Συνεχης ενημερωση

    Τρίτη, 21-Ιαν-2020 00:06

    Ισόβια έγκλειστοι στις ζωές τους

    • Εκτύπωση
    • Αποθήκευση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Του Χρήστου Χωμενίδη

    Η τρομοκρατία, φίλες και φίλοι -που οι συμπαθούντες της την αποκαλούσαν "αντάρτικο πόλεων"- στάθηκε θέμα ιδιαίτερα δημοφιλές μεταξύ των πεζογράφων της Μεταπολίτευσης. Δεν έφτασε βεβαίως τη Μικρασιατική Καταστροφή, την Κατοχή, την Αντίσταση και τον Εμφύλιο που αποτελούσαν -και αποτελούν ακόμα έχω την εντύπωση- διαβατήρια, κυκλοφοριακής τουλάχιστον, επιτυχίας. Σού προσέφερε ωστόσο ως συγγραφέα πεδίο λαμπρό. Υλικό υπεράφθονο. Το κυριότερο; Σού έδινε την ελευθερία να επινοήσεις πρόσωπα, σχέσεις, δράσεις. Πλαστές ταυτότητες, υπόγειες συγκρούσεις, μυστικά και ψέμματα.  Εξ’ορισμού η τρομοκρατία αναπτύσσεται στο σκοτάδι. Βγαίνει στο φως για μια στιγμή, τη στιγμή τής καταστροφικής της δράσης, κι έπειτα ξανακρύβεται απεργαζόμενη το επόμενο χτύπημα. Τι θα μπορούσε να ιντριγκάρει περισσότερο έναν μυθιστοριογράφο;

    Τη Βίβλο ωστόσο της τρομοκρατίας στην Ελλάδα, την έγραψαν οι ίδιοι οι τρομοκράτες. Και μάλιστα σε τεύχη. Πρόκειται για τις 84 προκηρύξεις -η πρώτη τον Δεκέμβριο του 1975, η τελευταία τον Αύγουστο του 2002- που δακτυλογράφησαν στην ίδια πάντα γραφομηχανή οι ιθύνοντες νόες της "17 Νοέμβρη". Μετά από κάθε "δράση", όπως τις ονόμαζαν, καλούσαν από τηλεφωνικό θάλαμο μία ή περισσότερες εφημερίδες και ενημέρωναν ότι η προκήρυξη έχει ριχτεί σε κάποιο καλάθι αχρήστων. Ή τις πετούσαν πίσω τους, δρομαίως αποχωρώντας από τον τόπο του εγκλήματος. Ή τις άφηναν σε απίθανα σημεία – μία είχε βρεθεί σε ένα περβάζι παραθύρου στον Ερυθρό. Οι εφημερίδες δημοσίευαν τις προκηρύξεις, δεκάδες χιλιάδες αναγνωστών τις ξεκοκκάλιζαν, αστυνομικοί ρεπόρτερ προσπαθούσαν -συνδυάζοντας συχνά τα ασυνδύαστα- να βγάλουν συμπεράσματα για την ταυτότητα των τρομοκρατών, δημόσιοι διανοοούμενοι τις έκριναν πολιτικά, επιχειρούσαν να ανοίξουν διάλογο με τη "17 Νοέμβρη", η οποία ενίοτε τούς έκανε τη χάρη να τους απαντήσει…

    Υπήρξαν, το επαλαμβάνω, σχολιαστές -θεωρούμενοι μάλιστα ως έγκυροι- που απέδιδαν στις προκηρύξεις βαρύτητα ίση σχεδόν με τις δολοφονίες. Σάμπως η "17 Νοέμβρη" να ήταν κανένας όμιλος σκέψης.

    Υπήρξαν και άλλοι που τις κοίταζαν αφ’υψηλού - "εάν δεν τις έγραφαν με αίμα" αφόριζαν "εάν τις έστελναν ως πολιτικά άρθρα, κανένα έντυπο δεν θα καταδεχόταν να τις εντάξει στην ύλη του..." Είχαν, το λέω ευθαρσώς, άδικο. Στον μεταπολιτευτικό τύπο έχουν φιλοξενηθεί πολύ πιο παιδαριώδεις αναλύσεις. Σε ασυγκρίτως χειρότερα ελληνικά. Οι συντάκτες των προκηρύξεων της "17 Νοέμβρη" διέθεταν -οφείλουμε να τους το αναγνωρίσουμε- αν όχι αληθινή παιδεία, πάντως πλούτο γνώσεων. Απείχαν παρασάγγας από τους "γραμμιτζήδες" δημοσιογράφους των κομματικών εντύπων, πόσω δε μάλλον από τα τρολ που κρώζουν στον κυβερνοχώρο από το 2010. Γεγονός που τους κάνει ακόμα πιο ανατριχιαστικούς.

    Πριν σάς θυμίσω τι έγραφαν οι προκηρύξεις (διότι υπήρχε από την αρχή ως το τέλος ένας καμβάς, μια διαδοχή εμμονών), θα σταθώ για λίγο στη δομή τους. 

    Η οποία δομή έχει ένα εκ πρώτης όψεως παράδοξο χαρακτηριστικό. Ενώ θα περίμενε κανείς να μοιάζουν με δικαστικές αποφάσεις -ανθρώπους σκότωναν, δεν θα έπρεπε να αιτιολογούν αναλυτικότατα τις ετυμηγορίες τους;-, τα κείμενα της "17 Νοέμβρη" λίγο σχετικά ασχολούνται με τα θύματά της. Η προκήρυξη της 26ης Σεπτεμβρίου 1989 εκτείνεται σε εικοσιπέντε σελίδες μεγάλου σχήματος. Στον Παύλο Μπακογιάννη δεν αφιερώνονται ούτε οι πέντε από αυτές. Στην προκήρυξη της 4ης Φεβρουαρίου 1987, ο στόχος της επίθεσης νευροχειρουργός Ζαχαρίας Καψαλάκης αναφέρεται σε μια μόλις παράγραφο πέντε αράδων από τις οκτώ σελίδες. 

    Με την εξαίρεση των εμβληματικότερων στόχων -όπως ο Βαρδής Βαρδινογιάννης, ο Δημήτριος Αγγελόπουλος και ο Αλέξανδρος Αθανασιάδης- η "17 Νοέμβρη" δίνει την εντύπωση πως επιλέγει ένα μεταξύ ίσης απαξίας προσώπων. Το πιο ευπρόσβλητο. Ότι στη θέση τού συγκεκριμένου, θα μπορούσαν να βρίσκονται αρκετοί -αν όχι πολλοί- άλλοι. Το κάνει σκόπιμα, πιστεύω. Το μήνυμα που επιδιώκει να περάσει είναι πως δεν ασκεί ατομική τρομοκρατία αλλά έχει κηρύξει τον πόλεμο σε ευρύτερες ομάδες, οι οποίες στραγγαλίζουν τα λαϊκά συμφέροντα. Στους "μεγαλογιατρούς", τους "αεριτζήδες επιχειρηματίες", τους "εξωνημένους πολιτικούς", τους Αμερικάνους…  

    Από τη δολοφονία του Ρίτσαρντ Γουέλς μέχρι τη δολοφονία του Στίβεν Σόντερς, οι προκηρύξεις της "17 Νοέμβρη" ξεχειλίζουν από ναρκισσισμό και οίηση. Τον ναρκισσισμό του τέλειου φαντομά, ο οποίος όχι απλώς μένει ασύλληπτος αλλά και ρεζιλεύει την αστυνομία. Την οίηση του σοφολογιότατου, του ικανού να ασκήσει κριτική –"επαναστατική" κριτική- επί παντός του επιστητού. 

    Μιλάμε για εκατοντάδες σελίδες μακαρονοειδών αναλύσεων που διαλαμβάνουν ένα ευρύτατο φάσμα ζητημάτων. Την ελληνική ιστορία μα και τη διεθνή γεωπολιτική, με έμφαση στη Μέση Ανατολή. Την κρίση του καπιταλισμού αλλά και την καταστροφή του περιβάλλοντος. Παρελαύνουν τα πιο πιθανά και απίθανα ονόματα, ο Λέων Τρότσκι και ο βασιλιάς Φίλιππος της Μακεδονίας, ο Σαντάμ Χουσεϊν και ο Γιώργος Νταλάρας. Φαντάζομαι την έκπληξη του μακαρίτη Θανάση Βέγγου όταν θα διάβασε πως οι δολοφόνοι διασκέδαζαν με τις κωμωδίες του!

    Δεν χάνει ευκαιρία η "17 Νοέμβρη" να κάνει φιγούρα παραθέτοντας χωρία από έργα της κλασσικής λογοτεχνίας, με φανερή προτίμηση στον Ονορέ Ντε Μπαλζάκ. Καθώς και να φλομώσει τον αναγνώστη με δεδομένα, αριθμούς, στατιστικές, που αποδεικνύουν -υποτίθεται- τους ισχυρισμούς και ενδυναμώνουν τα συμπεράσματά της. Είναι αληθή αυτά τα στοιχεία; Κάποια ναι. Καταλαβαίνει ο συγγραφέας-τρομοκράτης ότι το μέγα ψέμα του δεν μπορεί να στέκει εντελώς στον αέρα. Πρέπει να στηρίζεται, εδώ κι εκεί, στην πραγματικότητα.

    Ποιο είναι το μέγα ψέμα της "17 Νοέμβρη"; Το ίδιο που συναντάμε σε κάθε σωτηριολογικό μανιφέστο. Που βρίσκεται στον πυρήνα κάθε λαϊκίστικου κινήματος το οποίο παριστάνει το επαναστατικό. Ότι μια δράκα σατανάδων κυβερνάει, εκμεταλλεύεται, αφαιμάζει έναν λαό αγγέλων. Ότι αρκεί να εξεγερθούμε και να τους ανατρέψουμε (και να κρεμάσουμε βεβαίως τα κεφάλια τους στους φανοστάτες) για να εισέλθουμε θριαμβικά στον Παράδεισο. Ο λόγος τής "17 Νοέμβρη" δεν έχει "ναι μεν αλλά". Τα μάτια της βλέπουν μόνο άσπρο και μαύρο, δεν διακρίνουν αποχρώσεις. Από εδώ οι καλοί, από εκεί οι κακοί. Από εδώ οι προλετάριοι, από εκεί τα αφεντικά, οι νταβατζήδες και οι φονιάδες τους. "Πίσω από κάθε περιουσία κρύβονται εγκλήματα" επαναλαμβάνει μονότονα. 

    Κοινωνική κινητικότητα; Υγιής επιχειρηματικότητα; Διασπορά έστω - εκλαϊκευση τής διαφθοράς μέσω διορισμών και επιδοτήσεων; Ψιλά γράμματα, αόρατα στον συγγραφέα των προκηρύξεων. Ο μανιχαϊσμός και η μισαλλοδοξία είναι οι ράγες πάνω στις οποίες κινείται. Και σκοτώνει.    

    Το πιο ενδιαφέρον; Το πιο αποτρόπαιο; Η "17 Νοέμβρη" μπορεί να εξαρθρώθηκε το καλοκαίρι του 2002. Οι ιδέες της εντούτοις διατήρησαν επί πολλά χρόνια τη δηλητηριώδη ακτινοβολία τους. 

    "ΝΔ – ΠΑΣΟΚ = ΣΚΑΝΔΑΛΑ -ΡΕΜΟΥΛΑ -ΔΙΑΦΘΟΡΑ. ΚΑΤΩ ΟΙ ΚΛΕΦΤΕΣ ΚΙ ΑΠΑΤΕΩΝΕΣ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΤΕΣ, ΚΑΤΩ ΟΙ ΠΟΥΛΗΜΕΝΟΙ ΚΑΙ ΦΑΥΛΟΙ ΔΙΚΑΣΤΕΣ. ΚΑΤΩ ΟΙ ΨΕΥΤΕΣ ΚΑΙ ΠΟΥΛΗΜΕΝΟΙ ΚΟΝΤΥΛΟΦΟΡΟΙ." 

    Ξέσπασμα "αγανακτισμένου" πολίτη στην Πλατεία Συντάγματος το καλοκαίρι του 2011; Άρθρο σε αντιμνημονιακό έντυπο με αριστερό ή με χρυσαυγίτικο πρόσημο; Όχι. Προκήρυξη της "17 Νοέμβρη", στις 20 Ιουνίου 1989.

    "… Η μη καταβολή πολεμικών επανορθώσεων σημαίνει μη αναγνώριση των ναζιστικών εγκλημάτων… Σημαίνει ότι το σημερινό Τέταρτο Ράιχ έχει τους ίδιους στόχους με το Τρίτο Ράιχ αλλά με διαφορετικά μέσα…. Σημαίνει ότι σε δέκα χρόνια θα’ μαστε μισθωτοί Γερμανών αφεντικών…"

    Απόσπασμα από ομιλία της κυρίας Ζωής Κωνσταντοπούλου; Όχι. Προκήρυξη της "17 Νοέμβρη", στις 6 Ιουνίου 1991.

    Δεν ισχυρίζομαι προφανώς ότι η "ριζοσπαστική" ρητορική κατά την κρίση πηγάζει από τη "17 Νοέμβρη". Διαπιστώνω απλώς πως βράζουν στο ίδιο, μελανό, ζουμί.

    Υπάρχει -θα μού πείτε- μια κρισιμότατη διαφορά. Η "17 Νοέμβρη" σκότωνε. Στο σημείο αυτό θέλω να σάς θέσω το εξής ερώτημα: Επρόκειτο για ανθρώπους που οι ιδεοληψίες τους τούς είχαν αφιονίσει, τους είχαν κυριολεκτικώς τρελάνει και τους είχαν βγάλει ένοπλους στον δρόμο; Ή μήπως για κατά συρροήν δολοφόνους με επαναστατικό απλώς μανδύα; Το εξεγερσιακό πρόταγμα προηγούνταν; Ή λειτουργούσε ως εκ των υστέρων άλλοθι του φονικού τους ενστίκτου;

    Μετά την έκρηξη της βόμβας στα χέρια του Σάββα Ξηρού, οι μάσκες άρχισαν να πέφτουν. Τα πρόσωπα που αποκαλύφθηκαν ανήκαν σε παιδιά της διπλανής πόρτας, αγροτικής προέλευσης, σε παιδιά της "μαύρης επαρχίας" τα οποία χαώθηκαν-χάθηκαν στο τσιμέντο της Αθήνας. Αυτός ήταν ο εκτελεστικός τουλάχιστον βραχίονας της "Επαναστατικής Οργάνωσης". 

    Περισσότερο απομυθοποιητική απ’όλες στάθηκε η αποκάλυψη ότι η "17 Νοέμβρη" -παράλληλα με τα χτυπήματα της εναντίον των "προνομιούχων"- διέπραττε ληστείες. Και με τη λεία τους χρηματοδοτούσε τα πιο ταπεινά, μικροαστικά όνειρα. Στο "λογιστικό βιβλίο" της βρέθηκε μια σημείωση – "Ψυγ. Μοσχ.". Πήρε στην αστυνομία αρκετό χρόνο για να την αποκρυπτογραφήσει. "Ψυγείο Μοσχούλας" σήμαινε! Οι μπαρουτοκαπνισμένοι είχαν αγοράσει ένα ψυγείο στη μαμά τους. Θα το είχαν ίσως αποφασίσει στο ζαχαροπλαστείο "Χαρά" στα Πατήσια, εκεί που έτρωγαν παγωτά και εκμέκ καταϊφια ύστερα από τις δολοφονίες…

    Το 2005 εξέδωσα κι εγώ ένα μυθιστόρημα εμπνευσμένο από την "17 Νοέμβρη". Η θέση μου αποτυπώνεται σε κάθε αράδα του. Για ένα κουβάρι επρόκειτο των παθογενειών, των συμπλεγμάτων, των προλήψεων, του ανικανοποίητου που χαρακτηρίζει την ελληνική οικογένεια. Την ελληνική κοινωνία. 

    "Το Σπίτι και το Κελλί" τιτλοφορείται το βιβλίο μου. Όχι "Από το Σπίτι στο Κελλί". Οι παρ’ημίν "αντάρτες πόλεων" δεν κατέληξαν στη φυλακή. Ήταν εξ’αρχής, ισόβια έγκλειστοι στις ζωές τους. Αιχμάλωτοι των ίδιων των εαυτών τους…- 

    Το συγκεκριμένο κείμενο είναι η ομιλία του Χρήστου Χωμενίδη στη εκδήλωση μνήμης για τα θύματα της τρομοκρατίας στο Πολεμικό Μουσείο Αθηνών,στις 20 Ιανουαρίου 2020. 

    * Ο κ. Χρήστος Χωμενίδης είναι συγγραφέας 

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

    Δειτε τα πρωτοσελιδα ολων των εφημεριδων