Συνεχης ενημερωση

    Δευτέρα, 03-Ιουλ-2017 00:07

    Οι Ελληνοαμερικάνικες Σχέσεις από το χθες στο σήμερα: Νέοι Προσανατολισμοί

    • Εκτύπωση
    • Αποθήκευση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Του Σπύρου Ν. Λίτσα

    Είναι σημαντικό να κατανοήσουμε τη διαφορά μεταξύ της συμμαχίας που προκύπτει από έναν "γάμο συμφέροντος" και της συμμαχίας ως απότοκο μιας πολυεπίπεδης στρατηγικής εμβάθυνσης. 

    Η ανάγκη για επιβίωση στη διεθνή αρένα με τους υψηλούς ανταγωνιστικούς ρυθμούς και τις διαρκείς συστημικές πιέσεις ωθεί τα κράτη στη δημιουργία συνεργατικών σχημάτων, πολλές φορές αδιαφορώντας για τα ειδικά χαρακτηριστικά των συμβαλλόμενων μερών. Τα χαρακτηριστικότερα ίσως παραδείγματα είναι η σύζευξη Γαλλίας και Ολλανδίας κατά τη διάρκεια του Τριακονταετούς Πολέμου ή η στρατιωτική συνεργασία μεταξύ ΗΠΑ και Βρετανίας από τη μια πλευρά και ΕΣΣΔ από την άλλη κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου.

    Σύμφωνα με τον θεμελιωτή της θεωρίας του επιθετικού ρεαλισμού J.J. Mearsheimer όλες οι συμμαχίες είναι γάμοι συμφέροντος αφού η ανάγκη της επιβίωσης επικρατεί έναντι οποιουδήποτε άλλου "συναισθήματος" και άποψης σε επίπεδο διακρατικών επιλογών. 

    Αυτό όμως που δεν αναφέρει ο Mearsheimer είναι ότι δεν είναι λίγες οι φορές που κομβικές συμμαχίες δεν εκκινούν από τον αταβισμό της σύναψης ενός γάμου συμφέροντος αλλά από τη στρατηγική ταύτιση σε επίπεδο πολιτιστικών αρχών, πολιτικών αξιών και στρατηγικών συμφερόντων. Οι Αμερικανό - Βρετανικές σχέσεις από την εποχή του Α Παγκοσμίου Πολέμου έως σήμερα, οι ισχυροί δεσμοί μεταξύ των περισσοτέρων μελών της βορειοατλαντικής συμμαχίας και στα καθ’ ημάς οι ελληνοαμερικανικές σχέσεις αποτελούν έξοχα παραδείγματα της προαναφερόμενης αποτύπωσης. 

    Από το 1822 που ο Αμερικανός Πρόεδρος Μονρόε αναγνωρίζει το επαναστατημένο έθνος των Ελλήνων, αναφέροντας κατά τη διάρκεια της ετήσιας ομιλίας του ως επικεφαλής των ΗΠΑ στο Κογκρέσο ότι "Υπάρχει ισχυρή η ελπίδα ότι οι Έλληνες θα αποκτήσουν την ανεξαρτησία τους και ότι θα αναδειχθούν ως ισότιμο κράτος ανάμεσα στα άλλα του πλανήτη" μέχρι το "Ζήτω η Ελλάς" του Μπαράκ Ομπάμα στο κλείσιμο της ομιλία του στην Αθήνα τον Νοέμβριο του 2016, έχουν μεσολαβήσει σχεδόν δυο αιώνες στενών σχέσεων που σφραγίστηκαν από τη σημαντική οικονομική αλλά και στρατιωτική βοήθεια που το ελληνικό κράτος έλαβε από την Ουάσιγκτον κατά τη διάρκεια του Εμφυλίου πολέμου, βλ. Δόγμα Τρούμαν & Σχέδιο Μάρσαλ, την είσοδο της Ελλάδας στη Βορειοατλαντική Συμμαχία και τις στενές σχέσεις μεταξύ των δυο κρατών στη μεταψυχροπολεμική εποχή με κορυφαία ίσως στιγμή την παρέμβαση του Λευκού Οίκου στο Βερολίνο το 2015 που κράτησε την Ελλάδα στον πυρήνα της ευρωζώνης και μακριά από περιπέτειες τριτοκοσμικού τύπου.

    Αποτελεί ιστορικό αλλά διεθνοπολιτικό γεγονός ότι οι σχέσεις μεταξύ Ελλάδας και Ουάσιγκτον είναι στενές και ισχυρές στη διαχρονία τους. Κυρίως όμως είναι ειλικρινείς και όχι ευκαιριακές, δίχως βέβαια να παραγνωρίζονται οι εξαιρέσεις του κανόνα με όψιμους "φιλοδυτικούς" παράγοντες εντός του ελληνικού πολιτικού πλαισίου που προκαλούν θυμηδία για τις οβιδιακές τους μεταμορφώσεις.

    Τόσο οι ΗΠΑ όσο και η Ελλάδα αποτελούν δυο από τους βασικούς θεμέλιους λίθους της δυτικής ήπιας ισχύος, αφού μαζί με τη ρωμαϊκή δικαϊκή παράδοση, την αγγλική κοινοβουλευτική τάξη και τον γαλλικό νεωτερισμό οικοδομούν το πλαίσιο της σύγχρονης αστικής φιλελεύθερης δημοκρατίας. Πέρα όμως από αυτό, Ελλάδα και ΗΠΑ είναι δυο κράτη που στα ιδρυτικά τους κείμενα τοποθετούνται ξεκάθαρα υπέρ του ιερού δικαιώματος της ελευθερίας, της αναζήτησης της ευτυχίας, διατρανώνουν την πίστη τους στη δημοκρατία και στο κράτος δικαίου και διαμορφώνουν μια πολιτική συνθήκη που στον 20ο αιώνα θα φέρει και τα δυο κράτη στην ίδια όχθη της ιστορίας να αντιμετωπίζουν επιτυχώς τις μεγάλες προκλήσεις του ολοκληρωτισμού διαφόρων "χρωματικών" και ιδεολογικών εκφάνσεων. 

    Παράλληλα, τα εκατομμύρια των Ελλήνων που μετοίκισαν στις ΗΠΑ από τα τέλη του 19ου αιώνα έως και σήμερα η αγάπη των Αμερικανών για τον κλασσικό ελληνικό πολιτισμό που γίνεται αυτομάτως εμφανής αν κάποιος επισκεφθεί την Αμερικανική πρωτεύουσα ή κορυφαία πανεπιστήμια της Ανατολικής Ακτής, αλλά και το ότι οι ΗΠΑ είναι το ισχυρότερο ναυτικό κράτος στον πλανήτη παράγοντας μια άμεση συν-αντίληψη στο επίπεδο της Στρατιωτικής Στρατηγικής, όλα αυτά τα δεδομένα δομούν ένα φάσμα συμμαχικών σχέσεων που ξεπερνά τη συμβατική συμπόρευση και εισέρχεται σε μια πολυδιάστατη, διαχρονική και ποιοτική σχέση στρατηγικής εμβάθυνσης.

    Η πολυετής ελληνική δημοσιονομική κρίση, η ανησυχητική ενίσχυση του ριζοσπαστισμού και του λαϊκισμού στο σύνολο του δυτικού κόσμου, αλλά και η σημαντική πρόκληση ασφάλειας που δημιουργεί ο τζιχαντισμός – τακφιρισμός για όλο τον πλανήτη διαμορφώνουν το πολιτικό παρόν των ελληνοαμερικανικών σχέσεων αλλά και τις μελλοντικές προοπτικές μεταξύ Αθήνας και Ουάσιγκτον μέσα από μια διαδικασία σφυρηλάτησης και διαρκούς δομικής ενίσχυσης. 

    Καθίσταται όμως πλέον επιβεβλημένο η στρατηγική αυτή σχέση μεταξύ Ελλάδας και ΗΠΑ να περάσει σε μια νέα σχέση εμβάθυνσης. Με ειδικές πρόνοιες για την ενεργειακή και εμπορική συνεργασία των δυο κρατών, αλλά και για τον ειδικό ρόλο που η Ελλάδα μπορεί και οφείλει να διαδραματίσει στον πυρήνα της Ευρώπης αναφορικά με την προώθηση του διατλαντισμού ως στοιχείο πολιτικής ωρίμανσης του δυτικού κόσμου και ενίσχυσης των δομών συνεργασίας σε πολιτικό και θεσμικό επίπεδο σε μια νέα εποχή πολυπολικών προκλήσεων και υψηλής συστημικής ρευστότητας. Οι σχέσεις μεταξύ Ελλάδας και ΗΠΑ αποτελούν μια ισχυρή εγγύηση για την ενίσχυση των προοπτικών ασφάλειας και σταθερότητας στην Ανατολική Μεσόγειο και στον ευρωπαϊκό χώρο. 

    * Σπύρος Ν. Λίτσας, Ph.D, Αναπληρωτής Καθηγητής Διεθνών Σχέσεων Πανεπιστημίου Μακεδονίας         

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

    08:04 23/09

    Η αβάσταχτη ελαφρότητα του Παν. Κουρουμπλή

    Η κυβέρνηση τα έκανε θάλασσα (επιεικώς...) με το ναυάγιο του "Αγία Ζώνη". Γιατί ο αρμόδιος υπουργός Παν. Κουρουμπλής έκοβε βόλτες στο Λονδίνο όταν βυθίστηκε το πλοίο και δεν βρήκε λόγο να επιστρέψει...

    00:22 22/09

    Ο ταλαντούχος κ. Υπουργός

    Ο ταλαντούχος κ. Υπουργός κατάφερε να επιτύχει το σχεδόν ακατόρθωτο: να ρίξει ακόμα παρακάτω το επίπεδο της πλέον ανίκανης εκλεγμένης κυβέρνησης των τελευταίων σχεδόν δυο αιώνων. Και κάνει αστειάκια...

    00:09 22/09

    Χρήση ταμειακών διαθεσίμων για ενίσχυση ρευστότητας, όχι κατάχρηση για "ασφυξία" της οικονομίας

    Η κεντρική διαχείριση των ταμειακών διαθεσίμων των φορέων της Γενικής Κυβέρνησης είναι, καταρχήν, επιθυμητή. Πρέπει όμως να γίνεται λελογισμένα, όταν κρίνεται απαραίτητο, λαμβάνοντας υπόψη τις...

    00:05 20/09

    Ανάπτυξη για Όλους

    Οι Έλληνες αξίζουμε καλύτερα, είπε ο Κυριάκος Μητσοτάκης στην 82η ΔΕΘ. Και έθεσε τρεις απλές προτεραιότητες για να πετύχουμε "Ανάπτυξη για Όλους": Να δημιουργήσουμε πολλές νέες δουλειές μέσα από μια...

    00:05 19/09

    Πώς θα επιτύχουμε επιτάχυνση των επενδύσεων

    Ο κ. Τσίπρας μιλάει συνεχώς για επενδύσεις. Η αύξηση των επενδύσεων περνά όμως μέσα από πιστοληπτικές αναβαθμίσεις και μείωση του κόστους δανεισμού μας. Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία διότι το κόστος...

    00:05 19/09

    Η μοναδική οδός για βιώσιμη αύξηση της απασχόλησης

    Σύμφωνα με την οικονομική ορθοδοξία (και ακόμη περισσότερο την οικονομική ορθοδοξία που επικρατεί στην χώρα μας), η μείωση της ανεργίας δεν μπορεί παρά να είναι αντίρροπη με την πορεία του ΑΕΠ. Όταν...

    00:05 18/09

    The best social program is a job

    Κατά την προεκλογική του καμπάνια για την προεδρία των ΗΠΑ το 1980, ο Ρόναλντ Ρέηγκαν είπε "I happen to think that the best social program is a job" δηλαδή "Πιστεύω ότι το καλύτερο κοινωνικό...

    11:56 16/09

    Να σώσουμε ό,τι σώζεται

    Επενδύσεις και περιβάλλον – οι δύο άξονες στους οποίους βασίστηκε το νέο look του κ. Τσίπρα κατέρρευσαν σε λιγότερο από ένα 24ωρο από τις εξαγγελίες του. Αναμενόμενο. Στο θέατρο ξέρουμε ότι η...

    08:25 16/09

    Σφραγίστε τα σύνορα με κάθε τρόπο και μέσο...

    Το πρόβλημα που έπρεπε να λύσουν οι εγκέφαλοι του ISIS ήταν ο τρόπος εισόδου των φανατικών στην Ευρώπη, χωρίς κίνδυνο σύλληψης. Τη λύση τούς την έδωσε... χωρίς δεύτερη σκέψη η Ελλάδα του Αλέξη, της...

    07:55 16/09

    Δεν φταίει μόνο ο ΣΥΡΙΖΑ. Φταίνε και τα μυαλά μας...

    Αυτή είναι η κυρίαρχη αντίληψη στην Ελλάδα. Ένα πτυχίο που θα ανοίξει την πόρτα του διορισμού στο Δημόσιο. Η ιδέα να αποκτήσει κάποιος προσόντα για να πετύχει στην ελεύθερη οικονομία, είναι μια άποψη ...

    00:04 15/09

    Το Όσκαρ πολιτικού ψέματος στον Αλέξη Τσίπρα

    Αν υπήρχε Όσκαρ καλύτερου πολιτικού ψέματος, αυτό θα έπρεπε να το πάρει, χωρίς μάλιστα τη διαδικασία ψηφοφορίας, ο Αλέξης Τσίπρας. Ο πρωθυπουργός με τα όσα είπε ή καλύτερα με τα όσα δεν είπε στη ΔΕΘ, ...

    00:08 13/09

    Μπορεί ο ιμάμης να κάνει λειτουργία;

    Με την ομιλία του στη Θεσσαλονίκη ο κ. Τσίπρας ουσιαστικά παραδέχτηκε ότι τόσα χρόνια πουλούσε πολιτικές σαπουνόφουσκες με μεγάλο κόστος για τη χώρα. Βάζοντας τρικλοποδιές σε σημαντικές επενδύσεις...

    00:05 12/09

    Διώχνοντας τις επενδύσεις

    Οι επενδύσεις απαιτούν καθαρούς κανόνες, συνέπεια και τήρηση χρονοδιαγραμμάτων και από τους επενδυτές και από την Ελληνική Πολιτεία. Η Κυβερνητική άποψη ότι οι υπηρεσίες κάνουν ότι νομίζουν - σαν να...