Συνεχης ενημερωση

    Δευτέρα, 03-Ιουλ-2017 00:07

    Οι Ελληνοαμερικάνικες Σχέσεις από το χθες στο σήμερα: Νέοι Προσανατολισμοί

    • Εκτύπωση
    • Αποθήκευση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Του Σπύρου Ν. Λίτσα

    Είναι σημαντικό να κατανοήσουμε τη διαφορά μεταξύ της συμμαχίας που προκύπτει από έναν "γάμο συμφέροντος" και της συμμαχίας ως απότοκο μιας πολυεπίπεδης στρατηγικής εμβάθυνσης. 

    Η ανάγκη για επιβίωση στη διεθνή αρένα με τους υψηλούς ανταγωνιστικούς ρυθμούς και τις διαρκείς συστημικές πιέσεις ωθεί τα κράτη στη δημιουργία συνεργατικών σχημάτων, πολλές φορές αδιαφορώντας για τα ειδικά χαρακτηριστικά των συμβαλλόμενων μερών. Τα χαρακτηριστικότερα ίσως παραδείγματα είναι η σύζευξη Γαλλίας και Ολλανδίας κατά τη διάρκεια του Τριακονταετούς Πολέμου ή η στρατιωτική συνεργασία μεταξύ ΗΠΑ και Βρετανίας από τη μια πλευρά και ΕΣΣΔ από την άλλη κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου.

    Σύμφωνα με τον θεμελιωτή της θεωρίας του επιθετικού ρεαλισμού J.J. Mearsheimer όλες οι συμμαχίες είναι γάμοι συμφέροντος αφού η ανάγκη της επιβίωσης επικρατεί έναντι οποιουδήποτε άλλου "συναισθήματος" και άποψης σε επίπεδο διακρατικών επιλογών. 

    Αυτό όμως που δεν αναφέρει ο Mearsheimer είναι ότι δεν είναι λίγες οι φορές που κομβικές συμμαχίες δεν εκκινούν από τον αταβισμό της σύναψης ενός γάμου συμφέροντος αλλά από τη στρατηγική ταύτιση σε επίπεδο πολιτιστικών αρχών, πολιτικών αξιών και στρατηγικών συμφερόντων. Οι Αμερικανό - Βρετανικές σχέσεις από την εποχή του Α Παγκοσμίου Πολέμου έως σήμερα, οι ισχυροί δεσμοί μεταξύ των περισσοτέρων μελών της βορειοατλαντικής συμμαχίας και στα καθ’ ημάς οι ελληνοαμερικανικές σχέσεις αποτελούν έξοχα παραδείγματα της προαναφερόμενης αποτύπωσης. 

    Από το 1822 που ο Αμερικανός Πρόεδρος Μονρόε αναγνωρίζει το επαναστατημένο έθνος των Ελλήνων, αναφέροντας κατά τη διάρκεια της ετήσιας ομιλίας του ως επικεφαλής των ΗΠΑ στο Κογκρέσο ότι "Υπάρχει ισχυρή η ελπίδα ότι οι Έλληνες θα αποκτήσουν την ανεξαρτησία τους και ότι θα αναδειχθούν ως ισότιμο κράτος ανάμεσα στα άλλα του πλανήτη" μέχρι το "Ζήτω η Ελλάς" του Μπαράκ Ομπάμα στο κλείσιμο της ομιλία του στην Αθήνα τον Νοέμβριο του 2016, έχουν μεσολαβήσει σχεδόν δυο αιώνες στενών σχέσεων που σφραγίστηκαν από τη σημαντική οικονομική αλλά και στρατιωτική βοήθεια που το ελληνικό κράτος έλαβε από την Ουάσιγκτον κατά τη διάρκεια του Εμφυλίου πολέμου, βλ. Δόγμα Τρούμαν & Σχέδιο Μάρσαλ, την είσοδο της Ελλάδας στη Βορειοατλαντική Συμμαχία και τις στενές σχέσεις μεταξύ των δυο κρατών στη μεταψυχροπολεμική εποχή με κορυφαία ίσως στιγμή την παρέμβαση του Λευκού Οίκου στο Βερολίνο το 2015 που κράτησε την Ελλάδα στον πυρήνα της ευρωζώνης και μακριά από περιπέτειες τριτοκοσμικού τύπου.

    Αποτελεί ιστορικό αλλά διεθνοπολιτικό γεγονός ότι οι σχέσεις μεταξύ Ελλάδας και Ουάσιγκτον είναι στενές και ισχυρές στη διαχρονία τους. Κυρίως όμως είναι ειλικρινείς και όχι ευκαιριακές, δίχως βέβαια να παραγνωρίζονται οι εξαιρέσεις του κανόνα με όψιμους "φιλοδυτικούς" παράγοντες εντός του ελληνικού πολιτικού πλαισίου που προκαλούν θυμηδία για τις οβιδιακές τους μεταμορφώσεις.

    Τόσο οι ΗΠΑ όσο και η Ελλάδα αποτελούν δυο από τους βασικούς θεμέλιους λίθους της δυτικής ήπιας ισχύος, αφού μαζί με τη ρωμαϊκή δικαϊκή παράδοση, την αγγλική κοινοβουλευτική τάξη και τον γαλλικό νεωτερισμό οικοδομούν το πλαίσιο της σύγχρονης αστικής φιλελεύθερης δημοκρατίας. Πέρα όμως από αυτό, Ελλάδα και ΗΠΑ είναι δυο κράτη που στα ιδρυτικά τους κείμενα τοποθετούνται ξεκάθαρα υπέρ του ιερού δικαιώματος της ελευθερίας, της αναζήτησης της ευτυχίας, διατρανώνουν την πίστη τους στη δημοκρατία και στο κράτος δικαίου και διαμορφώνουν μια πολιτική συνθήκη που στον 20ο αιώνα θα φέρει και τα δυο κράτη στην ίδια όχθη της ιστορίας να αντιμετωπίζουν επιτυχώς τις μεγάλες προκλήσεις του ολοκληρωτισμού διαφόρων "χρωματικών" και ιδεολογικών εκφάνσεων. 

    Παράλληλα, τα εκατομμύρια των Ελλήνων που μετοίκισαν στις ΗΠΑ από τα τέλη του 19ου αιώνα έως και σήμερα η αγάπη των Αμερικανών για τον κλασσικό ελληνικό πολιτισμό που γίνεται αυτομάτως εμφανής αν κάποιος επισκεφθεί την Αμερικανική πρωτεύουσα ή κορυφαία πανεπιστήμια της Ανατολικής Ακτής, αλλά και το ότι οι ΗΠΑ είναι το ισχυρότερο ναυτικό κράτος στον πλανήτη παράγοντας μια άμεση συν-αντίληψη στο επίπεδο της Στρατιωτικής Στρατηγικής, όλα αυτά τα δεδομένα δομούν ένα φάσμα συμμαχικών σχέσεων που ξεπερνά τη συμβατική συμπόρευση και εισέρχεται σε μια πολυδιάστατη, διαχρονική και ποιοτική σχέση στρατηγικής εμβάθυνσης.

    Η πολυετής ελληνική δημοσιονομική κρίση, η ανησυχητική ενίσχυση του ριζοσπαστισμού και του λαϊκισμού στο σύνολο του δυτικού κόσμου, αλλά και η σημαντική πρόκληση ασφάλειας που δημιουργεί ο τζιχαντισμός – τακφιρισμός για όλο τον πλανήτη διαμορφώνουν το πολιτικό παρόν των ελληνοαμερικανικών σχέσεων αλλά και τις μελλοντικές προοπτικές μεταξύ Αθήνας και Ουάσιγκτον μέσα από μια διαδικασία σφυρηλάτησης και διαρκούς δομικής ενίσχυσης. 

    Καθίσταται όμως πλέον επιβεβλημένο η στρατηγική αυτή σχέση μεταξύ Ελλάδας και ΗΠΑ να περάσει σε μια νέα σχέση εμβάθυνσης. Με ειδικές πρόνοιες για την ενεργειακή και εμπορική συνεργασία των δυο κρατών, αλλά και για τον ειδικό ρόλο που η Ελλάδα μπορεί και οφείλει να διαδραματίσει στον πυρήνα της Ευρώπης αναφορικά με την προώθηση του διατλαντισμού ως στοιχείο πολιτικής ωρίμανσης του δυτικού κόσμου και ενίσχυσης των δομών συνεργασίας σε πολιτικό και θεσμικό επίπεδο σε μια νέα εποχή πολυπολικών προκλήσεων και υψηλής συστημικής ρευστότητας. Οι σχέσεις μεταξύ Ελλάδας και ΗΠΑ αποτελούν μια ισχυρή εγγύηση για την ενίσχυση των προοπτικών ασφάλειας και σταθερότητας στην Ανατολική Μεσόγειο και στον ευρωπαϊκό χώρο. 

    * Σπύρος Ν. Λίτσας, Ph.D, Αναπληρωτής Καθηγητής Διεθνών Σχέσεων Πανεπιστημίου Μακεδονίας         

    Διαβάστε ακόμα για:

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

    00:03 19/07

    Καλό και κακό... Grexit

    Κατά τη διάρκεια των επικίνδυνων και ανερμάτιστων πολιτικών χειρισμών του α' εξαμήνου της διαπραγμάτευσης, οι δύο ΥΠΟΙΚ κ.κ. Σόιμπλε και Βαρουφάκης έπαιζαν τον ρόλο του "κακού αστυνομικού" της...

    00:05 18/07

    Περί της νομοθετικής "αλώσεως" του Οργανισμού Αστικών Συγκοινωνιών Θεσσαλονίκης (ΟΑΣΘ)

    Το Κράτος δεν καταργεί απλώς την υφιστάμενη σύμβαση με τον ΟΑΣΘ, αλλά και τον ίδιο ως νομική οντότητα. Τον εξαγοράζει αναγκαστικώς. Η εξαγορά τελειούται αμέσως δια του νόμου, από την θέση σε ισχύ του ...

    00:04 18/07

    Περί δικαιοσύνης εν έτει 2017

    Η Ελλάδα πρέπει να ξεφύγει από την παγίδα του λαϊκισμού, που την κρατά αιχμάλωτη. Η μόνη χώρα της ΕΕ που υπέκυψε στο λαϊκισμό, η χώρα μας, πρέπει να απεγκλωβιστεί. Υποστηρίζω από το 2012 πως ο ΣΥΡΙΖΑ ...

    08:27 15/07

    Αρνηθήκαμε το φως και προσαρμοστήκαμε στο σκοτάδι...

    Τα χρόνια που βιώνουμε συνοδεύονται από μειωμένη εθνική ταυτότητα, μια ταυτότητα που η έλλειψη προσανατολισμού, η οικονομική κρίση και η έλλειψη πίστης έθεσαν υπό αμφισβήτηση. Ας πάρουμε τη ζωή πιο...

    08:08 15/07

    Το νέο "look" της Βασιλικής Θάνου

    Ορισμένοι εξεπλάγησαν, άλλοι τόσοι εξοργίστηκαν με τα νέα καθήκοντα της κ. Θάνου παρά τω πρωθυπουργώ. Κακώς. Η πρώην του Αρείου Πάγου πάντα εκεί ήταν. Παρά τω πρωθυπουργώ. Γραφείο άλλαξε απλώς....

    00:05 14/07

    Κυβέρνηση με ακαταδίωκτο και ακαταλόγιστο

    Ζούμε σε ένα πρωτοφανές σκηνικό. Και δεν αναφέρομαι μόνο στα πανηγύρια της κυβέρνησης για την οικονομική παράλυση στην οποία έχει καταδικάσει τη χώρα, την οποία τη νιώθει στην καθημερινότητά της κάθε ...

    00:05 14/07

    Μετά την Ελβετία

    Μετά από 43 χρόνια ψευδαισθήσεων, ανιστόρητης και έντευθεν ανεδαφικής και αποτυχημένης πολιτικής, δεν υπάρχει πλέον άνεση χρόνου. Μετά το ναυάγιο της τρίτης Ελβετίας δεν δικαιολογούνται άλλες...

    00:05 13/07

    Θα έχει επιτυχία η εθελοντική παράδοση ακινήτων οφειλετών στις τράπεζες;

    Πονοκέφαλο στις τράπεζες, στις εταιρείες leasing και τα λοιπά χρηματοπιστωτικά ιδρύματα προκαλεί το ενδεχόμενο απόκτησης χιλιάδων ακινήτων που προβλέπεται να εκποιηθούν στο επόμενο χρονικό διάστημα...

    00:09 12/07

    Το τέλος των ψευδαισθήσεων

    Το τελευταίο (αχρείαστο) 4ο Μνημόνιο έφερε μέτρα ύψους 2,87 δισ. ευρώ από περικοπές σε συντάξεις και αυξήσεις σε εισφορές. Ο τελικός λογαριασμός της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ – ΑΝΕΛ στο Ασφαλιστικό –...

    00:05 11/07

    Μακροοικονομικές προβλέψεις Γ' τριμήνου: Περιορισμός της πίστωσης

    Μετά από μια παρατεταμένη περίοδο πειραματισμού σε επίπεδο νομισματικών πολιτικών, η πίστωση στις παγκόσμιες αγορές αρχίζει να μειώνεται. Αν και πρόκειται για μια απαραίτητη διαδικασία, μια ματιά στη ...

    08:20 08/07

    Πιο ανώμαλος... παραλύεις!

    Αυτή η πολιτική δυσωδία καταστρέφει με σταθερή και παγιωμένη ταχύτητα την Ελλάδα και τους νεόκουτους ιθαγενείς της, οι οποίοι για ένα καπρίτσιο τους, για μια φλασιά της στιγμής έριξαν μια κυβέρνηση...

    07:56 08/07

    Ο καθηγητής Τσακυράκης και οι "αστοιχείωτοι"

    Νομίζω ότι με τις παρεμβάσεις του δίνει σε όλους μας ένα μάθημα. Ένα μάθημα για το πώς η κριτική στις παρεμβάσεις της κυβέρνησης στους ανεξάρτητους θεσμούς της Δημοκρατίας μπορεί να διατυπώνεται...

    00:05 07/07

    Ο "κακός μπάτσος" της Πρώτης Φοράς...

    Το πολιτικό πρόβλημα είναι ότι ο τότε υπουργός Οικονομικών φαίνεται πως βρήκε ευήκοα ώτα στο υπουργικό συμβούλιο· το Μάρτιο του 2015 οι περισσότεροι υπουργοί ενθουσιάστηκαν με το πρωτότυπο και...

    00:05 06/07

    H ώρα της πολιτικής αλλαγής φτάνει

    Πανικός και αδυναμία. Είναι δύο χαρακτηριστικά που πλέον δείχνουν να έχουν βρει καταφύγιο στο Μέγαρο Μαξίμου. Η δήθεν αριστερή κυβέρνηση φαίνεται πως έχει χάσει τη ψυχραιμία της. Τάζει τα πάντα στους ...