Του Χάρη Φλουδόπουλου

Σε μια περίοδο όπου η γεωπολιτική αβεβαιότητα παραμένει κυρίαρχη και η ευρωπαϊκή αγορά ενέργειας αναζητά νέα ισορροπία μετά την κρίση του 2022, η ετήσια μελέτη του ΙΕΝΕ "Ενεργειακές Τάσεις στην Ελλάδα 2026" (Μ93) καταγράφει με αριθμούς τις μεταβολές του 2025 και χαρτογραφεί το τοπίο που διαμορφώνεται για το 2026.

Το βασικό συμπέρασμα είναι διττό: Η Ελλάδα το 2025 μετατράπηκε σε καθαρό εξαγωγέα ηλεκτρικής ενέργειας, ενώ παράλληλα οι τιμές ηλεκτρισμού και φυσικού αερίου κινήθηκαν εκ νέου ανοδικά σε ετήσια βάση, σε αντίθεση με το πετρέλαιο που υποχώρησε.

Η ακαθάριστη κατανάλωση ενέργειας αυξήθηκε το 2024 κατά 7%, φθάνοντας τις 260,4 TWh από 244 TWh το 2023, εξέλιξη που αποδίδεται στη βελτίωση της οικονομικής δραστηριότητας, την ενίσχυση της τουριστικής κίνησης και τις υψηλές θερμοκρασίες που αύξησαν τη χρήση κλιματισμού.

Σε επίπεδο καυσίμων, η άνοδος ήταν εμφανής τόσο στο πετρέλαιο (+4,1%) όσο και - εντυπωσιακά - στο φυσικό αέριο (+30,9%) το 2024, τάση που συνεχίστηκε και το 2025. Η κατανάλωση φυσικού αερίου ανήλθε στις 70,16 TWh το 2025, αυξημένη κατά 6% έναντι του 2024, επιβεβαιώνοντας τον ρόλο του ως βασικού πυλώνα του ενεργειακού συστήματος.

Αντίθετα, η ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας παρέμεινε αμετάβλητη το 2025 στις 54 TWh, στο υψηλότερο επίπεδο της τελευταίας πενταετίας, αλλά χωρίς περαιτέρω αύξηση. Η στασιμότητα αυτή, σε συνδυασμό με την εκρηκτική ανάπτυξη των ΑΠΕ, δημιουργεί πλέον νέες δομικές προκλήσεις.

Οι περικοπές ΑΠΕ και το "φρένο" του δικτύου

Η μελέτη επισημαίνει ως κρίσιμο πρόβλημα τις αυξανόμενες περικοπές παραγωγής από ΑΠΕ. Το 2025 απορρίφθηκαν 1.867 GWh πράσινης ενέργειας, υπερδιπλάσιες σε σχέση με τις 899 GWh του 2024 . Ήδη από τον Μάιο του 2025 οι περικοπές είχαν ξεπεράσει το σύνολο του προηγούμενου έτους.

Το φαινόμενο συνδέεται με τον συνδυασμό υψηλής διείσδυσης φωτοβολταϊκών, βραδέως αυξανόμενης ζήτησης και περιορισμών στο δίκτυο. Το ΙΕΝΕ προειδοποιεί ότι οι περικοπές αποτελούν πλέον "δομικό χαρακτηριστικό" της αγοράς και θα πρέπει να ενσωματώνονται στον σχεδιασμό επενδύσεων και στη χρηματοδότηση έργων.

Από καθαρός εισαγωγέας σε καθαρό εξαγωγέα ρεύματος

Η πιο εντυπωσιακή μεταβολή αφορά το ισοζύγιο ηλεκτρικής ενέργειας. Οι εισαγωγές μειώθηκαν κατά 39% το 2025, στις 4,7 TWh από 7,7 TWh το 2024, ενώ οι εξαγωγές αυξήθηκαν οριακά στις 7,6 TWh.

Το αποτέλεσμα ήταν καθαρές εξαγωγές 2,9 TWh το 2025, όταν το 2024 η χώρα ήταν καθαρός εισαγωγέας (207 GWh) . Η εξέλιξη αυτή αποτυπώνει την αυξημένη παραγωγή από ΑΠΕ και φυσικό αέριο, αλλά και τη βελτίωση της θέσης της Ελλάδας στο διασυνοριακό εμπόριο.

Στο μίγμα ηλεκτροπαραγωγής, οι ΑΠΕ κάλυψαν 26,9 TWh και το φυσικό αέριο 23,9 TWh, αποτελώντας τις δύο κυρίαρχες πηγές, ενώ ο λιγνίτης περιορίστηκε στις 1,6 TWh. Το μερίδιο των ΑΠΕ και του φυσικού αερίου αυξήθηκε, ενώ οι καθαρές εισαγωγές μετατράπηκαν σε καθαρές εξαγωγές.

Φυσικό αέριο: LNG στην πρώτη γραμμή

Οι συνολικές εισαγωγές φυσικού αερίου αυξήθηκαν κατά 7% το 2025, φθάνοντας τις 71,3 TWh. Σημαντικό στοιχείο είναι η ανατροπή στην πηγή προμήθειας: το LNG μέσω Ρεβυθούσας και Αμφιτρίτης (FSRU Αλεξανδρούπολης) ανήλθε στις 32,7 TWh, με μερίδιο 45,8% και αύξηση 55,3% σε σχέση με το 2024.

Αντίθετα, οι εισαγωγές ρωσικού αερίου μέσω Σιδηροκάστρου μειώθηκαν κατά 24,8%, αν και παρέμειναν σε υψηλό επίπεδο (27,55 TWh, μερίδιο 38,6%) . Το LNG καταγράφεται πλέον ως βασικός μοχλός διαφοροποίησης και ενίσχυσης της ενεργειακής ασφάλειας.

Οι εξαγωγές φυσικού αερίου τριπλασιάστηκαν το 2025, φθάνοντας τις 8,59 TWh (nominated flows), ωστόσο παραμένουν μικρό ποσοστό – περίπου 12% – των συνολικών εισαγωγών.

Ανοδικές τιμές ρεύματος και αερίου – Πτώση στο πετρέλαιο

Στις τιμές, η εικόνα είναι μικτή. Η μέση τιμή DAM στην Ελλάδα ανήλθε το 2025 στα €106,19/MWh, αυξημένη έναντι του 2024 (€100,88/MWh), διατηρώντας τη χώρα μεταξύ των ακριβότερων αγορών της Ευρώπης . Η μέση ΤΕΑ στο Ελληνικό Χρηματιστήριο Ενέργειας διαμορφώθηκε στα €103,9/MWh (+3%).

Στο φυσικό αέριο, η τιμή TTF διαμορφώθηκε στα €37,5/MWh το 2025 (+11%), ενώ στην Ελλάδα η ΤΑΑΕ ανήλθε στα €37,4/MWh (+14%) . Το ΙΕΝΕ υπογραμμίζει ότι οι ευρωπαϊκές τιμές παραμένουν σημαντικά υψηλότερες από τις αμερικανικές, με επιπτώσεις στην ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας.

Αντίθετα, το Brent υποχώρησε κατά 14% στα $69,1/βαρέλι, συμπαρασύροντας σε πτώση τα περισσότερα πετρελαϊκά προϊόντα στην Ελλάδα, με εξαίρεση το υγραέριο κίνησης που αυξήθηκε.

Το 2026: Συγκέντρωση αγοράς, PPA και πιέσεις βιομηχανίας

Για το 2026, το ΙΕΝΕ εκτιμά ότι οι τιμές ηλεκτρισμού ενδέχεται να κινηθούν προς τα €100/MWh, με διατήρηση της μεταβλητότητας λόγω της δομής του συστήματος και της υπερπροσφοράς φωτοβολταϊκών χωρίς επαρκή αποθήκευση.

Το 2026 αναμένεται έτος-ορόσημο για τη λιανική, με συγκέντρωση γύρω από καθετοποιημένους παίκτες, ενίσχυση των "πράσινων" PPA και πίεση της βιομηχανίας για χαμηλότερο ενεργειακό κόστος . Παράλληλα, η Ελλάδα παγιώνει τον ρόλο της ως κόμβος εισόδου αμερικανικού LNG στη ΝΑ Ευρώπη, με τον Κάθετο Διάδρομο και τις νέες υποδομές να ενισχύουν τον διαμετακομιστικό της χαρακτήρα.

Η συνολική εικόνα που προκύπτει από τη μελέτη είναι σαφής: η Ελλάδα εισέρχεται σε μια φάση ωρίμανσης της ενεργειακής της μετάβασης, με ισχυρό εξαγωγικό αποτύπωμα στο ηλεκτρικό σύστημα και αυξημένο γεωστρατηγικό ρόλο στο φυσικό αέριο. Ωστόσο, το υψηλό κόστος ενέργειας, οι περικοπές ΑΠΕ και η ανάγκη για επενδύσεις σε δίκτυα και αποθήκευση θα καθορίσουν το εάν η δυναμική αυτή θα μεταφραστεί σε διατηρήσιμη ανταγωνιστικότητα.