Του Κώστα Κατίκου

Δύο όψεις έχει για τους ελεύθερους επαγγελματίες το "νόμισμα" των νέων ασφαλιστικών εισφορών σε σχέση με τις μελλοντικές τους συντάξεις, καθώς από τη μία πλευρά είναι το ποσό της σύνταξης και από την άλλη το ποσοστό αναπλήρωσης που μετράει την ανταπόδοση των εισφορών.

Στα ποσά σύνταξης κερδίζουν όσοι πληρώνουν υψηλές εισφορές, ενώ στα ποσοστά αναπλήρωσης, δηλαδή τι ποσοστό εισφορών επιστρέφεται μέσω της σύνταξης, κερδισμένοι είναι όσοι πληρώνουν λιγότερα.

Μετά την αύξηση κατά 2,5% που αποφασίστηκε στις εισφορές των επαγγελματιών από το υπουργείο Εργασίας, οι συνολικές εισφορές κύριας ασφάλισης προς τον ΕΦΚΑ (για κλάδο σύνταξης, υγεία και 10 ευρώ για ανεργία) διαμορφώνονται από 1/1/2026 ως εξής:

- Για την 1η κατηγορία στα 261,02 ευρώ τον μήνα, από 254,65 ευρώ το 2025.

- Για τη 2η κατηγορία στα 311,18 ευρώ τον μήνα, από 303,59 ευρώ το 2025.

- Για την 3η κατηγορία στα 370,89 ευρώ τον μήνα, από 361,84 ευρώ το 2025.

- Για την 4η κατηγορία στα 443,72 ευρώ τον μήνα, από 432,90 ευρώ το 2025.

- Για την 5η κατηγορία στα 529,70 ευρώ τον μήνα, από 516,78 ευρώ το 2025.

- Για την 6η κατηγορία στα 686,12 ευρώ τον μήνα, από 669,39 ευρώ το 2025.

Στα 160,32 ευρώ τον μήνα, από 156,41 ευρώ το 2025, διαμορφώνεται η εισφορά κύριας ασφάλισης για τους νέους ελεύθερους επαγγελματίες που δεν έχουν συμπληρώσει 5ετία από την πρώτη έναρξη της δραστηριότητάς τους.

Από τα στοιχεία και την ανάλυση που δημοσιεύει σήμερα το Capital.gr προκύπτει ότι ως προς το ποσό σύνταξης κερδισμένοι είναι όσοι καταβάλλουν τις υψηλότερες εισφορές (π.χ. 4η, 5η και 6η κατηγορία), όπου οι απολαβές ξεπερνούν τα 1.000 ευρώ ακόμα και με 30 χρόνια ασφάλισης, όταν στις χαμηλότερες εισφορές η σύνταξη δεν ξεπερνά τα 1.000 ευρώ ούτε με 40 χρόνια ασφάλισης.

Δεν ισχύει το ίδιο, όμως, όταν η σύγκριση γίνεται με βάση τα ποσοστά αναπλήρωσης. Από αυτή την πλευρά του νομίσματος, κερδισμένοι είναι όσοι επιλέγουν να καταβάλλουν τις χαμηλότερες εισφορές (1ης και 2ης κατηγορίας), καθώς η σύνταξη που θα πάρουν φτάνει να τους επιστρέφει ως ανταπόδοση το 70% των εισφορών στα 40 χρόνια ασφάλισης, το 60,7% με 35 έτη και το 53% για σύνταξη με 30 χρόνια ασφάλισης. Αντιθέτως, όσοι πληρώνουν τις υψηλότερες κατηγορίες θα πάρουν μεν μεγαλύτερη σύνταξη, αλλά η ανταπόδοση που θα έχουν είναι αντιστρόφως ανάλογη των ποσών που καταβάλλουν. Για παράδειγμα, με 40 χρόνια ασφάλισης την 6η κατηγορία, η σύνταξη βγαίνει μεν στα 1.940 ευρώ (έναντι 910 ευρώ με τα ίδια χρόνια στην 1η κατηγορία), αλλά το ποσοστό αναπλήρωσης είναι 56,55% (έναντι 69,7% στην 1η κατηγορία).

Στα 30 χρόνια ασφάλισης δε, η σύνταξη της 6ης κατηγορίας βγαίνει στα 1.234 ευρώ (έναντι 691 ευρώ για την 1η κατηγορία), αλλά με ποσοστό αναπλήρωσης 35,97% (έναντι αναπλήρωσης 52,95% που δίνει η 1η κατηγορία).

Η σύγκριση για να βγουν τα ποσοστά αναπλήρωσης γίνεται με τη μετατροπή του συνόλου των ασφαλιστικών εισφορών σε συντάξιμο μισθό για κάθε κατηγορία. Στην πράξη, είναι η συνολική εισφορά που θα πλήρωναν οι επαγγελματίες αν αμείβονταν με μισθό.

Στη συνέχεια η σύνταξη που αναλογεί σε κάθε κατηγορία, και η οποία υπολογίζεται με βάση την εισφορά του κλάδου σύνταξης, συγκρίνεται ως ποσοστό επί του μισθού και προκύπτει το ποσοστό αναπλήρωσης.

Για παράδειγμα, η νέα εισφορά των 261 ευρώ που πληρώνουν για την 1η ασφαλιστική κατηγορία οι ελεύθεροι επαγγελματίες αντιστοιχεί σε μισθό 1.305 ευρώ. Η σύνταξη για 40 χρόνια με εισφορές στην 1η κατηγορία ανέρχεται (σε σημερινές τιμές) στα 910 ευρώ. Τα 910 ευρώ αντιστοιχούν στο 69,73% του μισθού των 1.305 ευρώ, άρα η ανταπόδοση που παίρνει ο ασφαλισμένος με 40 χρόνια στην 1η και χαμηλότερη κατηγορία είναι το 69,73% των εισφορών του.

Η σύγκριση, λοιπόν, δείχνει ότι ένας ελεύθερος επαγγελματίας που θα πληρώνει την εισφορά της 1ης κατηγορίας για 40 χρόνια θα πάρει σύνταξη με ποσοστό αναπλήρωσης 69,73%, ενώ με 40 χρόνια στην 6η κατηγορία θα πάρει σύνταξη με ποσοστό αναπλήρωσης 56,5%.

Για 30 χρόνια ασφάλισης η 1η κατηγορία βγάζει σύνταξη με ποσοστό αναπλήρωσης 52,9% ως προς το σύνολο των εισφορών, ενώ με εισφορές στην 6η κατηγορία για 30 χρόνια το ποσοστό αναπλήρωσης πέφτει στο 35,9%.

Το συμπέρασμα είναι ότι, για να ασφαλιστούν περισσότεροι στις υψηλότερες κατηγορίες, θα πρέπει να αλλάξει και ο τρόπος υπολογισμού των συντάξεων και να δίδεται προσαύξηση σύνταξης για τις υψηλότερες ασφαλιστικές κατηγορίες.

Σε 1η και 2η κατηγορία και με χαμηλή σύνταξη οι 8 στους 10

Οι 8 στους 10 επαγγελματίες πληρώνουν την 1η και 2η κατηγορία και μόλις 2 στους 10 τις υψηλότερες. Η επιλογή, όμως, του χαμηλού ασφαλίστρου από τους ελεύθερους επαγγελματίες σημαίνει και συνειδητή επιλογή χαμηλής σύνταξης για πάντα. 

Για παράδειγμα:

- Η σύνταξη που βγάζει η 1η κατηγορία για 40 χρόνια ασφάλισης είναι 910 ευρώ. Με 35 έτη παραμονής στην ίδια κατηγορία, η σύνταξη είναι 792 ευρώ και με 30 χρόνια είναι 691 ευρώ.

- Η σύνταξη που βγάζει η 4η κατηγορία για 40 χρόνια ασφάλισης είναι 1.334 ευρώ. Με 35 έτη παραμονής στην ίδια κατηγορία, η σύνταξη είναι 1.108 ευρώ και με 30 χρόνια είναι 914 ευρώ.

- Η σύνταξη που βγάζει η 6η κατηγορία για 40 χρόνια ασφάλισης είναι 1.940 ευρώ. Με 35 έτη παραμονής στην ίδια κατηγορία, η σύνταξη είναι 1.561 ευρώ και με 30 χρόνια είναι 1.234 ευρώ.

Το γεγονός, λοιπόν, ότι οι περισσότεροι ασφαλίζονται στην πρώτη κατηγορία, αντί στην 4η και πολύ περισσότερο στην 6η, σημαίνει ότι επιλέγουν και χαμηλότερη σύνταξη για το μέλλον.