Συνεχης ενημερωση

    Δευτέρα, 23-Σεπ-2019 00:05

    Ο Αλέκος

    • Εκτύπωση
    • Αποθήκευση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Του Χρήστου Χωμενίδη

    Η απόφαση του Αττικό Μετρό να μετονομαστεί ο σταθμός "Ευαγγελισμός" σε "Παύλος Μπακογιάννης" και ο "Άγιος Δημήτριος" σε "Αλέκος Παναγούλης" ξεσήκωσε θύελλα. Το "Παναγούλης" φιγουράρει στις ταμπέλες εδώ και χρόνια, οπότε μάλλον ο Άι Δημήτρης επρόκειτο να διαγραφεί… Ένας αμπελοψυχαναλυτής θα είκαζε ότι ο κύριος Νίκος Ταχιάος υποσυνείδητα εκδικείται, στο πρόσωπο τού πολιούχου της, τη Θεσσαλονίκη, η οποία δεν τον εξέλεξε ούτε δήμαρχο ούτε βουλευτή. Ας μην υπερβάλλουμε. Ο φρεσκότατος πρόεδρος του Αττικό Μετρό πίστευε ολόψυχα -και καλόπιστα- ότι η κοινή γνώμη θα τον επιδοκίμαζε για την απόδοση τιμής στους ήρωες. 

    Αμ δε! Οι περισσότεροι πολίτες τον πήραν στον μεζέ. Κάποιοι κακόπιστοι τον κατηγόρησαν πως κολακεύει άκομψα τον νέο δήμαρχο Αθηναίων. Άλλοι -φιλοπαίγμονες- άφησαν τη φαντασία τους να καλπάσει, πρότειναν ο σταθμός "Ακρόπολη" να γίνει "Ζωζώ Σαπουντζάκη" επικαλούμενοι την παλαιότητα αμφοτέρων. Οι πιο νουνεχείς επεσήμαναν ότι το να αλλάζουν ονόματα τα εμβληματικά σημεία μιάς πόλης θυμίζει άλλες εποχές και άλλα καθεστώτα. (Η πρωτεύουσα του Μεγάλου Πέτρου λεγόταν από την ανέγερσή της Σανκτ Πέτερσμπουργκ, το 1914 έγινε Πέτρογκραντ, το 1924 Λένινγκραντ και το 1991 επανήλθε -με δημοψήφισμα- στο αρχικό της όνομα…) Οι αρμόδιοι άκουσαν τη φωνή λαού και ανέκρουσαν πρύμναν. Το ζήτημα πάγωσε. Έδωσε ωστόσο έναυσμα για να εξαχθούν ενδιαφέροντα συμπεράσματα. 

    Συμπέρασμα πρώτο: Για να σηκώνεται τόσος ντόρος για κάτι τέτοιο, η κρίση έχει περάσει. Μια κοινωνία που τρέμει τι θα της ξημερώσει, που αγωνιά αν θα τα βγάλει πέρα, αν θα μπορεί και αύριο να πληρώσει το εισιτήριο του μετρό, άλλη σκασίλα δεν έχει παρά το πώς θα λέγονται οι σταθμοί του. Συζυγικά καβγαδάκια επί ασημάντων αφορμών ξεσπούν μόνον εφόσον ο γάμος πηγαίνει γενικώς καλά.

    Συμπέρασμα δεύτερο: Η Μεταπολίτευση μάς άφησε δύο εμβληματικούς μάρτυρες-ήρωες. Τρεις-τέσσερις ακόμη, θανόντες βιαίως και αδίκως, ο Τεμπονέρας, ο Καλτεζάς, ο Γρηγορόπουλος, φέρουν τόσο έντονο ιδεολογικό πρόσημο ώστε πόρρω απέχουν από το να είναι εθνικοί. 

    Από τους δύο, ο μεν Παύλος Μπακογιάννης έχει εντελώς ξεκάθαρο προφίλ. Είναι το φτωχό αγροτόπαιδο που σπούδασε με χίλια βάσανα, με την αξία του. Ο ταλαντούχος αντιστασιακός δημοσιογράφος που εξέπεμπε επί Χούντας απ’την Ντόιτσε Βέλε. Ο φωτισμένος πολιτικός που οραματίστηκε τον ελληνικό "Ιστορικό Συμβιβασμό" κι έπεσε θύμα των τρομοκρατών. Οι σκιές στον βίο και την πολιτεία του –"ουκ έστιν άνθρωπος ος ζήσεται και ουχ αμαρτήσει"- έχουν σβηστεί από τακτ μάλλον παρά από συμφέρον. Ο Παύλος Μπακογιάννης αποτελεί τον καθ’ημάς Άλντο Μόρο, την ελπίδα για υπέρβαση των εμφύλιων τραυμάτων, για εθνική συνεννόηση, που -φευ- δεν ευοδώθηκε. 

    Η μορφή του Αλέκου Παναγούλη αντιθέτως έχει τόσο έντονα και τόσο άγαρμπα ρετουσαριστεί, ώστε ο ίδιος δύσκολα θα αναγνώριζε στις αγιογραφίες του τον εαυτό του. Κι έξαλλος μάλλον θα γινόταν με τα λιβανωτά. 

    Κατ’αρχάς έχει πιστωθεί σε ό,τι από το 1974 αυτοαποκαλείται "προοδευτική" ή "δημοκρατική παράταξη" και που καλύπτει τον χώρο από το Πασόκ μέχρι και την κομμουνιστική ή μετακομμουνιστική Αριστερά. Ο Αλέκος Παναγούλης ωστόσο βρισκόταν εντελώς αλλού. "Όχι, δεν είμαι κομμουνιστής, δεν αποδέχομαι τα δόγματα" είχε πει σε συνέντευξή του στην Οριάνα Φαλάτσι. "Ο κύριος Ανδρέας Παπανδρέου πιστεύει ότι ο προοδευτισμός είναι ανευθυνότητα. Συρράφει ωραίες λέξεις, ηχηρές φράσεις, χτίζοντας ιδεολογίες με νεφελώματα. Όπως άλλοι χρησιμοποιούν τη λέξη Δημοκρατία χωρίς να τη πιστεύουν, έτσι ο κύριος Παπανδρέου χρησιμοποιεί τη λέξη Σοσιαλισμός…" είχε δηλώσει το 1975. Ο Αλέκος Παναγούλης ήταν από τα πολιτικά του σπάργανα κεντρώος, εξίσου αντίθετος προς τη Δεξιά όσο και προς την Αριστερά. 

    Παρουσιάζεται επίσης σαν πολιτικός. Από υμνητές που δεν αντιλαμβάνονται ότι εάν τον κρίνεις έτσι, θα τον βρεις ελλιποβαρή. Και η κορυφαία ακόμα πράξη τής ζωής του, η απόπειρα εναντίον του δικτάτορα, πολιτικά μονάχα εύστοχη δεν ήταν. Η τυραννοκτονία -το διδάσκει η Ιστορία- συνιστά την πιο απρόσφορη μέθοδο ανατροπής ενός τυραννικού καθεστώτος. Εάν ο Παναγούλης τα κατάφερνε, το πλέον απίθανο θα ήταν να αποκατασταθεί η δημοκρατία. Μάλλον ο άθλιος Παπαδόπουλος θα αποκτούσε φωτοστέφανο και κάποια πρωτοπαλίκαρα της Χούντας θα συνέχιζαν το "εθνοσωτήριο" έργο του.    

    Ο Αλέκος Παναγούλης κατέβηκε στις πρώτες εκλογές της Μεταπολίτευσης. Παρά το διεθνές του κλέος, δεν συγκέντρωσε παρά 9000 σταυρούς, εξελέγη σχεδόν με το ζόρι. Προφανώς αγνοούσε την τέχνη της ψηφοθηρίας. Ενάμιση χρόνο αργότερα αποχώρησε από το κόμμα του. Προφανώς βδελυσσόταν τους συμβιβασμούς και τις μανούβρες που απαιτούνται για να επιβιώσεις στην κοινοβουλευτική κονίστρα.

    Από τη λαοθάλασσα που τον κήδεψε, από την πολιτική και πνευματική ηγεσία που τον κατευόδωσε με σπαραξικάρδιες δηλώσεις, ελάχιστοι θα συμμερίζονταν στην πράξη τη στάση ζωής του. 

    Να έμεναν επί πέντε χρόνια θαμμένοι-ζωντανοί σε ένα κελί ίδιο τάφο; Να αρνούνταν κάθε προοπτική, έντιμης έστω, ανακωχής με τους δεσμοφύλακες τους; Να έβγαζαν παντί τρόπω τη γλώσσα σε ένα καθεστώς που φάνταζε παντοδύναμο; Η κατοπινή τους πορεία το αποκλείει. 

    Ούτε βεβαίως θα είχαν μεταδικτατορικά την παράφορη, την κοινωνικά προκλητική συμπεριφορά του Αλέκου Παναγούλη, όπως την περιγράφουν όλοι όσοι τον γνώρισαν, από τον Φοίβο Ιωαννίδη μέχρι τη Σεμίνα Διγενή. Να μεθούν, να χορεύουν, να φλερτάρουν απροκάλυπτα, να τσαλακώνουν κάθε νύχτα το δάφνινο στεφάνι τους; 

    Συμβαίνει το ίδιο στα μικρά και στα μεγάλα της ζωής. Εάν καταφέρνεις να ανέχεσαι την καθημερινή ρουτίνα, την ανοησία των επωφελών, των καθωσπρέπει συναναστροφών, προπονείσαι ανεπαισθήτως για να τη βγάλεις καθαρή και σε μια τυραννία. Οι περισσότεροι άνθρωποι -εμού μη εξαιρουμένου- το κάνουν. Προσαρμόζονται, δύσκολα ή εύκολα, στις επιταγές της ενηλικότητας. Ο Αλέκος Παναγούλης αντιστάθηκε μέχρι τέλους. 

    Άμα αντέχαμε να αντικρύσουμε τον Αλέκο Παναγούλη καθαρά, θα τον εντάσσαμε στους ροκ ήρωες. Σε εκείνους, που όπως γράφει ο Τζακ Κέρουακ, "τρελλαίνονται να ζήσουν, να μιλήσουν, που ποθούν τα πάντα την ίδια στιγμή, που ποτέ δεν χασμουριούνται ή δεν λένε κοινοτοπίες αλλά που καίγονται, καίγονται, καίγονται σαν τα μυθικά κίτρινα ρωμαϊκά κεριά…" Από στοιχειώδη σεβασμό δεν θα δίναμε ποτέ το όνομά του σε μια στάση μετρό. Φρίκη θα τον έπιανε τον Αλέκο να συνδεθεί με οχήματα που εκ κατασκευής τσουλούν πάνω σε ράγες.

    * Ο κ. Χρήστος Χωμενίδης είναι συγγραφέας

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

    Δειτε τα πρωτοσελιδα ολων των εφημεριδων