ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ 18:50

Του Δημήτρη Γκάτσιου

Πρόσκληση στον πρόεδρο της Τουρκίας, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, να άρει η γείτονα την απειλή του casus belli απηύθυνε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης στη διάρκεια των κοινών δηλώσεων των δύο ηγετών που ακολούθησαν τις διευρυμένες συνομιλίες τους και τις εργασίες του 6ου Ανωτάτου Συμβουλίου Συνεργασίας.

"Γνωρίζουμε ότι υπάρχουν σημαντικές διαφωνίες με την ελληνική θέση να παραμένει σταθερή ότι η οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο αποτελεί τη μόνη διαφορά που θα μπορούσε να οδηγηθεί ενώπιον ενός διεθνούς δικαιοδοτικού οργάνου με βάση το διεθνές δίκαιο και το δίκαιο της θάλασσας. Οι συνθήκες θα επιτρέψουν μία εξέλιξη προς αυτήν την κατεύθυνση και για αυτό και πιστεύω ότι στο ίδιο πνεύμα με τη θετική εμπειρία που έχει μεσολαβήσει ότι είναι καιρός να αρθεί κάθε απειλή τυπική και ουσιαστική στη μεταξύ μας σχέση. Εάν όχι τώρα πότε;", ήταν η χαρακτηριστική αποστροφή του Κυριάκου Μητσοτάκη.

Αποκρυπτογραφώντας, αρχικά, τη δήλωση-κλειδί του κ. Μητσοτάκη για το casus belli, αυτή είναι διατυπωμένη άκρως διπλωματικά. Ο πρωθυπουργός δε χρησιμοποίησε τον σχετικό όρο, αλλά τη φράση "να αρθεί κάθε απειλή τυπική και ουσιαστική στη μεταξύ μας σχέση". Σύμφωνα με την ανάγνωση, ο όρος "τυπική απειλή" παραπέμπει στο casus belli, ενώ ο όρος "ουσιαστική απειλή" παραπέμπει στην αναθεωρητική οπτική της γείτονος για τις αποκαλούμενες και "γκρίζες ζώνες". Ο πρωθυπουργός, στο πλαίσιο αυτό, έσπευσε να υπογραμμίσει και πάλι εμμέσως πλην σαφώς τις βαθιές κόκκινες θέσεις της Αθήνας.

"Έχουν αξία ο διάλογος και οι σχέσεις καλής γειτονίας, ιδίως σε ένα ρευστό περιβάλλον...Ως γειτονικές χώρες, καλούμαστε να διαχειριζόμαστε τα προβλήματά μας με ψυχραιμία και με υπευθυνότητα, μιλώντας με ειλικρίνεια και έχοντας πάντα σταθερή αναφορά το διεθνές δίκαιο. Ακόμα και όταν διαφωνούμε είναι σημαντικό να μην οδηγούμαστε σε κρίσεις και σε εντάσεις και θέλω να επαναλάβω ότι η Ελλάδα είναι μία χώρα ειρηνική. Είμαστε πάντα προσηλωμένοι στο διάλογο, ο οποίος θα πρέπει να διεξάγεται με καλή πίστη και αμοιβαίο σεβασμό", σημείωσε ο πρωθυπουργός.

Στο Κυπριακό, ο κ. Μητσοτάκης κράτησε στην προμετωπίδα τις πάγιες ελληνικές θέσεις, ενώ χαρακτηριστική ήταν η απάντησή του για τις μειονότητες. "Το καθεστώς ορίζεται με απόλυτη σαφήνεια από τη συνθήκη της Λωζάνης που προβλέπει ρητά ότι η μειονότητα στη Θράκη είναι θρησκευτική. Θα πω αυτό που είχα πει πριν από δύο χρόνια. Οι Έλληνες μουσουλμάνοι της Θράκης ζουν αρμονικά με τους χριστιανούς συμπολίτες μας. Στην Κωνσταντινούπολη η ελληνική μειονότητα παρά τη μεγάλη της συρρίκνωση εξακολουθεί να εμπλουτίζει την ζωή της Τουρκίας...", επεσήμανε.

"Προσβλέπουμε στο τέλος του πολέμου στην Ουκρανία με σεβασμό στην κυριαρχία της και προσβλέπουμε στην εκκίνηση της δεύτερης φάσης του ειρηνευτικού σχεδίου για την Γάζα με στόχο της σταθερότητα και την ασφάλεια στη Μέση Ανατολή. Η Ελλάδα υποστηρίζει σταθερά τη λύση των δύο κρατών ως τη μόνη ρεαλιστική λύση για μόνιμη λύση στην περιοχή...Αναγκαία προϋπόθεση θεωρούμε τον πλήρη αφοπλισμό της Χαμάς και την εξάλειψη της τρομοκρατίας, γιατί το Ισραήλ πρέπει να ζει με ασφάλεια. Και θέλω να εκφράσω την αντίθεσή μου σε οποιοδήποτε σχέδιο μπορεί να οδηγήσει σε ενδεχόμενη προσάρτηση της δυτικής όχθης από το Ισραήλ ενώ καταδικαστέα είναι και η επέκταση των εποικισμών που δημιουργεί μία πραγματικότητα στο πεδίο και καθιστά τη δημιουργία του παλαιστινιακού κράτους ακόμη ποιο σύνθετη άσκηση", ανέφερε. 

Οι δηλώσεις Ερντογάν

Οι συμφωνίες και τα μνημόνια που υπογράφει η Τουρκία με την Ελλάδα παρέχουν καλύτερο κοινό έδαφος για την ενίσχυση των αμοιβαίων επαφών, τόνισε ο πρόεδρος της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν στις κοινές δηλώσεις του με τον Έλληνα πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη.

Ο κ.Ερντογάν καλωσόρισε για δεύτερη φορά στην 'Αγκυρα, όπως είπε, τον πρωθυπουργό και την ελληνική αντιπροσωπεία, και ανέφερε ότι μετά τη συνάντησή τους στα τέλη του 2023 στην Αθήνα, αποφασίσανε ότι συμφωνούνε αμφότεροι να συνεχίσουνε το διάλογο για την ενίσχυση των αμοιβαίων επαφών.

Θα συνεχίσουμε να καταβάλουμε κάθε προσπάθεια για να ανέλθει το αμοιβαίο εμπόριο, είπε ο κ.Ερντογάν, και τόνισε ότι με τον Έλληνα πρωθυπουργό συζήτησαν "για άλλη μια φορά με σαφήνεια και ειλικρίνεια τις θέσεις μας σχετικά με το Αιγαίο και την ανατολική Μεσόγειο".

Όπως είπε ο κ.Ερντογάν "εμείς από το παρελθόν μέχρι τώρα υποστηρίζουμε το εξής: παρόλο που τα υφιστάμενα ζητήματα είναι ακανθώδη, δεν είναι άλυτα στη βάση του διεθνούς δικαίου αρκεί να υπάρχει καλή θέληση, εποικοδομητικός διάλογος και βούληση για λύση".

Πρόσθεσε ότι "με ικανοποίηση διαπίστωσα ότι συμφωνούμε με τον πολύτιμο μου φίλο Κυριάκο σε αυτό το θέμα. Όπως και σε όλους τους υπόλοιπους τομείς των σχέσεών μας πιστεύουμε ότι από το 2023 και μετά θα σημειωθεί πρόοδος και στην επίλυση των αλληλένδετων προβλημάτων στο Αιγαίο" είπε ο κ.Ερντογάν.

Ανέφερε επίσης ότι συζητήθηκαν θέματα που αφορούν την καταπολέμηση της τρομοκρατίας και του οργανωμένου εγκλήματος και αναφορικά με το θέμα των μειονοτήτων "που αποτελούν το ανθρώπινο στοιχείο των σχέσεών μας, πρέπει να ενεργήσουμε με αίσθημα ιστορικής ευθύνης" είπε. Ο κ.Ερντογάν συνέχισε λέγοντας ότι μοιράστηκε τις προσδοκίες του με τον κ.Μητσοτάκη σχετικά με το να ωφεληθεί πλήρως η -όπως την αποκάλεσε "τουρκική μειονότητα της δυτικής Θράκης" από τις θρησκευτικές ελευθερίες και τις ελευθερίες στην εκπαίδευση.

Οι δυο χώρες-είπε ο πρόεδρος της Τουρκίας- που είναι σύμμαχοι στο ΝΑΤΟ- είναι αντιμέτωπες με πολλές εξελίξεις που συνιστούν απειλή για την ασφάλεια και τη σταθερότητα, και σημείωσε ότι η συμμετοχή της Τουρκίας στις αμυντικές πρωτοβουλίες της Ευρώπης είναι προς το κοινό συμφέρον και των δύο χωρών.

Είπε επίσης ότι εξετάστηκαν κατά τη συνάντηση οι περιφερειακές εξελίξεις ως προς την κατάσταση στη Γάζα και το ειρηνευτικό σχέδιο. Τόνισε ότι η Τουρκία απορρίπτει τις πρόσφατες αποφάσεις του Ισραήλ να επεκτείνει τον έλεγχο στη Δυτική Όχθη και να αποδυναμώσει την Παλαιστινιακή διοίκηση. "Θα ήθελα να υπογραμμίσω ότι η μόνιμη ειρήνη και σταθερότητα στην Μέση Ανατολή περνά μέσα από τη δίκαιη λύση στο Παλαιστινιακό με βάση την λύση των δυο κρατών. Θα συνεχίσουμε να υπερασπιζόμαστε αυτή τη λύση. Πιστεύω ότι η Ελλάδα ως μη μόνιμο μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας θα διατηρήσει στην ατζέντα του Συμβουλίου την προοπτική της λύσης των δυο κρατών προς όφελος της περιοχής μας" τόνισε ο τούρκος πρόεδρος.

Τέλος είπε ότι συζητήθηκε το θέμα της Συρίας και για το τι πρέπει να γίνει για την εδραίωση της ειρήνης, και σημείωσε ότι "είναι ξεκάθαρο πόσο ουσιαστικής σημασίας είναι όχι μόνο για τη Συρία αλλά και για την ασφάλεια της Ελλάδας και της Ευρώπης ο εποικοδομητικός ρόλος που αναλάβαμε σε αυτό το θέμα". Ο κ.Ερντογάν κατέληξε λέγοντας ότι ως δυο γείτονες και σύμμαχοι "πιστεύω από τα βάθη της καρδιάς μου ότι πρέπει να διατηρήσουμε ανοιχτούς τους διαύλους διαλόγου με βάση τη συνεργασία".

Νέες ανάσες στα αποκαλούμενα και "ήρεμα νερά"

Οι δύο ηγέτες, με άκρως διπλωματικό τρόπο, έφεραν στο προσκήνιο άπασες τις διαφορές που χωρίζουν τις δύο χώρες. Ωστόσο, η γενικότερη αίσθηση είναι ότι με το πέρας των συναντήσεων στην πρωτεύουσα της Τουρκίας, Αθήνα και Άγκυρα επιλέγουν να δώσουν… νέες ανάσες και νέους βατήρες στα αποκαλούμενα και "ήρεμα νερά" στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.

Ο κ. Μητσοτάκης, στις δηλώσεις του, έφερε στο προσκήνιο ολόκληρο το φάσμα των ελληνικών "κόκκινων γραμμών", εστίασε στην ανάγκη συνέχισης των ανοιχτών διαύλων επικοινωνίας, τοποθέτησε στην προμετωπίδα τα βήματα που έχουν πραγματοποιηθεί σε κρίσιμους τομείς, όπως η διαχείριση του μεταναστευτικού ως αποτέλεσμα της συνεργασίας των δύο χωρών, ενώ απάντησε και στις τοποθετήσεις Ερντογάν (που είχαν προηγηθεί) για την μουσουλμανική μειονότητα της Θράκης, την οποία ο πρόεδρος της γείτονος χαρακτήρισε "τουρκική".

Από την πρώτη ανάγνωση των δηλώσεων των δύο ηγετών (πέρα από το θετικό κλίμα) μπορεί κανείς να κρατήσει και το σήμα του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, όταν αναφέρθηκε στα "ακανθώδη" όπως τα χαρακτήρισε ζητήματα. Σε αυτό το πλαίσιο ο πρόεδρος της Τουρκίας έσπευσε να σημειώσει ότι δεν είναι άλυτα "μέσα από το διεθνές δίκαιο", με την Αθήνα και την Άγκυρα να είναι φανερό ότι παρά τις αιχμές και τις γωνίες στις διαφορές τους επενδύουν ανοιχτά στους ανοιχτούς διαύλους και στο διάλογο, σε μία χρονική συγκυρία γεωπολιτικών αναταράξεων και όχι μόνο. Σε μία συγκυρία που τόσο η Ελλάδα, όσο και η Τουρκία δεν επιθυμούν κάποια επιδιαιτησία στις διμερείς διαφορές τους. 

Τα επτά κείμενα που υπογράφτηκαν 

Επτά κείμενα υπεγράφησαν στο πλαίσιο του 6ου Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας (ΑΣΣ) Ελλάδας - Τουρκίας, που πραγματοποιήθηκε σήμερα, στην Άγκυρα. Τα κείμενα είναι τα εξής:

1. Κοινή Δήλωση ανάμεσα στην Κυβέρνηση της Ελληνικής Δημοκρατίας και την Κυβέρνηση της Δημοκρατίας της Τουρκίας.

2. Μνημόνιο Κατανόησης για τη συνεργασία στον τομέα του Πολιτισμού.

3. Κοινή Δήλωση για τη Συνεργασία των υπουργείων Εξωτερικών Ελλάδας και Τουρκίας στο πλαίσιο του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας Ευξείνου Πόντου.

4. Κοινή Δήλωση για τη συνεργασία ανάμεσα στο "Enterprise Greece" και το "Invest in Turkiye".

5. Κοινή Δήλωση για την έναρξη του προγράμματος διμερούς συνεργασίας στην έρευνα και την τεχνολογία.

6. Κοινή Δήλωση για την ενίσχυση της διμερούς συνεργασίας στον τομέα της ετοιμότητας έναντι σεισμών.

7. Koινή Δήλωση για τη δρομολόγηση ακτοπλοϊκής σύνδεσης ανάμεσα στα λιμάνια της Θεσσαλονίκης και της Σμύρνης.