Της Σίσσυς Σταυροπιερράκου

Την τεχνητή νοημοσύνη, τα δορυφορικά συστήματα GPS και προηγμένες τεχνολογίες ελέγχου επιστρατεύει η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων, προκειμένου να ενισχύσει ουσιαστικά τους τελωνειακούς ελέγχους στα εμπορευματοκιβώτια και να περιορίσει το λαθρεμπόριο, το οποίο εξελίσσεται σε μια από τις μεγαλύτερες "γάγγραινες" για τα δημόσια έσοδα και την υγιή επιχειρηματικότητα.

Σύμφωνα με τον προγραμματισμό της φορολογικής διοίκησης, στα τέλη Ιουνίου αναμένεται να τεθεί σε πλήρη λειτουργία το νέο Ψηφιακό Σύστημα Παρακολούθησης Διακίνησης Εμπορευμάτων, το οποίο θα επιτρέπει την παρακολούθηση επαγγελματικών οχημάτων και εμπορευματοκιβωτίων τόσο κατά την είσοδό τους στη χώρα όσο και καθ’ όλη τη διάρκεια της κυκλοφορίας τους στο εσωτερικό. Στόχος είναι η ενίσχυση της αποτελεσματικότητας των τελωνειακών ελέγχων και η αποτροπή παράνομων πρακτικών που σχετίζονται με τη διακίνηση καυσίμων, καπνικών προϊόντων, αλκοολούχων ποτών και παραποιημένων ή αδήλωτων εμπορευμάτων. Η ΑΑΔΕ επιδιώκει  να εντοπίζονται έγκαιρα τα "ύποπτα" φορτία,  στα πεδία υψηλής παραβατικότητας. Με τον εντοπισμό ύποπτων διαδρομών, το κράτος ελπίζει να ανακόψει τη ροή παρανόμων προϊόντων, να βελτιώσει τη φορολογική συμμόρφωση και να ενισχύσει την αποτελεσματικότητα των ελέγχων.

Πώς θα λειτουργεί το σύστημα

Το Σύστημα Παρακολούθησης Επαγγελματικών Οχημάτων και Εμπορευματοκιβωτίων εγκαθίσταται σε χερσαία και θαλάσσια συνοριακά σημεία διέλευσης της ελληνικής επικράτειας, σε σημεία του εθνικού οδικού δικτύου, ιδίως σε σταθμούς διοδίων, και σε λοιπούς χώρους που τελούν υπό τελωνειακή επιτήρηση ή εποπτεία, ήτοι Ελεύθερες Ζώνες και τελωνειακούς περιβόλους, καθώς και σε χώρους διακίνησης ή αποθήκευσης εμπορευμάτων.

Στο επίκεντρο  βρίσκεται και η εγκατάσταση ειδικών συσκευών GPS Trackers σε φορτηγά μεταφοράς εμπορευμάτων, βυτιοφόρα και εμπορευματοκιβώτια (containers). Μέσω των συσκευών αυτών, οι τελωνειακές υπηρεσίες της ΑΑΔΕ θα έχουν τη δυνατότητα να παρακολουθούν σε πραγματικό χρόνο τη διαδρομή των μεταφερόμενων αγαθών, να γνωρίζουν τη θέση τους ανά πάσα στιγμή και να ελέγχουν αν τηρούνται οι δηλωμένες διαδρομές και οι προβλεπόμενοι χρόνοι μεταφοράς.

Η ψηφιακή παρακολούθηση θα επιτρέπει τον άμεσο εντοπισμό ύποπτων αποκλίσεων, όπως ανεξήγητες στάσεις, αλλαγές πορείας ή καθυστερήσεις που δεν δικαιολογούνται από τα συνοδευτικά έγγραφα. Σε τέτοιες περιπτώσεις, θα ενεργοποιούνται στοχευμένοι έλεγχοι, μειώνοντας τα περιθώρια για λαθρεμπορικές πρακτικές και περιορίζοντας την ανάγκη για μαζικούς, χρονοβόρους ελέγχους.

Παράλληλα, το σύστημα θα ενισχυθεί με τη χρήση προηγμένων τεχνολογιών ελέγχου, όπως κινητά και σταθερά ακτινοσκοπικά συστήματα X-RAYS Backscatter, τα οποία θα επιτρέπουν τον έλεγχο του περιεχομένου των εμπορευματοκιβωτίων χωρίς την ανάγκη φυσικού ανοίγματος. Επιπλέον, κάμερες αναγνώρισης πινακίδων (ALPR) θα καταγράφουν την είσοδο και έξοδο οχημάτων σε τελωνεία, λιμάνια και συνοριακούς σταθμούς, ενώ αυτοματοποιημένα συστήματα με μπάρες και κάρτες πρόσβασης θα διασφαλίζουν τον έλεγχο της κυκλοφορίας στους κρίσιμους κόμβους.

Ανάλυση δεδομένων

Τα δεδομένα που θα συλλέγονται θα συγκεντρώνονται σε κεντρική ψηφιακή πλατφόρμα και θα είναι προσβάσιμα από τις υπηρεσίες της Γενικής Διεύθυνσης Τελωνείων και Ειδικών Φόρων Κατανάλωσης της ΑΑΔΕ. Με νόμιμη αιτιολόγηση, θα μπορούν να αξιοποιούνται και από άλλες υπηρεσίες της Αρχής ή από διωκτικές αρχές, ενισχύοντας τη διαλειτουργικότητα και τη συνεργασία μεταξύ των ελεγκτικών μηχανισμών του κράτους.

Με το νέο αυτό πλαίσιο, η ΑΑΔΕ επιδιώκει να περάσει από τους αποσπασματικούς και συχνά εκ των υστέρων ελέγχους σε ένα σύγχρονο, προληπτικό και στοχευμένο μοντέλο εποπτείας. Mε την αξιοποίηση της τεχνολογίας φιλοδοξεί όχι μόνο να περιορίσει το λαθρεμπόριο, αλλά και να προστατεύσει τα δημόσια έσοδα.