Συνεχης ενημερωση

    Τρίτη, 08-Μαϊ-2018 00:05

    Διαμεσολάβηση – νέα προβλήματα με τον νέο νόμο

    • Εκτύπωση
    • Αποθήκευση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Του Χάρη Μεϊδάνη

    Ο πρόσφατος νόμος για τη διαμεσολάβηση (4512/2018)  χαρακτηρίστηκε ως "εμβληματικός" από το Υπουργείο Δικαιοσύνης και αποσκοπεί κατά τα λεγόμενά του στο να της δώσει ώθηση. Μπορεί όμως, ανεξάρτητα από προθέσεις, να καταφέρει καίριο πλήγμα στο θεσμό που φέρεται να επιδιώκει να προωθήσει.

    Για να εξηγήσω τη θέση αυτή, θα αναφερθώ στις δύο βασικές καινοτομίες του σ/ν που είναι  υποχρεωτικότητα και η θέσπιση "Κεντρική Επιτροπή Διαμεσολάβησης". 

    Για την (περιορισμένη) υποχρεωτικότητα πολλοί έχουμε στο παρελθόν εκφραστεί θετικά, καθώς είναι αλήθεια ότι αποτελεί όχι μόνο εργαλείο αποσυμφόρησης των δικαστηρίων, αλλά και εξοικείωσης του κοινού με τη διαμεσολάβηση. Αυτό, παρότι καταρχήν αντίκειται στην φύση της διαμεσολάβησης η οποία είναι προεχόντως προαιρετική. Πράγματι, τα μέρη είναι απολύτως ελεύθερα να αρχίσουν τη διαμεσολάβηση και να την τελειώσουν ανά πάσα στιγμή. Άλλο χαρακτηριστικό της διαμεσολάβησης είναι ότι ταιριάζει σε περιπτώσεις όπου η διατήρηση της σχέσης με το άλλο μέρος είναι σημαντικότερη από τη "νίκη" σε μία υπόθεση. Ο νέος νόμος όμως υιοθετώντας αποκλειστικά εργαλειακή προσέγγιση για τη διαμεσολάβηση ως μέσο για την αποσυμφόρηση των δικαστηρίων, παραβλέπει την διάσταση της σχέσης των μερών και επιχειρεί την εφαρμογή της σε πολλές, διαφορετικής φύσεως, υποθέσεις. Με τον τρόπο αυτό η διαμεσολάβηση γίνεται υποχρεωτικό προστάδιο σε αρκετές κατηγορίες υποθέσεων η επιλογή των οποίων δεν φαίνεται να πληροί εύλογα κριτήρια.  Η υποχρεωτική εφαρμογή της όμως σε υποθέσεις για τις οποίες το ζητούμενο δεν είναι η διατήρηση της σχέσης των μερών, πιθανότητα θα οδηγήσει αρχικά σε αποτυχημένες διαμεσολαβήσεις και στη συνέχεια σε προσχηματικές διαμεσολαβήσεις (θυμίζω την προ εικοσαετίας αποτυχημένη εμπειρία υποχρεωτικής απόπειρας εξωδικαστικού συμβιβασμού στις υποθέσεις Πολυμελούς Πρωτοδικείου). 

    Ο όρος "Κεντρική Επιτροπή Διαμεσολάβησης" παραπέμπει σε κλειστά και κεντρικά ελεγχόμενα συστήματα. Ιδίως προβληματίζει η προβλεπόμενη στο νόμο αρμοδιότητα της "Κεντρικής Επιτροπής" να διορίζει διαμεσολαβητή εάν τα μέρη αποτυγχάνουν σε αυτό, δηλαδή εάν τα μέρη αποτυγχάνουν να εντοπίσουν έναν (1) από τους περίπου 2000 διαμεσολαβητές αυτής της χώρας, τον οποίον να εμπιστεύονται από κοινού. Εάν όμως τα μέρη αδυνατούν να ομονοήσουν σε αυτό, πώς ακριβώς αναμένουν οι συντάκτες του νόμου να αποδεχθούν τον ιδιαίτερο ρόλο αυτού που θα διοριστεί "κεντρικά" στην επίλυση της διαφοράς τους; Μήπως και αυτό είναι μία ακόμη συνταγή αποτυχίας της διαμεσολάβησης; Προφανώς αυτή η ρύθμιση παραβιάζει τη ίδια τη φύση της διαμεσολάβησης και δεν θα έπρεπε να είχε υιοθετηθεί. Επιπλέον είναι πιθανό να δώσει δυνατότητες ελέγχου του θεσμού από τους έχοντες τη σφραγίδα της "Κεντρικής Επιτροπής" και όσους τους διορίζουν και να αποτελέσει αιτία επανάληψης γνωστών παθογενειών της χώρας μας. 

    Συμπερασματικά: Η διαμεσολάβηση για να επιτύχει πρέπει να είναι ελεύθερη και κυρίως προαιρετική. Η υποχρεωτικότητα έχει νόημα μόνο περιορισμένα σε υποθέσεις που επιδέχονται από τη φύση τους διαμεσολάβησης και με σκοπό τη γνωριμία του ευρύ κοινού με αυτήν.  Διότι εφόσον οι υποχρεωτικές διαμεσολαβήσεις πετυχαίνουν, θα επεκτείνονται και σε άλλα πεδία, εφόσον τα μέρη το επιθυμούν. Η διαμεσολάβηση δεν πρέπει να ελέγχεται κεντρικά. Πρέπει να αφεθεί να λειτουργήσει σε περιβάλλον ελευθερίας των μερών για να έχει τα επιθυμητά αποτελέσματα.

    Τελική παρατήρηση: Έχει διατυπωθεί η θέση ότι με το νόμο "ιδιωτικοποιείται" η Δικαιοσύνη αφού οι συμφωνίες μετά από την (υποχρεωτική) διαμεσολάβηση θα είναι "ισότιμες" με δικαστικές αποφάσεις. Φοβάμαι ότι οι φορείς αυτής της θέσης μεταθέτουν την κριτική από τα παραπάνω κρίσιμα, σε εντελώς ανύπαρκτα προβλήματα. Ο "ιδιώτης" διαμεσολαβητής δεν εκδίδει απόφαση, αλλά απλώς διευκολύνει τα μέρη να λύσουν τα ίδια τη διαφορά τους.  Η συμφωνία των μερών για να έχει κάποια δραστικότητα πρέπει να αποκτήσει εκτελεστότητα που είναι όντως ένα από τα χαρακτηριστικά και της δικαστικής απόφασης, αλλά όχι το μόνο. Συνεπώς ο ιδιώτης δεν δικαιοδοτεί, δεν υποκαθιστά το Δικαστή. Άλλωστε εάν αποτύχει η διαμεσολάβηση, ή η συμφωνία που έχει επέλθει είναι προβληματική, υπάρχει πάντα ο Δικαστής. 

    * Χάρης Μεϊδάνης, Δικηγόρος, ΔΝ FCIArb, Διαπιστευμένος Διαμεσολαβητής.

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

    Δειτε τα πρωτοσελιδα ολων των εφημεριδων