Της Σίσσυς Σταυροπιερράκου

To ειδικό καθεστώς απαλλαγής ΦΠΑ για μικρές επιχειρήσεις που είναι εγκατεστημένες σε άλλα κράτη-μέλη της ΕΕ αλλά πραγματοποιούν συναλλαγές στην Ελλάδα, αποσαφηνίζει απόφαση του διοικητή της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων Γιώργου Πιτσιλή. Το καθεστώς αυτό επιτρέπει την απαλλαγή από τον ΦΠΑ, εφόσον τηρούνται συγκεκριμένα όρια τζίρου: έως 100.000 ευρώ ετησίως συνολικά στην ΕΕ και έως 10.000 ευρώ ετησίως στην Ελλάδα, τόσο για το τρέχον όσο και για το προηγούμενο έτος.

Στόχος της απόφασης είναι να καθορίσει με σαφήνεια τη διαδικασία ένταξης, τις αρμόδιες αρχές, τις προϋποθέσεις εφαρμογής και τις περιπτώσεις παύσης του καθεστώτος, σύμφωνα με το ενωσιακό δίκαιο.

Ως αρμόδια αρχή για τη χορήγηση της απαλλαγής και τη διαχείριση όλων των σχετικών λειτουργιών ορίζεται το Αυτοτελές Τμήμα Η΄ "Ειδικού Καθεστώτος Μικρών Επιχειρήσεων" του Κέντρου Φορολογικών Διαδικασιών και Εξυπηρέτησης (ΚΕ.ΦΟ.Δ.Ε.) Αττικής. Το τμήμα αυτό αποτελεί το σημείο επαφής της ελληνικής φορολογικής διοίκησης με τα λοιπά κράτη-μέλη και τους αλλοδαπούς υποκείμενους που επιλέγουν την απαλλαγή. Για να ενταχθεί μια επιχείρηση, πρέπει να έχει δηλώσει εγκαίρως στο κράτος όπου είναι εγκατεστημένη ότι θέλει να εφαρμόσει το καθεστώς και στην Ελλάδα.

Δικαιούχοι του καθεστώτος είναι επιχειρήσεις  σε άλλο κράτος-μέλος, οι οποίες έχουν υποβάλει προηγούμενη κοινοποίηση ή επικαιροποίησή της στο κράτος εγκατάστασής τους, δηλώνοντας τη βούλησή τους να εφαρμόσουν το ειδικό καθεστώς στην Ελλάδα. Βασική προϋπόθεση είναι να μην υπερβαίνει ο ετήσιος κύκλος εργασιών τους εντός της Ένωσης τις 100.000 ευρώ, τόσο κατά το τρέχον όσο και κατά το προηγούμενο ημερολογιακό έτος, και επιπλέον ο κύκλος εργασιών στο εσωτερικό της χώρας να μην υπερβαίνει τις 10.000 ευρώ για τα ίδια έτη. Η τήρηση των ορίων αυτών αποτελεί κρίσιμο στοιχείο για τη διατήρηση της απαλλαγής.

Η απόφαση  προβλέπει αναλυτικά τις περιπτώσεις παύσης χρήσης του ειδικού καθεστώτος. Η παύση μπορεί να γίνει οικειοθελώς, κατόπιν αίτησης της επιχείρησης στο κράτος εγκατάστασής της, είτε μόνο για την Ελλάδα είτε για όλα τα κράτη-μέλη. Μπορεί επίσης να επέλθει υποχρεωτικά, όταν το κράτος-μέλος εγκατάστασης ενημερώσει την ΑΑΔΕ ότι δεν πληρούνται πλέον οι προϋποθέσεις εφαρμογής, ή όταν διαπιστωθεί υπέρβαση των ορίων κύκλου εργασιών. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η εξαίρεση από το καθεστώς μπορεί να ισχύει αναδρομικά, ιδίως όταν αποδειχθεί ότι οι προϋποθέσεις δεν συνέτρεχαν εξαρχής.

Επιπλέον, προβλέπεται παύση του καθεστώτος σε περίπτωση διακοπής εργασιών της επιχείρησης, καθώς και μετά από συστημικές επαληθεύσεις της φορολογικής διοίκησης. Ακόμα, ρυθμίζεται η μετάταξη της επιχείρησης σε προηγούμενο καθεστώς ΦΠΑ, εφόσον είχε λάβει ελληνικό ΑΦΜ/ΦΠΑ πριν από την ένταξή της  στο ειδικό καθεστώς.

Διευκρινίσεις ΑΑΔΕ

Σύμφωνα με τις διευκρινίσεις που έδωσε η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων

1.Οι προϋποθέσεις εφαρμογής του ειδικού καθεστώτος του άρθρου 44β του Κώδικα ΦΠΑ είναι:

α) Η επιχείρηση θα πρέπει να έχει την έδρα της σε άλλο κράτος μέλος και όχι στην Ελλάδα.

β) Ο ετήσιος κύκλος εργασιών εντός της Ένωσης να μην υπερβαίνει το ποσό των 100.000 ευρώ τόσο κατά το τρέχον ημερολογιακό έτος όσο και κατά το προηγούμενο, γεγονός που εξετάζεται από τη φορολογική αρχή του κράτους μέλους εγκατάστασης.

γ) Ο κύκλος εργασιών στο εσωτερικό της χώρας να μην υπερβαίνει το ποσό των 10.000 ευρώ τόσο κατά το τρέχον ημερολογιακό έτος όσο και κατά το προηγούμενο ημερολογιακό έτος.

δ) Η επιχείρηση θα πρέπει να έχει υποβάλει προηγούμενη κοινοποίηση στο κράτος μέλος εγκατάστασής της στην οποία η Ελλάδα να περιλαμβάνεται στα κράτη μέλη απαλλαγής.

2.Πληροφορίες σχετικά με τα όρια που εφαρμόζουν τα κράτη μέλη παρέχονται στη δικτυακή πύλη για τις ΜΜΕ (https://sme-vat-rules.ec.europa.eu).

Επισημαίνεται ότι τα κράτη μέλη μπορούν να έχουν περισσότερα από ένα όρια. Συγκεκριμένα, μπορούν να καθορίζουν διαφορετικά όρια για διαφορετικούς επιχειρηματικούς τομείς, χωρίς κανένα από αυτά να υπερβαίνει το ποσό των 85.000 ευρώ (ή το αντίστοιχο ποσό σε εθνικό νόμισμα). Ωστόσο, οι μικρές επιχειρήσεις που είναι δυνατόν να επωφελούνται από περισσότερα του ενός τομεακά όρια σε συγκεκριμένο κράτος μέλος, μπορούν να χρησιμοποιούν μόνο ένα από τα όρια αυτά για όλες τις παραδόσεις και τις παροχές τους στο εν λόγω κράτος μέλος.

3.Ο ετήσιος κύκλος εργασιών προσδιορίζεται:

Ανάλογα με το καθεστώς που επιλέγει να εφαρμόσει η επιχείρηση (εγχώριο ή διασυνοριακό), θα πρέπει να προσδιορίζει τον κύκλο εργασιών στο εσωτερικό της χώρας και τον κύκλο εργασιών στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η διαφοροποίησή τους έγκειται στον τόπο φορολόγησης των πράξεων η φορολογητέα αξία των οποίων λαμβάνεται υπόψη στον υπολογισμό τους.

Κατά γενικό κανόνα, ο κύκλος εργασιών περιλαμβάνει την αξία όλων των παραδόσεων αγαθών και παροχών υπηρεσιών. Δεν πρέπει να λαμβάνονται υπόψη τα ποσά που συνδέονται με τις εισροές (δαπάνες, αγορές αγαθών). Συνεπώς, θεωρείται ότι οι ενδοκοινοτικές αποκτήσεις και οι εισαγωγές αγαθών που πραγματοποιεί η ΜΜΕ δεν περιλαμβάνονται στον εν λόγω υπολογισμό. Το ίδιο ισχύει και για την αξία των υπηρεσιών για τις οποίες η ΜΜΕ υποχρεούται να αποδώσει τον ΦΠΑ στο πλαίσιο του μηχανισμού αντιστροφής της επιβάρυνσης.

Αναλυτικά, στον ετήσιο κύκλο εργασιών περιλαμβάνονται τα ακόλουθα ποσά, χωρίς ΦΠΑ:

. Η αξία των παραδόσεων αγαθών και των παροχών υπηρεσιών που φορολογούνται αν δεν πραγματοποιούνται στο πλαίσιο του καθεστώτος ΜΜΕ

Παράδειγμα: παροχή υπηρεσιών κομμωτικής, παραδόσεις ειδών ένδυσης που πωλούνται μέσω διαδικτύου κ.λπ.

. Η αξία των πράξεων που απαλλάσσονται με δικαίωμα έκπτωσης του ΦΠΑ που καταβλήθηκε κατά το προηγούμενο στάδιο σύμφωνα με το άρθρο 98 παράγραφος 2 ή το άρθρο 105α της οδηγίας ΦΠΑ (αντίστοιχη διάταξη με το πέμπτο εδάφιο της παραγράφου 1 του άρθρου 26 του Κώδικα ΦΠΑ)

Παράδειγμα: Παραδόσεις εμβολίων Covid-19.

. Η αξία των πράξεων που συνδέονται με απαλλασσόμενες εξαγωγές, διεθνείς μεταφορές και τις συναφείς παροχές υπηρεσιών από μεσάζοντες

Παράδειγμα: παραδόσεις αγαθών που μεταφέρονται ή αποστέλλονται σε τρίτη χώρα.

. Η αξία των απαλλασσόμενων ενδοκοινοτικών παραδόσεων αγαθών Παράδειγμα: παραδόσεις αγαθών σε αγοραστές υποκείμενους στον φόρο που μεταφέρονται ή αποστέλλονται σε διαφορετικό κράτος μέλος από εκείνο της αναχώρησης των αγαθών.

. Η αξία των πράξεων επί ακινήτων, των χρηματοοικονομικών πράξεων του άρθρου 135 παράγραφος 1 στοιχεία β) έως ζ) της οδηγίας ΦΠΑ (αντίστοιχα περ. ιθ - κδ της παρ. 1 του άρθρου 27 του Κώδικα ΦΠΑ), καθώς και των υπηρεσιών ασφάλισης και αντασφάλισης, εκτός αν οι πράξεις αυτές έχουν παρεπόμενο χαρακτήρα

Παράδειγμα: η χρηματοδοτική μίσθωση ακινήτων

Εξομοιώνεται με παράδοση αγαθών εξ επαχθούς αιτίας η μεταφορά από ΜΜΕ αγαθών που αποτελούν μέρος της περιουσίας της επιχείρησης με προορισμό άλλο κράτος μέλος. Η αξία των μεταφερόμενων αγαθών πρέπει να περιλαμβάνεται στον υπολογισμό του ετήσιου κύκλου εργασιών της ΜΜΕ στο κράτος μέλος αναχώρησης του αγαθού. Η αξία αυτή αντιστοιχεί στην τιμή αγοράς ή, αν δεν υπάρχει τιμή αγοράς, στο κόστος των εν λόγω αγαθών.

4. Οι  υποχρεώσεις συμμόρφωσης των ΜΜΕ που εφαρμόζουν το διασυνοριακό καθεστώς μικρών επιχειρήσεων στη χώρα μας:

Οι μη εγκατεστημένοι στο εσωτερικό της χώρας υποκείμενοι που εφαρμόζουν το άρθρο 44β του Κώδικα ΦΠΑ έχουν τις ακόλουθες υποχρεώσεις:

i) Μη εγκατεστημένοι στο εσωτερικό της χώρας υποκείμενοι που διαθέτουν μόνιμη εγκατάσταση στο εσωτερικό της χώρας (υποκαταστήματα κοινοτικών επιχειρήσεων):

• Να υποβάλλουν τις δηλώσεις έναρξης/μεταβολών του άρθρου 41 του Κώδικα ΦΠΑ εντασσόμενοι στο "Καθεστώς των μικρών επιχειρήσεων του άρθρου 44β του Κώδικα ΦΠΑ".

• Να εκδίδουν φορολογικά στοιχεία, και εφόσον το επιθυμούν απλοποιημένα τιμολόγια σύμφωνα με την παρ. 10 των Ελληνικών Λογιστικών Προτύπων στα οποία αναγράφουν την ένδειξη "Χωρίς Φόρο Προστιθέμενης Αξίας - Απαλλαγή μικρών επιχειρήσεων" καθώς και τον ατομικό αριθμό ταυτοποίησης με το επίθημα "-ΕΧ" σε ευκρινές σημείο.

• Να υποβάλλουν Ανακεφαλαιωτικό Πίνακα Ενδοκοινοτικών Αποκτήσεων και Λήψεων Υπηρεσιών σύμφωνα με τις παρ. 4 και 5 του άρθρου 41 του Κώδικα ΦΠΑ.

• Να υποβάλλουν Ανακεφαλαιωτικό Πίνακα Παροχών Υπηρεσιών, σύμφωνα με την παρ. 5 του άρθρου 41 του Κώδικα ΦΠΑ, για τις παροχές υπηρεσιών των οποίων ο τόπος φορολόγησης είναι σε άλλο κράτος μέλος, σύμφωνα με το άρθρο 18, παρ. 2, περ. α' του Κώδικα ΦΠΑ και υπό την προϋπόθεση ότι ο υποκείμενος δεν εφαρμόζει την απαλλαγή μικρών επιχειρήσεων στο κράτος αυτό.

Αντίθετα, δεν έχουν υποχρέωση να υποβάλλουν δηλώσεις ΦΠΑ σύμφωνα με το άρθρο 43 του Κώδικα ΦΠΑ, με την επιφύλαξη της παρ. 8 του άρθρου αυτού.

ii) Μη εγκατεστημένοι στο εσωτερικό της χώρας υποκείμενοι χωρίς μόνιμη εγκατάσταση στο εσωτερικό της χώρας:

• Να υποβάλλουν τις δηλώσεις έναρξης/μεταβολών του άρθρου 41 για να δηλώσουν την διενέργεια ενδοκοινοτικών αποκτήσεων προαιρετικά ή υποχρεωτικά.

• Να υποβάλλουν δηλώσεις ΦΠΑ σύμφωνα με την παρ. 8 του άρθρου 43 του Κώδικα ΦΠΑ, εφόσον συντρέχει τέτοια περίπτωση.

Υπενθυμίζεται ότι, πέραν των ως άνω υποχρεώσεων, οι μη εγκατεστημένοι στο εσωτερικό της χώρας υποκείμενοι που εφαρμόζουν το άρθρο 44β του Κώδικα ΦΠΑ υποβάλλουν επίσης στη χώρας τους τριμηνιαίες αναφορές, ενώ σε περίπτωση μη συμμόρφωσής τους με την υποχρέωση αυτή εφαρμόζονται τα οριζόμενα στην κοινή απόφαση Υφυπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και Διοικητή ΑΑΔΕ αναφορικά με την διαδικασία εφαρμογής του άρθρου 44β του Κώδικα ΦΠΑ.