Της Ελευθερίας Κούρταλη

Παρά τις επίμονες εμπορικές τριβές, τις συνεχώς κλιμακούμενες γεωπολιτικές εντάσεις και την πλήρη αναμόρφωση της διεθνούς τάξης, η παγκόσμια οικονομία φαίνεται έτοιμη να καταγράψει άλλη μια χρονιά σταθερής αλλά όχι εντυπωσιακής ανάπτυξης το 2026, σημειώνει η Moody’s Analytics. Οι επενδύσεις που τροφοδοτούνται από την τεχνητή νοημοσύνη και η χαλαρότερη δημοσιονομική πολιτική θα αντισταθμίσουν το ασθενέστερο εμπόριο και την υποτονική εγχώρια ζήτηση σε πολλές ανεπτυγμένες και αναπτυσσόμενες οικονομίες. Το μεγαλύτερο γεγονός είναι ότι αυτή η ανθεκτικότητα βασίζεται ολοένα και περισσότερο σε υψηλότερο κρατικό δανεισμό, αυξημένη μόχλευση και ένα πιθανό υποτιμημένο σύνολο κινδύνων στις εμπορικές, γεωπολιτικές και χρηματοπιστωτικές αγορές, προειδοποιεί ο οίκος.

Ανάπτυξη ενάντια σε αντίξοες συνθήκες

Πιο αναλυτικά, η Moody’s Analytics εκτιμά πως η παγκόσμια οικονομία θα αναπτυχθεί κατά 2,7% το 2026, μια μικρή επιβράδυνση από το 2,9% το 2025. Η ανάπτυξη θα επιβραδυνθεί στις περισσότερες προηγμένες οικονομίες - με τις ΗΠΑ να αποτελούν αξιοσημείωτη εξαίρεση, καθώς η ανάπτυξή τους θα επιταχυνθεί στο 2,6% από 2,2% πέρυσι - καθώς και σε ολόκληρο τον αναδυόμενο κόσμο.

Σε σύγκριση με το 2025, υπάρχει μια σαφής εναλλαγή στους παράγοντες ανάπτυξης. Το εμπορικό περιβάλλον θα γίνει σαφώς λιγότερο υποστηρικτικό. Ο όγκος του παγκόσμιου εμπορίου αναμένεται να επιβραδυνθεί σημαντικά το 2026, μετά από μια αύξηση το 2025 που οφείλεται στην εμπροσθοβαρή επιβολή δασμών και στη ζήτηση για προϊόντα υψηλής τεχνολογίας που σχετίζεται με την τεχνητή νοημοσύνη. Είναι κρίσιμο το γεγονός ότι οι δασμοί των ΗΠΑ που εισήχθησαν και κλιμακώθηκαν το 2025 δεν θα μειωθούν ουσιαστικά φέτος και έχουν γίνει ένα πολυχρηστικό εργαλείο πολιτικής - από τη βιομηχανική στρατηγική έως την μόχλευση της εξωτερικής πολιτικής - αυξάνοντας τον κίνδυνο οι εντάσεις να επιταχυνθούν ξανά αντί να εξασθενήσουν, επισημαίνει ο οίκος.

Αντιθέτως, η δημοσιονομική πολιτική θα έρθει να σώσει την κατάσταση, καθώς θα γίνει πιο επεκτατική —ιδίως στις ΗΠΑ, τη Γερμανία, την Ιαπωνία και την Κίνα— με τα πακέτα πολιτικής για τις υποδομές, την άμυνα και τη βιομηχανική πολιτική να συμβάλλουν στην αντιστάθμιση της ασθενέστερης εξωτερικής ζήτησης. Ωστόσο, όπως προσθέτει η Moody’s, αυτό σημαίνει επίσης ότι η δημοσιονομική αξιοπιστία αποκτά ολοένα και μεγαλύτερη σημασία. Με τους δείκτες δημόσιου χρέους να είναι ήδη υψηλοί και το κόστος τόκων να αυξάνεται, οι αγορές είναι πιο ευαίσθητες στον κίνδυνο δημοσιονομικής ολίσθησης, ειδικά όπου συμπίπτουν ο πολιτικός κατακερματισμός και τα αδύναμα μεσοπρόθεσμα πλαίσια.

ΗΠΑ: Ώθηση από δημοσιονομικούς και νομισματικούς άνεμους και την ΑΙ

Η οικονομία των ΗΠΑ ξεπέρασε τις προσδοκίες και αποδείχθηκε μάλλον ανθεκτική στους δασμούς το 2025, επισημαίνει η Moody’s Analytics. Παρά τις έντονες διακυμάνσεις των τριμηνιαίων δεδομένων λόγω του εμπορίου και των αποθεμάτων που σχετίζονται με τους υψηλότερους δασμούς, η αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ εκτιμάται ότι διαμορφώθηκε στο 2,2%.

Ωστόσο, όπως τονίζει, ενώ η οικονομία αναπτύσσεται η ανάπτυξη είναι εύθραυστη. Και η ευθραυστότητα αυτής της ανάπτυξης είναι εμφανής στην αγορά εργασίας. Υπάρχει ελάχιστη έως καθόλου αύξηση θέσεων εργασίας στις ΗΠΑ και η ανεργία αυξάνεται.

Το γεγονός ότι η ανεργία αυξάνεται αποτελεί απόδειξη ότι ο υποκείμενος ρυθμός ανάπτυξης της οικονομίας, ύψους 2%, υπολείπεται του δυνητικού ρυθμού ανάπτυξής της. Αυτό είναι ιδιαίτερα απογοητευτικό επειδή ο δυνητικός ρυθμός ανάπτυξης της οικονομίας έχει αποδυναμωθεί σημαντικά λόγω των εξαιρετικά περιοριστικών πολιτικών μετανάστευσης της κυβέρνησης Τραμπ, οι οποίες εμποδίζουν την αύξηση του εργατικού δυναμικού.

Ο οίκος αναμένει ότι η οικονομία των ΗΠΑ θα ενισχυθεί το 2026. Το πραγματικό ΑΕΠ θα επιταχυνθεί προς το δυναμικό του και προς το 2,6%, οι προσλήψεις θα βελτιωθούν αρκετά ώστε να οδηγήσουν σε κάποια μέτρια αύξηση των θέσεων εργασίας και η ανεργία θα σταθεροποιηθεί. Αυτή η γενικά αισιόδοξη προοπτική εξαρτάται από την προσδοκία ότι η οικονομική αρνητική επίδραση από τους υψηλότερους δασμούς, τους περιορισμούς στη μετανάστευση και άλλες πολιτικές αποπαγκοσμιοποίησης θα μειωθεί κάπως κατά τη διάρκεια του έτους.

Η Moody’s αναμένει επίσης ότι η οικονομία θα υποστηριχθεί από χαλαρότερη δημοσιονομική και νομισματική πολιτική - με την Fed να συνεχίζει να μειώνει τα επιτόκια και με σημαντικά δημοσιονομικά κίνητρα που χρηματοδοτούνται από το έλλειμμα. Επιπλέον, η Τεχνητή Νοημοσύνη θα προσφέρει παρόμοια οικονομική ώθηση με αυτήν που παρατηρήθηκε το 2025.

Ευρώπη: Βάση οι επενδύσεις

Η Ευρώπη εισέρχεται στο 2026 με σημαντικές επενδυτικές ανάγκες, μια ανανεωμένη ατζέντα ασφάλειας και ένα διευρυνόμενο χάσμα παραγωγικότητας σε σχέση με τις ΗΠΑ, τονίζει ο οίκος. Τα καλά νέα είναι ότι οι επενδύσεις είναι το σημείο όπου η ζώνη του ευρώ θα μπορούσε να εκπλήξει ανοδικά φέτος. Τα δημοσιονομικά κίνητρα στη Γερμανία, οι αυξήσεις στις αμυντικές δαπάνες σε ολόκληρη την ΕΕ και η προθεσμία για τη δέσμευση των υπολοίπων κονδυλίων του NextGenerationEU έως το 2026 υποδηλώνουν επιτάχυνση των δημόσιων και ιδιωτικών δαπανών, ιδίως στις υποδομές, την άμυνα και την ψηφιοποίηση. Οι χαμηλότερες τιμές ενέργειας και οι στοχευμένες επιδοτήσεις στη βιομηχανία έντασης ενέργειας στη Γερμανία θα δώσουν ώθηση, συμβάλλοντας στην υποστήριξη μιας σταδιακής ανάκαμψης της μεταποιητικής βιομηχανίας της Ευρώπης.

Ωστόσο, οι προκλήσεις παραμένουν, καθώς ο εντεινόμενος ανταγωνισμός από την Κίνα και οι εμπορικές τριβές θα επηρεάσουν σε μεγάλο βαθμό τις προοπτικές.

Η ιδιωτική κατανάλωση θα στηρίξει επίσης την ανάπτυξη, αλλά παραμένει ένας μπαλαντέρ, επισημαίνει η Moody’s. "Ποντάρουμε σε μια αναβίωση των καταναλωτικών δαπανών στην Ευρώπη για περισσότερο από ένα χρόνο, σύμφωνα με την ανάκαμψη της αγοραστικής δύναμης, τη μείωση των επιτοκίων και το γεγονός ότι οι αγορές εργασίας παραμένουν σε γενικές γραμμές ανθεκτικές. Ωστόσο, ο κίνδυνος είναι ότι οι επίμονα υψηλές αποταμιεύσεις -ειδικά σε χώρες όπου τα νοικοκυριά προτιμούν τις καταθέσεις έναντι των τίτλων- θα μπορούσαν να μετριάσουν την ανάκαμψη των δαπανών, καθώς οι οικογένειες συνεχίζουν να ανοικοδομούν τα οικονομικά τους αποθέματα μετά από αρκετά χρόνια υψηλού πληθωρισμού και αστάθειας των τιμών των περιουσιακών στοιχείων", όπως σημειώνει. Επίσης, προσθέτει, η αύξηση των πραγματικών μισθών αναμένεται να επιβραδυνθεί σε σχέση με το 2025, γεγονός που θα μπορούσε να επηρεάσει περαιτέρω τις δαπάνες.

Συνολικά, η αύξηση των επενδύσεων και των καταναλωτικών δαπανών θα αντισταθμίσει την αρνητική επίδραση του καθαρού εμπορίου, επιτρέποντας στις ευρωπαϊκές οικονομίες να συνεχίσουν να αναπτύσσονται με αξιοπρεπή ρυθμό το 2026. Για την ευρωζώνη, ο οίκος προβλέπει αύξηση του ΑΕΠ κατά 1,2%, από 1,4% το 2025. Ενώ η απόδοση ποικίλλει σημαντικά μεταξύ των χωρών, το σημαντικότερο στοιχείο για την Ευρώπη είναι ότι, μετά από χρόνια χαμηλών επιδόσεων, η γερμανική οικονομία έχει αναδειχθεί ως ο πιο ελπιδοφόρος μοχλός ανάπτυξης της ευρωζώνης το 2026.

Οι κίνδυνοι που αντιμετωπίζει η παγκόσμια οικονομία το 2026

Η Moody’s επισημαίνει ότι η ισορροπία των κινδύνων γύρω από το βασικό της σενάριο που παρουσιάστηκε παραπάνω είναι δυσάρεστα στρεβλή προς τα κάτω και ο κίνδυνος ύφεσης παραμένει αυξημένος - αν και χαμηλότερος από ό,τι ήταν μόλις πριν από λίγους μήνες.

Κατά την άποψής της, οι πέντε σημαντικότεροι κίνδυνοι που αντιμετωπίζει η παγκόσμια οικονομία είναι οι εξής:

Επιστροφή του εμπορικού πολέμου: Οι δασμοί έχουν γίνει ένα εργαλείο γενικής χρήσης για την κυβέρνηση των ΗΠΑ - όπως αποδεικνύεται από την πρόσφατη διαμάχη μεταξύ ΗΠΑ και ΕΕ για τη Γροιλανδία - υποδηλώνοντας ότι παραμένουν ένα μέτρο πρώτης ανάγκης, ειδικά δεδομένης της αυξανόμενης εξάρτησης της κυβέρνησης των ΗΠΑ από τα έσοδα από δασμούς. Επιπλέον, οι μη ρεαλιστικές δεσμεύσεις αγορών και επενδύσεων που ενσωματώνονται σε πολλές εμπορικές συμφωνίες των ΗΠΑ, η δομή λήξης ορισμένων συμφωνιών ΗΠΑ-Κίνας και οι ανεπίλυτες διαφορές ΕΕ-Κίνας αυξάνουν την πιθανότητα νέας κλιμάκωσης των δασμών το 2026.

Σκάσιμο της φούσκας της τεχνητής νοημοσύνης: Μια απότομη διόρθωση στις αποτιμήσεις μετοχών και πιστώσεων που σχετίζονται με την τεχνητή νοημοσύνη —πιθανώς λόγω απογοητεύσεων από τα κέρδη, αρνητικών πολιτικών αντιδράσεων ή περιορισμών στις υποδομές— θα μπορούσε να προκαλέσει σοκ εμπιστοσύνης, ειδικά στην οικονομία των ΗΠΑ. Ωστόσο, ο οίκος προειδοποιεί ότι ο αντίκτυπος στην πραγματική οικονομία είναι πιθανό να είναι μικρότερος από ό,τι θα μπορούσαν να υποδηλώνουν οι κινήσεις της αγοράς. Το βασικό του σενάριο υποθέτει ότι η τεχνητή νοημοσύνη θα αυξήσει την παραγωγικότητα και την κερδοφορία επαρκώς ώστε να υποστηρίξει τις τρέχουσες υψηλές αποτιμήσεις των τιμών των μετοχών των εταιρειών τεχνητής νοημοσύνης, χωρίς να οδηγήσει σε σημαντικές απώλειες θέσεων εργασίας.

Δημοσιονομική πίεση: Τα κράτη με υψηλό χρέος και χαμηλή αξιοπιστία, ιδίως εκείνα όπου τα ελλείμματα παραμένουν πάνω από τις υποσχεθείσες πορείες, αντιμετωπίζουν τον κίνδυνο ξαφνικής ανατιμολόγησης στις αγορές ομολόγων. Η Γαλλία βρίσκεται στο επίκεντρο εν μέσω του επίμονου πολιτικού αδιεξόδου. Στις ΗΠΑ, οι αγορές βραχυπρόθεσμης χρηματοδότησης και η αγορά ομολόγων δείχνουν ήδη σημάδια πίεσης, εν μέσω μαζικών εκδόσεων ομολόγων του Δημοσίου και του αυξανόμενου ρόλου των ευαίσθητων στις τιμές hedge funds.

Επιβράδυνση της Κίνας: Μια πιο απότομη από την αναμενόμενη επιβράδυνση της οικονομίας της Κίνας, εν μέσω πιέσεων στον τομέα των ακινήτων και περιορισμένης πολιτικής έλξης, θα επηρέαζε το ασθενέστερο εμπόριο, τη ζήτηση για εμπορεύματα και την εμπιστοσύνη, ιδίως στην Ασία και στις αναδυόμενες αγορές που εξάγουν εμπορεύματα.

Κρυφή μόχλευση: Οι θύλακες μόχλευσης στην ιδιωτική πίστωση και τη μη τραπεζική χρηματοδότηση θα μπορούσαν να ενισχύσουν τα σοκ εάν μια μεγάλη αθέτηση ή γεγονός ρευστότητας επιβάλουν ταχεία απομόχλευση και αυστηρότερες πιστωτικές συνθήκες γενικότερα.

Παράλληλα, μία από τις βασικές υποθέσεις της Moody’s είναι ότι ενώ οι γεωπολιτικές εντάσεις και οι μετατοπίσεις είναι πιθανό να παραμείνουν εμφανείς καθ' όλη τη διάρκεια του 2026 - οι πρώτες εβδομάδες του 2026 έχουν ήδη παράσχει αρκετές αποδείξεις γι' αυτό - η μετακύλισή τους στα μακροοικονομικά αποτελέσματα θα παραμείνει περιορισμένη βραχυπρόθεσμα, με τις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις τους να είναι πολύ πιο σημαντικές.