Του Δημήτρη Γκάτσιου

Μέχρι τις πρώτες πρωινές ώρες της Παρασκευής στο σκηνικό των Βρυξελλών οι "27" ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις διευρυμένες συνομιλίες τους αξιολογούσαν τα νέα δεδομένα που δημιουργούνται στις σχέσεις τους με τη διοίκηση των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής και τον πρόεδρο Τραμπ. Σχέσεις που έχουν περάσει πολλές φορές τους τελευταίους μήνες από σαράντα κύματα, θέτοντας σε δοκιμασία το όριο της αντοχής δεδομένων και σταθερών σημείων αναφοράς από τη λήξη του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου μέχρι σήμερα. Το απανωτά σκωτσέζικα ντους που προσφέρει απλόχερα ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών στους συμμάχους της Ουάσινγκτον οδηγούν μια συμπόρευση οκτώ και πλέον δεκαετιών στο φάσμα της αμφισβήτησης και των λεπτών ισορροπιών. Και αυτές οι λεπτές ισορροπίες, που βίωσαν νέες ευθείες ταλαντώσεις με αφορμή τη στρατηγική Τραμπ για προσάρτηση της Γροιλανδίας, κυριάρχησαν στο τραπέζι των "27", την ίδια στιγμή που στις Βρυξέλλες είναι διάχυτος ο προβληματισμός για τις επόμενες σελίδες που ενδεχομένως θα γραφτούν στην τεταμένη (κατά καιρούς) συμπόρευση της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τον Λευκό Οίκο και, μάλιστα, σε μια χρονική συγκυρία γενικευμένων γεωπολιτικών αμφιβολιών και προκλήσεων.

Τα δεδομένα

Οι οβιδιακές μεταμορφώσεις του προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής, αλλά και η ταχύτητα μετάβασης από το ζενίθ στο ναδίρ και τούμπαλιν στο πεδίο της συνεργασίας ανάμεσα στις δύο πλευρές του Ατλαντικού προκαλούν διάχυτη ανησυχία στις τάξεις των ηγετών των κρατών-μελών. Αυτή τη φορά η ένταση στις ευρωατλαντικές σχέσεις, ως αποτέλεσμα των δηλώσεων Τραμπ για τη Γροιλανδία, έδωσε τη θέση της στην καταγεγραμμένη στη βελγική πρωτεύουσα ανακούφιση για την εκτόνωση που προήλθε από τις νέες τοποθετήσεις του Αμερικανού προέδρου, ο οποίος τράβηξε πίσω τις απειλές για δασμούς στις χώρες που αντιτάχθηκαν στους σχεδιασμούς του για το αρκτικό νησί. Η θεαματική (αν μη τι άλλο) ανατροπή στο… γήπεδο του Νταβός με τον κ. Τραμπ να ανακοινώνει την ύπαρξη ενός πλαισίου συμφωνίας για τη Γροιλανδία λειτούργησε, ουσιαστικά, ως απορροφητικό υλικό ή, κατά άλλους Ευρωπαίους αξιωματούχους που βρίσκονταν στη βελγική πρωτεύουσα, ως βαλβίδα αποσυμπίεσης που εκτόνωσε την τεταμένη και πάλι κατάσταση στις σχέσεις Ουάσινγκτον - Βρυξελλών, με το ερώτημα (σε κάθε περίπτωση) να παραμένει. 

Κρίση εμπιστοσύνης

Πώς θα αντιδράσουν οι "27" σε περίπτωση που ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών αλλάξει και πάλι πίστα και δεδομένα στη στάση του απέναντι στους συμμάχους; "Υπογραμμίζουμε την ενότητα των Ευρωπαίων όσον αφορά τη στήριξη της Δανίας, της εδαφικής ακεραιότητάς της, της εθνικής κυριαρχίας της. Όταν η Ευρώπη είναι ενωμένη, ισχυρή, αντιδρά γρήγορα, τα πράγματα επιστρέφουν στην τάξη και την ηρεμία. Παραμένουμε σε επαγρύπνηση και έτοιμοι να χρησιμοποιήσουμε τα εργαλεία που έχουμε στη διάθεσή μας, αν γίνουμε πάλι στόχος απειλών", έσπευσε να τονίσει ο πρόεδρος της Γαλλικής Δημοκρατίας, Εμανουέλ Μακρόν. 

Εντός της έκτακτης Συνόδου που συνεκάλεσε ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, οι ηγέτες των κρατών-μελών εξέτασαν την επόμενη ημέρα των ευρωατλαντικών σχέσεων, αναζητώντας, παράλληλα, απαντήσεις σε μια ενδεχόμενη νέα επιθετική κίνηση από την πλευρά του κ. Τραμπ. Η κρίση εμπιστοσύνης είναι δεδομένη. Ο προβληματισμός για τα γενεσιουργά αίτια αυτής της πραγματικότητας, η οποία κρατάει ρευστό το περιβάλλον, είναι κομβικός στην πρωτεύουσα του Βελγίου, αλλά και στις υπόλοιπες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, ενώ σε παράλληλο χρόνο ευρεία είναι η εκτίμηση ότι όσο οι Ευρωπαίου πιέζουν και δείχνουν ετοιμότητα απέναντι στις πιέσεις του Οβάλ Γραφείου, ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών δείχνει τάσεις υποχώρησης από ακραίες εκπεφρασμένες θέσεις. 

Η οπτική της Αθήνας 

"Οι κόκκινες γραμμές είναι πάρα πολύ ξεκάθαρες. Δεν τίθεται ζήτημα αμφισβήτησης της εδαφικής ακεραιότητας και της κυριαρχίας της Γροιλανδίας και τελικά μόνο η Γροιλανδία και το Βασίλειο της Δανίας μπορούν να αποφασίσουν για την τύχη της Γροιλανδίας", επεσήμανε, στην αυλαία της Συνόδου, ο Έλληνας πρωθυπουργός. Στις Βρυξέλλες, ταυτόχρονα, ο σφυγμός δείχνει να αλλάζει τέμπο και στόχευση. Κι αυτό γιατί όλο και περισσότερο φαίνεται να κερδίζει έδαφος η έννοια-κλειδί της στρατηγικής ανεξαρτησίας για μια Ευρώπη, η οποία βιώνει αναταράξεις στα ανατολικά και νότια σύνορά της και πλέον καλείται να αποδείξει πως έχει πάψει να θεωρείται "μεγάλο καράβι που δύσκολα παίρνει στροφές", υιοθετώντας πρωτοβουλίες για την κοινή άμυνα, την οικονομία και την ανταγωνιστικότητα, εφόσον δεν θέλει να μετατραπεί σε παρακολούθημα των Ηνωμένων Πολιτειών, της Κίνας και της Ινδίας.

Προς αυτή την κατεύθυνση, το σήμα του κ. Μητσοτάκη είναι σαφές. "Πρέπει να περάσουμε από την ισχύ των αξιών μας, στην αξία της ισχύος μας. Αυτό είναι κάτι το οποίο αφορά και την πατρίδα μας την Ελλάδα, αλλά αφορά συνολικά και την Ευρωπαϊκή Ένωση", τόνισε, την ίδια στιγμή που η Αθήνα καλείται να βρει την "τέλεια ισορροπία" ανάμεσα στις ευρωπαϊκές θέσεις και στη στρατηγική σχέση της με την Ουάσινγκτον. Μια σχέση όπου η χώρα μας δεν έχει σκοπό να εισέλθει σε καμία περίπτωση σε περιβάλλον δοκιμασιών, καθώς εκτείνεται σε τομείς κομβικούς για το ελληνικό αποτύπωμα στην ευρύτερη περιοχή. Στην άμυνα, στην ασφάλεια και, κυρίως, στην ενέργεια. Εκεί που η Ελλάδα πρωταγωνιστεί ως κόμβος μεταφοράς αμερικανικού υγροποιημένου φυσικού αερίου σε ολόκληρη την Ανατολική Ευρώπη. 

Στο έτερο καυτό μέτωπο των εντός των τειχών συζητήσεων των "27", το μέτωπο δηλαδή του "Συμβουλίου Ειρήνης" του προέδρου Τραμπ, η Αθήνα (σε ακόμα μία άσκηση λεπτών χειρισμών) προσήλθε με συγκεκριμένο πλαίσιο και συγκεκριμένες κατευθύνσεις. Ο πρωθυπουργός κατέθεσε πρόταση οι 13 χώρες οι οποίες έχουν προσκληθεί να συμμετέχουν να προσυπογράψουν την προσχώρησή τους. Μόνο, όμως, για το ζήτημα το οποίο αφορά την επόμενη φάση της ειρηνευτικής διαδικασίας στη Γάζα και για όσο χρόνο αυτό απαιτεί. Σύμφωνα με πληροφορίες, αρκετοί ηγέτες βρήκαν ενδιαφέρουσα την ιδέα να διερευνηθεί η, με κάποιο τρόπο, ανάληψη ευρωπαϊκών πρωτοβουλιών, έτσι ώστε το "Συμβούλιο Ειρήνης" να επανέλθει στον αρχικό του προορισμό. "Εξαρχής ο προορισμός ήταν η ειρήνευση στη Γάζα και η μεταβατική διοίκηση, έτσι ώστε να μπορούμε να περάσουμε σε μια φάση ανοικοδόμησής της, αλλά και ένα πρώτο βήμα τελικά για να μπορέσει να επιλυθεί ουσιαστικά το Παλαιστινιακό", έσπευσε να τονίσει ο κ. Μητσοτάκης.

* Αναδημοσίευση από την εφημερίδα "Κεφάλαιο"