Συνεχης ενημερωση

    Πέμπτη, 31-Μαϊ-2018 00:03

    Χτίζοντας εθνικό ανταγωνιστικό πλεονέκτημα: Τι κάνουν οι άλλοι

    • Εκτύπωση
    • Αποθήκευση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Του Γιώργου Ι. Κωστούλα


    Στο προηγούμενο άρθρο (16/05/18), με τίτλο "Από τον πλούτο των εθνών στην ανταγωνιστικότητα των εθνών” ασχοληθήκαμε με την αδιαφιλονίκητη μητέρα πάσης ανταγωνιστικότητας, την Καινοτομία. 

Στο σημερινό συμπτύσσονται τέσσερις συντελεστές ανταγωνιστικότητας, που έχουν εντοπιστεί ως παράγοντες που κάνουν τη διαφορά, στην προσπάθεια μιας χώρας για ανάπτυξη ανταγωνιστικού πλεονεκτήματος. Κύριος οδηγός μας το μνημειώδες έργο του Michael E. Porter: "Competitive Advantage of Nations”, Simon & Schuster 

Κύριο χαρακτηριστικό τους; Ο στρατηγικός χαρακτήρας τους.



    1. Ο εντοπισμός και η ανάπτυξη ορισμένων, ενδεχομένως μοναδικών για κάθε χώρα, εθνικών συντελεστών 

    Τέτοιοι εθνικοί συντελεστές πρέπει να έχουν ιδιότητες που τους καθιστούν σπάνιους, να είναι δύσκολο να αντιγραφούν, ενώ η απαρχής δημιουργία τους να απαιτεί μακροπρόθεσμη επενδυτική δέσμευση. 

Η Δανία π.χ. έχει δύο νοσοκομεία εξειδικευμένα στη μελέτη και θεραπεία του διαβήτη. Εξού και η πρωτιά της Δανίας στην εξαγωγή ινσουλίνης. 

Η Ολλανδία έχει υψηλού επιπέδου ερευνητικά ινστιτούτα στον χώρο της καλλιέργειας, της συσκευασίας και της μεταφοράς λουλουδιών, με συνέπεια τις γνωστές επιδόσεις της χώρας.

 Ακόμα, η παραδοσιακή ηγεμονία της Γαλλίας και της Ιταλίας στην παραγωγή κρασιού έχει οδηγήσει τις παράπλευρες βιομηχανικές και βιοτεχνικές δραστηριότητες παραγωγής αμπελουργικών και οινοποιητικών μηχανημάτων - συσκευών - σκευών - εφοδίων σε απίστευτα υψηλά επίπεδα καινοτομίας.

 Έχει καταγραφεί και το αντίστροφο. Η έλλειψη δηλαδή πόρων, ιδιοτήτων ή χαρακτηριστικών σε κάποιες χώρες, λειτουργώντας ως ανάγκη, να καταστεί υψηλό προσδιοριστικό στοιχείο στην επεξεργασία των στρατηγικών ανάπτυξής τους.

 Είναι γνωστή, εν προκειμένω, η βασική στρατηγική τοποθέτηση της Ιαπωνίας, η οποία τοποθέτηση αποτέλεσε και τη βάση για την πορεία της χώρας προς την κορυφή: "Είμαστε ένα κράτος - νησί χωρίς εθνικούς φυσικούς πόρους". 

Ακόμα, η μεταπολεμική έλλειψη εργατικών χεριών στην Ελβετία ανάγκασε τη χώρα, αφενός να αυξήσει την παραγωγικότητά της και αφετέρου να ασχοληθεί με κλάδους και προϊόντα που τα συστατικά του κόστους τους, ήταν περιορισμένης εντάσεως εργασίας.

 Η απόφαση πολλών βιομηχανιών των ΗΠΑ εξάλλου να εγκατασταθούν, κατά τις τελευταίες δεκαετίες σε χώρες με φτηνό εργατικό κόστος αποσκοπούσε ακριβώς στην εξουδετέρωση αυτού του ανταγωνιστικού μειονεκτήματος.

    2. Η κατάσταση-επίπεδο της εσωτερικής ζήτησης

    Θα περίμενε κανείς ότι η διεθνοποίηση των αγορών θα περιόριζε τη σημασία της εσωτερικής ζήτησης για ένα συγκεκριμένο προϊόν. Αυτό με την ποσοτική έννοια είναι σωστό. Ωστόσο, αν εξετάσουμε τη σύνθεση, τα χαρακτηριστικά και ορισμένα στοιχεία της εσωτερικής ζήτησης θα δούμε ότι αυτή αποτελεί ένα πρώτης τάξεως πρόκριμα διεθνούς ανταγωνιστικότητας.

 Πρώτα απ’ όλα η εσωτερική ζήτηση δημιουργεί έναν πρώτο στίβο εποικοδομητικής άμιλλας.

 Οι Ιάπωνες π.χ. που ζούσαν σε μικρά, στενά σπίτια είχαν να αντιμετωπίσουν τη ζέστη και την υγρασία του ιαπωνικού καλοκαιριού και συγχρόνως την ακριβή ηλεκτρική ενέργεια. Αποτέλεσμα ήταν η ανάπτυξη και πρωτοπορία των Ιαπώνων στις αθόρυβες και οικονομικές κλιματιστικές συσκευές.

 Το παραδειγματικό ενδιαφέρον της Σουηδίας για τα άτομα με ειδικές ανάγκες οδήγησε τη χώρα στην πρωτοπορία παραγωγής προϊόντων που απευθύνονται σε αυτήν την ειδική "αγορά".

 Παρόμοιο είναι και το παράδειγμα της Δανίας, της οποίας η υψηλού επιπέδου περιβαλλοντική συνείδηση την οδήγησε στο να γίνει η ηγέτιδα κατασκευάστρια μηχανών, συσκευών ή υλικών ελέγχου της μόλυνσης των νερών.

 Χώρες τέλος που είναι σε θέση, όπως οι ΗΠΑ, να εξάγουν καταναλωτικά πρότυπα, και τρόπο ζωής σε άλλες χώρες έχουν αναπτύξει κλάδους που εξυπηρετούν ακριβώς αυτό. Οι εταιρείες φαστ φουντ και πιστωτικών καρτών και η αμερικανική βιομηχανία κινηματογράφου είναι κλασικά παραδείγματα της περίπτωσης αυτής.


    3. Η ύπαρξη στη χώρα σχετικών υποκλάδων του βασικού τομέα


    Η παρουσία μηχανισμού υποβοήθησης ενός βασικού κλάδου σε μια χώρα είναι αποφασιστικής σημασίας. Πρώτα πρώτα αυτό σημαίνει ότι υπάρχει μια αποτελεσματική ροή πρώτων υλών-προμηθειών, με την έννοια του συνεχούς, του έγκαιρου, του ταχέος, του ποιοτικού και κατά κανόνα του φθηνού.

Το παράδειγμα της ιταλικής υποδηματοποιίας και βιοτεχνίας δερματίνων ειδών είναι εύγλωττο. Οι κατασκευαστές βρίσκονται σε συνεχή επαφή και ανταλλαγή πληροφοριών με τις εταιρείες κατεργασίας δέρματος, με τις οποίες συζητούν και ερευνούν συνεχώς νέους τρόπους παραγωγής, νέα υλικά, χρωματισμούς, προτιμήσεις καταναλωτών κλπ. Έτσι παραμένουν όλοι στην κορυφή εξασφαλίζοντας αμοιβαία οφέλη για όλη την επιχειρηματική κοινότητα.

    Εξυπακούεται, εν προκειμένω, ότι οι κλαδικοί προμηθευτές πρέπει και οι ίδιοι να είναι ανταγωνιστικά επάξιοι των πελατών τους. Παράδειγμα, ο υποκλάδος των μηχανημάτων κατεργασίας πολυτίμων μετάλλων και λίθων, ο οποίος παραδοσιακά ακολουθεί τη ζηλευτή πορεία της ιταλικής κοσμηματοποιίας.



    4. Η σύνθεση-δομή του επιχειρηματικού κορμού της χώρας, εθνικά λαϊκά χαρακτηριστικά


    Διαφορές από χώρα σε χώρα στις εθνικές αξίες του πληθυσμού τους, στη δομή των οικονομιών τους, στο εκπαιδευτικό τους σύστημα, στις ιστορικές τους καταβολές παίζουν σημαντικό ρόλο.

 Ιστορικές συγκυρίες, συνήθειες, εθνικό ταμπεραμέντο κλπ. δημιουργούν ισχυρές τάσεις π.χ. γύρω από το πως δημιουργείται, οργανώνεται, αναπτύσσεται και διοικείται μια εταιρεία.

 Στην Ιταλία π.χ. επιτυχημένοι διεθνώς ανταγωνιστές είναι συχνά μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Παράδειγμα τα μικρά παραδοσιακά αποστακτήρια, όπου η ιδιοκτησία δεν εξέρχεται από τα όρια της οικογένειας.

 Στη Γερμανία αντίθετα οι επιχειρήσεις τείνουν να είναι αυστηρά και ιεραρχικά δομημένες από πλευράς οργάνωσης και μάνατζμεντ, ενώ οι Γερμανοί μάνατζερ, κατά κανόνα, χαρακτηρίζονται από ισχυρή τεχνική υποδομή.

 Το ταμπεραμέντο παίζει επίσης τον δικό του ρόλο. Βιομηχανίες όπου οι Ιταλοί είναι ηγέτες, όπως τα φωτιστικά, τα έπιπλα, η υποδηματοποιία, τα δερμάτινα είδη έχουν συνδυάσει ακριβώς, τη γνωστή υψηλή αισθητική και τα χαρακτηριστικά στοιχεία του χαλαρού ιταλικού μάνατζμεντ. 

Αντίθετα το γερμανικό μάνατζμεντ αποδίδει σε περιβάλλοντα όπου επικρατεί το τεχνικό και το μηχανολογικό στοιχείο, όπως η βιομηχανία οπτικών, τα χημικά, οι σύνθετοι περίπλοκοι εξοπλισμοί, κλάδοι δηλαδή που απαιτούν παραγωγικές διαδικασίες ακριβείας, και προσεκτικό σχεδιασμό. 

Για να έρθουμε και στα δικά μας, είναι να απορεί κανείς, εν προκειμένω, πώς η ζηλευτή βιοποικιλότητα και το κλίμα της Ελλάδας μένουν τόσο ανεκμετάλλευτα. Και όμως, με την τερατώδη εντατική μονοκαλλιέργεια να συνιστά μέγα κίνδυνο για το περιβάλλον και την υγιεινή διατροφή, ένας ρόλος θα ερχόταν γάντι στη χώρα μας. Αυτός της ηγέτιδας χώρας στην ήπια, βιώσιμη γεωργία με κέντρο τη μικροκαλλιέργεια και την ελεγχόμενη παραγωγή.

 Είναι απογοητευτικό το πως χάσαμε όλες τις ευκαιρίες ακόμα και σε τομείς που θα έπρεπε η Ελλάδα να είναι ηγέτης. 

    Π.χ. είναι απίστευτο πως δεν έχουμε τα καλύτερα ναυπηγεία στον κόσμο. Πως δεν έχουμε την καλύτερη πανεπιστημιακή σχολή Ναυτιλιακών Σπουδών. Ή κατά την επισήμανση εκλεκτού σχολιογράφου του προηγούμενου άρθρου: Πώς κανένας μεγαλοτουριστικός οperator δεν είναι ελληνικός. Πώς τα μηχανήματα επεξεργασίας ελιάς -ελαιόλαδου δεν είναι ελληνικά... 

    Στη χώρα μας, από την άλλη, τα δυο τρίτα των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων έχουν πελάτη τον τελικό καταναλωτή. Πρωτεύουμε στη γνωστή "επιχειρηματικότητα ανάγκης", όπου το επιχειρείν λειτουργεί απλώς ως ευκαιρία αυτοαποσχόλησης και βιοπορισμού. Ένα επιχειρείν, δηλαδή, εξαιρετικά ρηχό.

    Το ίδιο ισχύει και για τους παραδοσιακούς μας τομείς: Τουρισμό, Μεσογειακή Διατροφή, Πολιτισμό, Περιβάλλον, που χρόνια τώρα, απλώς, πορεύονται με την όποια κεκτημένη ταχύτητα και την τυχαία φυσική γενναιοδωρία και την κληρονομημένη επικαρπία των προγόνων μας.

    Τελείωνα το άρθρο, όταν διάβασα τη δήλωση-δικαιολογία του υπουργού Επικρατείας κ. Βερναρδάκη, ότι "οικονομικοτεχνικοδιοικητικές” δυσκολίες δεν επιτρέπουν στους Έλληνες του εξωτερικού να ψηφίζουν στον τόπο διαμονής τους. Έτσι όρισε τις δυσκολίες ο υπουργός, "κινδυνεύοντας να πνιγεί από τον βερμπαλισμό της υπεκφυγής του”.

    Τι να πρωτοθαυμάσει κανείς σ’ αυτή τη δήλωση: 

    -Την ευκολία με την οποία στερούν την άσκηση του δικαιώματος ψήφου για τουλάχιστον μισό εκατομμύριο Έλληνες, -και τι Έλληνες; Αυτούς που συγκροτούν το διαχρονικό μας καμάρι, του απόδημου ελληνισμού; 
    -Την ντροπή να ομολογούν ότι δεν είναι σε θέση να επιλύσουν διαδικαστικά θέματα που άλλες χώρες έχουν λύσει προ πολλού; ή
    -"Το κραυγαλέα διαυγέστατο κομματικό κριτήριο της άρνησης; Ότι δηλαδή, οι ψηφοφόροι που είχαν τα εφόδια να κυνηγήσουν την τύχη τους εκτός συνόρων μάλλον είναι ασύμβατοι με τις προδιαγραφές του αριστοφοβικού κομματικού περιβάλλοντος”; 

    Ύστερα απ’ αυτό, -τι να τα λέμε τώρα- φοβάμαι ότι το ζήτημα της εθνικής μας ανταγωνιστικότητας είναι για τη χώρα μας- δυστυχώς διαχρονικότατα κι αυτό- άλλης τάξεως και άλλης γενιάς!...

    Για μια ακόμα φορά: "Με αυθάδη και ενοχλητικό τρόπο ο έξω κόσμος συνωμοτεί για να διαταράξει την εθνική μας εσωστρέφεια…”

    Υ.Γ. Για όσους είναι ενήμεροι του σχολιασμού της Maria_karanti στο προηγούμενο άρθρο: Ο σχολιασμός τής αγαπητής αναγνώστριάς μου και σχολιογράφου θα ήταν σωστός αν τα παρατεθέντα στοιχεία συνέκριναν την Ελλάδα με τις υπόλοιπες χώρες της Ευρώπης, πράγμα που δεν συμβαίνει. Εν προκειμένω, η σύγκριση της χώρας μας γίνεται με τις χώρες που συναποτελούν το κλαμπ των 18 "προνομιούχων” ενεργειακά χωρών. Αυτό το κλαμπ, όμως, το συναποτελούν, ως γνωστόν, αποκλειστικά σχεδόν χώρες της Αφρικής και της Ασίας και όχι της Ευρώπης...

    * O κ. Κωστούλας είναι τέως γενικός διευθυντής εταιρειών του ευρύτερου χρηματοπιστωτικού τομέα

    gcostoulas@gmail.com

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ