Συνεχης ενημερωση

    Τρίτη, 19-Ιουν-2018 00:16

    O Ερντογάν έσωσε τη χώρα κι έκανε πλούσια μια γενιά. Τι συνέβη λοιπόν;

    • Εκτύπωση
    • Αποθήκευση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου
    O Ερντογάν έσωσε τη χώρα κι έκανε πλούσια μια γενιά. Τι συνέβη λοιπόν;

    Ο κόσμος αρχίζει τελικά να αντιλαμβάνεται αυτό που έλεγαν πάντα οι σκεπτικιστές στην Τουρκία. 

    Για το μεγαλύτερο μέρος των 16 ετών, ο Τούρκος ηγέτης Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, ένας αυτοαποκαλούμενος οικονομικός μεταρρυθμιστής και η μεγάλη ελπίδα του κόσμου για μουσουλμανική δημοκρατία, αφηγούνταν μια συναρπαστική ιστορία - και για τον περισσότερο καιρό, όλοι την πίστευαν. Όλοι εκτός από την παλιά φρουρά της Τουρκίας - το κοσμικό καθεστώς, τους δισεκατομμυριούχους, τους στρατηγούς και τις μορφωμένες ελίτ, που έχασαν το μονοπώλιό τους στην εξουσία, τον πλούτο και την επιρροή.

    Το παλιό καθεστώς δεν τα είχε καταφέρει καλά. Όταν το κόμμα του Ερντογάν κέρδισε το 2002 με την υπόσχεση να ανοίξει τις αγορές και να απελευθερώσει τους θεσμούς, η οικονομία της Τουρκίας βρισκόταν σε "μηχανική υποστήριξη", ζητώντας ένα πακέτο διάσωσης που ξεπέρασε τα 20 εκατ. δολ. Η λίρα είχε καταρρεύσει, μαζί με τις λίγες τράπεζες και τις προσπάθειες της κυβέρνησης να συγκρατήσει τον πληθωρισμό.

    Οι ψηφοφόροι ζητούσαν αλλαγή και την πήραν. Το μεγαλύτερο μέρος της θητείας του Ερντογάν, έμοιαζε κάτι σαν χρυσή εποχή για την Τουρκία. Η Κωνσταντινούπολη, παγκόσμιο σταυροδρόμι εδώ και αιώνες, απέπνεε αισιοδοξία. Εστιατόρια και κλαμπ πετάγονταν σαν τα μανιτάρια. Νέοι Τούρκοι που σπούδαζαν στο εξωτερικό επέστρεψαν για να ξεκινήσουν επιχειρήσεις. Η Τουρκία φιλοξένησε διεθνείς συνόδους κορυφής και, με την Ισπανία, έγινε συν-χορηγός μιας προσπάθειας που υποστηρίχθηκε από τα Ηνωμένα Έθνη για την οικοδόμηση διεθνούς, διαπολιτισμικού και διαθρησκειακού διαλόγου και συνεργασίας. Ήταν τόσο σαγηνευτικό που ο επισκέπτης θα δικαιολογούνταν αν πίστευε ότι υπό τον Ερντογάν, η πόλη είχε την ευκαιρία να δικαιώσει το σχόλιο του Ναπολέοντα Βοναπάρτη: "Αν ο κόσμος ήταν μόνο μία χώρα, η Κωνσταντινούπολη θα ήταν η πρωτεύουσα".

    Τώρα, όμως, φαίνεται ότι οι Τούρκοι πήραν περισσότερα από όσα διαπραγματεύτηκαν. Μετά από μια πορεία που έφερε πάνω από 220 δισ. δολάρια ξένων επενδύσεων, τριπλασιασμό του ΑΕΠ και μονοψήφιο ρυθμό πληθωρισμού, η οικονομία της Τουρκίας δυσκολεύεται και πάλι -η δημοκρατία της ακόμη περισσότερο.

    Με τη χώρα να οδεύει προς τις εκλογές της 24ης Ιουνίου, η λίρα βυθίζεται, ο πληθωρισμός είναι διπλάσιος σε σχέση με τον στόχο της Κεντρικής Τράπεζας και οι εταιρείες ασφυκτιούν με το εξωτερικό χρέος των άνω των 300 δισ. δολ. Η Τουρκία έχει βυθιστεί σχεδόν σε κάθε κατάταξη δημοκρατικής διακυβέρνησης. Οι ειρηνευτικές διαδικασίες με τους Κούρδους αυτονομιστές έχουν διακοπεί. Ο Ερντογάν έχει γίνει ακόμη πιο αυταρχικός και το στυλ ηγεσίας του πιο προσωπικό, ευερέθιστο και ανυπόμονο. Μετά το αποτυχημένο πραξικόπημα του 2016, ενεργοποίησε το νόμο έκτακτης ανάγκης για να φυλακίσει τους περισσότερους δημοσιογράφους από κάθε άλλη χώρα του κόσμου και να επιβάλει λογοκρισία και στο διαδίκτυο.

    Σε αναμμένα κάρβουνα οι επενδυτές

    Η λίρα έκανε βουτιά όταν ο Ερντογάν δήλωσε πως αναμένει να ελέγχει πιο στενά την οικονομία μετά τις εκλογές, ειδικά σε ό,τι αφορά την ανεξαρτησία της Κεντρικής Τράπεζας. Επανέλαβε την ανορθόδοξη άποψή του πως η μείωση των επιτοκίων θα λύσει το πρόβλημα του πληθωρισμού. Έχει επικρίνει αρκετές φορές την κεντρική τράπεζα για τον καθορισμό των επιτοκίων που ισχυρίζεται ότι έχουν συμβάλει στην άνοδο των τιμών, ένα επιχείρημα που έρχεται σε αντίθεση με τη συμβατική οικονομική θεωρία. Σαφώς και η κεντρική μας τράπεζα είναι ανεξάρτητη", δήλωσε ο Ερντογάν στην τηλεόραση του Bloomberg. "Αλλά η κεντρική τράπεζα δεν μπορεί να χρησιμοποιεί αυτή την ανεξαρτησία και να αγνοεί τα σήματα που στέλνει ο Πρόεδρος."

    Αυτή η αυτοπεποίθηση δεν είναι εξωπραγματική για έναν πολιτικό που έχτισε ένα παλάτι τέσσερις φορές μεγαλύτερο από τις γαλλικές Βερσαλλίες και υπερασπίστηκε το κόστος του των 615 εκατ. δολαρίων, συγκρίνοντάς το με το παλάτι του Μπάκιγχαμ. Όσο μεγαλώνει το χαλινάρι του Ερντογάν στην οικονομία, τόσο θα αυξάνεται και η απειλή για την τελευταία δεκαετία της χώρας καθώς τόσο οι επενδυτές όσο και μια γενιά νέων, ταλαντούχων Τούρκων εγκαταλείπουν τη χώρα.

    Το τέλος της χρυσής εποχής

    Δεν ήταν πάντα έτσι. Αμέσως μετά την εκλογή του ως πρωθυπουργού, επενδυτές από όλο τον κόσμο "ψήφιζαν" Τουρκία: Ακολουθώντας τις συνταγές του ΔΝΤ, ο Ερντογάν σταθεροποίησε την οικονομία και το χρήμα ακολούθησε, τροφοδοτώντας μια μέση ετήσια ανάπτυξη 5,8%. Το 2005, οι ευρωπαίοι ηγέτες άρχισαν διαπραγματεύσεις με την Τουρκία για πλήρη ένταξη στην ΕΕ, ανοίγοντας την προοπτική να γίνει το πρώτο μέλος της με πλειοψηφία Μουσουλμάνων.

    Στο παρασκήνιο, ωστόσο, είχε δημιουργηθεί ένα ρεύμα αμφιβολίας μεταξύ των ελίτ που είχαν πλουτίσει από το παλαιό καθεστώς. Ψιθύριζαν ότι η οικονομική αναδιάταξη ήταν απλώς ένα σόου. Αυτός ο νέος σουλτάνος, έλεγαν, θέλει στην πραγματικότητα να υποτάξει τον στρατό, να αναλάβει τα δικαστήρια και να εξισλαμίσει τη χώρα. Προειδοποίησαν για μια επαπειλούμενη θεοκρατία αντίστοιχη του Ιράν. 

    Ενώ επικρατούσε σε όλες τις εκλογές, η κριτική από τους κοσμικούς των μεγάλων πόλεων τον έκανε ακόμη πιο αρεστό στον κόσμο. Αλλά τα θεμέλια του θαύματος του Ερντογάν άρχισαν να καταρρέουν τη στιγμή που ο υπερβολικά σίγουρος πολιτικός συνειδητοποίησε ότι ο κόσμος ήταν πρόθυμος να βγει στον δρόμο να διαδηλώσει εναντίον του.

    Η ανατροπή της δημοκρατικά εκλεγμένης Μουσουλμανικής Αδελφότητας στην Αίγυπτο μετά την αραβική άνοιξη του 2011 άλλαξε τον τρόπο με τον οποίο ο Ερντογάν αντιμετώπιζε τη λαϊκή δυσαρέσκεια στη χώρα του. Η ανησυχία του βρήκε πλήρη έκφραση στους ολοένα και πιο αυταρχικούς τρόπους που χρησιμοποιεί μέχρι σήμερα.

    Τον Μάιο του 2013, ένα σχέδιο για την καταστροφή ενός χώρου πρασίνου οδήγησε στις μαζικές διαμαρτυρίες του Πάρκου Gezi. Απρόθυμος να πέσει θύμα της λαϊκής αναταραχής, ο Ερντογάν χρησιμοποίησε σκληρότατη αστυνομική δράση εναντίον μιας μεγάλης μάζας περιβαλλοντικών ακτιβιστών. 

    Αντί για τον ισχυρό μεταρρυθμιστή, ο κόσμος είδε τώρα έναν εκδικητικό εξουσιαστή, οι πράξεις του οποίου απέπνεαν παράνοια. Η αίσθηση της αισιοδοξίας, η πεποίθηση ότι οι Τούρκοι διαφορετικής καταγωγής και ιδεολογίας ήταν όλοι στην ίδια βάρκα, αντικαταστάθηκαν από μια αμείλικτη διχοτόμηση της πολιτικής κουλτούρας.

    Ο Ερντογάν έχει πραγματοποιήσει σκληρή στροφή προς μια εκδοχή του ισλαμικού εθνικισμού που θα ήταν αδιανόητη μόλις πριν από χρόνια. Η προδοσία του πραξικοπήματος τον οδήγησε προς έναν εσωτερικό κύκλο συμβούλων και λειτουργών, το κύριο προσόν των οποίων είναι η πίστη στον ηγέτη. Όταν οι διαχειριστές δύο μεγάλων επενδυτικών funds επισκέφθηκαν την Άγκυρα φέτος, ανέφεραν ότι έχουν συγκλονιστεί από το πώς οι πολιτικοί πιστοί έχουν πάρει το πάνω χέρι έναντι έμπειρων επαγγελματιών που στελεχώνουν τους πιο σημαντικούς φορείς χάραξης πολιτικής της χώρας.
     

    Διαβάστε ακόμα για:

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

    Δειτε τα πρωτοσελιδα ολων των εφημεριδων