Έμφαση στον διάλογο με την Τουρκία, επί του μοναδικού υπαρκτού ζητήματος του προσδιορισμού ΑΟΖ και κατ’ επέκταση της υφαλοκρηπίδας και με αντικείμενο την κατάληξη είτε σε συμφωνία είτε την προσφυγή στο διεθνές δίκαιο, έδωσε ο Ευάγγελος Βενιζέλος, μιλώντας στην 1η Ημερίδα Άμυνας & Γεωπολιτικής του Capital.gr και του Forbes Greece με θέμα "Η Νέα Γεωπολιτική Πραγματικότητα και οι Αμυντικές Προκλήσεις – Η επόμενη ημέρα για Ευρώπη, Ελλάδα και Ανατολική Μεσόγειο".

Όπως ανέφερε ο πρώην αντιπρόεδρος της ελληνικής κυβέρνησης, η δική μας ατζέντα στα εθνικά είναι βαριά αλλα μικρή, καθώς αφορά μόνο τη σχέση μας με τη Τουρκία και το Κυπριακό. Σε αντίθεση, η Τουρκία έχει μία μεγάλη ατζέντα επειδή έχει μεγάλο εύρος συνόρων και ως εκ τούτου έχει να αντιμετωπίσει πολλαπλά ζητήματα.

Για τη επικείμενη συνάντηση σήμερα του πρωθυπουργού Κ. Μητσοτάκη με τον Τούρκο πρόεδρο Τ. Ερντογάν, ο Ευ. Βενιζέλος τόνισε ότι πολύ καλώς οργανώθηκε, ακόμα και στην περίπτωση που πάρει εθιμοτυπικό χαρακτήρα, επισημαίνοντας ότι κακώς δεν έγινε αντίστοιχη και τον Σεπτέμβριο στην Νέα Υόρκη.

Κατά την άποψη του Ευ. Βενιζέλου είναι κρίσιμης σημασίας οι διμερείς συναντήσεις να είναι τακτικές και, ακόμα παραπάνω, να μην είναι εθιμοτυπικές.

Ο πρώην αντιπρόεδρος της ελληνικής κυβέρνησης επισήμανε τους πολλαπλούς κύκλους διερευνητικών επαφών από το 2004, τα Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης και τόνισε ότι ο ίδιος ως υπουργός Εξωτερικών άλλαξε την μέχρι τότε προσέγγιση στο να μην συζητάμε για τα χωρικά ύδατα γιατί, όπως αποδείχθηκε και στην πράξη, στις διαπραγματεύσεις με την Ιταλία προηγήθηκε η οριοθέτηση της ΑΟΖ και μετά ακολούθησε των χωρικών υδάτων.

Ο Ευ. Βενιζέλος τόνισε ότι "είναι ανακριβές ότι δεν έχουμε συζητήσει  για θέματα που αφορούν την κυριαρχία μας.  Αυτό που ζήτησα το 2013 ήταν η συζήτηση να αφορά ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδα και τον κανόνα αναφοράς. Βάσει ποιου κανόνα θα οριοθετήσουμε". 

Όπως εξήγησε, εάν γίνει αυτό μπορεί να εξαφανίσει από τον ορίζοντα και τις λεγόμενες γκρίζες ζώνες και τα περί αποστρατικοποίησης και, όπως είπε, συνεπώς να συμφωνήσει η Τουρκία ότι αποδέχεται το διεθνές δίκαιο.

Ο ίδιος τόνισε ότι η Τουρκία μπορεί να μην συμμετέχει στη συνθήκη UNCLOS για τα διεθνή ύδατα, αλλά αυτή συνεχίζει να δεσμεύει και τα υπόλοιπα μέρη, επισημαίνοντας χαρακτηριστικά ότι στην UNCLOS δεν μετέχουν ούτε οι ΗΠΑ και το Ισραήλ.

Στην Ελλάδα, ωστόσο, σύμφωνα με τον Ευ. Βενιζέλο η πολιτική τάξη λειτουργεί με μια φοβικότητα, διακατέχεται από το σύνδρομο της Ζυρίχης και του Λονδίνου, όταν υπέγραψε συμφωνίες ο Κ. Καραμανλής και αυτό θεωρήθηκε προδοσία, κάτι που οδηγεί τις κυβερνήσεις να μην αναλαμβανουν να λύσουν τα ζητήματα και οδηγούμαστε έτσι στην αδράνεια.

Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά, "το τοπίο διεθνώς έχει αλλάξει, γεωοικονομία και πολιτική διασταυρώνονται κι εμείς ακολουθούμε την παλιά γραμμή μας", εκφράζοντας τη θέση ότι η ελληνική πλευρά χρειάζεται έναν άλλο τρόπο για να διεξάγει τις συζητήσεις. 

"Τι κάνουμε ακριβώς; Είμαστε δυο χώρες του ΝΑΤΟ κι έχουμε αίσθηση απειλής. Συμφωνώ ότι η κρίσιμη συζήτηση είναι εσωτερική. Χρειαζόμαστε άλλον τρόπο να συζητάμε γιατί εάν δεν έχουμε βάθος στη συζήτηση τότε δεν έχουμε στρατηγική, έχουμε γενικές συζητήσεις με "μεταφυσική αντίληψη" περί εξωτερικής πολιτικής", ανέφερε.

Ο κ. Βενιζέλος επισήμανε ενδεικτικά πως παρατηρούμε επίσης και μία γεωγραφική αλλαγή πολύ σημαντική για την Κύπρο, η οποία αρχίζει να καθίσταται κρίσιμη για την αντίληψη του Ισραήλ ως προς την την ασφάλειά του και πρεπει να το λάβουμε υποψη για να έχουμε έλεγχο του ρυθμού των εξελίξεων και να μην βρεθούμε πίσω από αυτές.

Ερωτηθείς για το ενδεχόμενο αμερικανικής διαμεσολάβησης, ο Ευ. Βενιζέλος είπε ότι αυτό μπορεί να εμφανιστεί ανά πάσα στιγμή για διάφορους λόγους, ότι πρέπει  "να είμαστε έτοιμοι και για αυτό αλλά όχι με στρουθοκαμιλισμό, νομίζοντας ότι έτσι κρύβουμε την γεωγραφική μας θέση". Σημείωσε δε ότι από την πλευρά των ΗΠΑ υπάρχει βολονταρισμός και επιτάχυνση, ενώ εμείς είμαστε στη λογική της επιβράδυνσης.

Σε αυτό το κλίμα, ο Ευ. Βενιζέλος υπογράμμισε ότι εμείς πρεπει να συνεχίσουμε τον διμερή διάλογο μένοντας σταθεροί στη θέση για συμφωνία η προσφυγή στο διεθνές δίκαιο. Σε διαφορετική περίπτωση θα πάμε σε ένα άλλο κλίμα με μεσολαβήσεις, όπως είπε.

Σύμφωνα με τον πρώην αντιπρόεδρο της κυβέρνησης, εντός συνόρων υφίσταται επίσης ένα ζήτημα με την τεχνοκρατική γνώση που είναι ιδιαίτερα περιορισμένη. Κάτι που αφορά το πολιτικό προσωπικό, το επιχειρησιακό, το επικοινωνιακό αλλά και κοινή γνώμη και ως εκ τούτου "οι συζητήσεις είναι επιπόλαιες και πρόχειρες". Όπως τόνισε χαρακτηριστικά ο Ευ. Βενιζέλος, "είναι κρίσιμο να ξέρουμε πού πατάμε".

Ο ίδιος σχολίασε σε γενικότερο επίπεδο ότι "η τουρκική πολιτική πάντα έλεγε τι θα κάνει και το εφάρμοζε. Αν το είχαμε λάβει υπόψη αυτό δεν θα είχαμε υποστεί την εισβολή στην Κύπρο, παρότι την προκάλεσε η χούντα". Από την πλευρά μας δε, επί του παρόντος εμείς "έχουμε να αντιμετωπίσουμε σωρεία προβλημάτων νέας γενιάς και είμαστε μαθημένοι στην αδράνεια και τα στερεότυπα".

Ο Δημήτρης Σταθακόπουλος, Δρ Κοινωνιολογίας Παντείου Πανεπιστημίου, Οθωμανολόγος-Τουρκολόγος, τόνισε ότι η Ελλάδα πρέπει να εστιάσει στην "αποτροπή που πρέπει να είναι διπλωματικά δυναμική, ώστε ο αντίπαλος να μην παίρνει ρίσκο για ένα μικρό όφελος" και υπογράμμισε ότι είναι άλλο η αποτροπή και άλλο η διαχείριση κρίσης.

"Είναι άλλο να λες θέλω ειρήνη, δηλαδή εξισορρόπηση αντίρροπων δυνάμεων και είναι άλλο να λες δεν θέλω πόλεμο", σημείωσε.

Για τη συνάντηση Μητσοτάκη - Ερντογάν σήμερα, ο Δ. Σταθακόπουλος είχε ότι αναμένει να είναι εθιμοτυπική, επισημαίνοντας ότι τα θέματα στην ατζέντα είναι διευρυμένα, από θέματα μετανάστευσης, πολιτισμού. Τόνισε πάντως ότι είναι πάγια πρακτική της Τουρκίας "να διασπά την απέναντι πλευρά, για αυτό ακούτε περί καλών Ελλήνων και κακού υπουργού, εκτός και αν είναι επιλογή μας να έχουμε καλή και κακή εκδοχή επειδή ανήκει και αυτό στα πλαίσια της διπλωματίας".

Σύμφωνα με τον ίδιο, η Τουρκία έχει μια λογική πολιορκίας, δηλαδή προκαλώ με θέματα ώστε να επέλθει κούραση στην άλλη πλευρά. Όπως εξήγησε, το θέμα συζήτησης είναι ένα, η ΑΟΖ και η υφαλοκρυπίδα, αλλά η Τουρκία θέλει να δημιουργήσει κόπωση ώστε να καθίσει στο τραπέζι, να νομιμοποιηθεί και να πάρει περισσότερα.  Πρόκειται για έναν μαξιμαλισμό που διακρίνει χρόνια την τουρκική πολιτική.

Δεν πρέπει να μας ξαφνιάζει αυτό είπε ο κ. Σταθακόπουλος, συμπληρώνοντας ότι η ατζέντα μας πρέπει να είναι αποτρεπτική με βάση την αυτοπεποίθηση, αρνούμενοι να δεχθούμε θέματα που δεν ευσταθούν.

Τέλος, η Ινώ Αφεντούλη, Ανώτερη Σύμβουλος Πολιτικής και Επικεφαλής του Παρατηρητηρίου Γεωπολιτικής και Διπλωματίας ΕΛΙΑΜΕΠ, εξέφρασε την λύπη της που η ελληνική πλευρά προσδιορίζει τη σημερινή συνάντηση ως εθιμοτυπική, εξηγώντας ότι όταν αναγνωρίζουν δύο χώρες πως έχουν κάτι ουσιαστικό να συζητήσουν αξιοποιούν κάθε ευκαιρία να το κάνουν. 

Κατά τη γνώμη της κ. Αφεντούλη η ελληνική δημόσια συζήτηση κακώς είναι κολλημένη στο πλαισιο της προηγούμενης 50ετίας, δηλαδή ότι έχουμε πάντα χρόνο να λύσουμε τις διαφορές με την Τουρκία και να μην αλλάζουμε το πλαίσιο της κουβέντας. 

Όπως εξήγησε, "δεν μπορούμε να λειτουργούμε εν κενώ όταν αλλάζει όλο το περιβάλλον που δημιούργησε συνθήκες ασφάλειας για τα ελληνοτουρκικά. Θα έπρεπε να βγούμε από αυτή την γυάλα, να συζητούσαμε έχοντας αυτοπεποίθηση με βάση την αποτροπή και να ορίσουμε το πλαίσιο του διαλόγου".

Η ίδια τόνισε άλλωστε ότι η βασική αποτρεπτική δύναμη στα ελληνοτουρκικά, των ΗΠΑ, ενδέχεται να έχει άλλες προτεραιότητες αυτή τη στιγμή, υπογραμμίζοντας ότι τα δεδομένα έχουν αλλάξει και η ελληνική πολιτική τάξη πρεπει να τα εξετάσει.