Της Βίκυς Κουρλιμπίνη

Υποδομές και διαχείριση των φυσικών πόρων την ώρα που ο αριθμός των ξένων τουριστών αυξάνεται με σημαντικό ποσοστό κάθε χρόνο, περαιτέρω επέκταση της τουριστικής περιόδου με προσέλκυση επισκεπτών υψηλότερου εισοδηματικού επιπέδου και κλιματική κρίση θεωρούνται από τους επιχειρηματίες του χώρου οι τρεις βασικές προκλήσεις με τις οποίες βρίσκεται αντιμέτωπος ο ελληνικός τουρισμός – όχι τα επόμενα χρόνια, αλλά από φέτος κιόλας.

Το 2025 έκλεισε με ένα νέο ρεκόρ σε έσοδα και αφίξεις, με το "καλάθι" ήδη από το δεκάμηνο να ξεπερνά τις εισπράξεις συνολικά του 2024. Παρά τις γεωπολιτικές προκλήσεις, τις πληθωριστικές πιέσεις, τους σεισμούς στη Σαντορίνη, που έπληξαν τη "ναυαρχίδα" των ελληνικών προορισμών, και τη μεταστροφή των προτιμήσεων των τουριστών (που επιλέγουν, για παράδειγμα, να κάνουν περισσότερα ταξίδια μέσα στο έτος, αλλά μικρότερης διάρκειας, και δίνουν μεγάλη έμφαση στην εμπειρία, αντί των μαζικών επιλογών), η Ελλάδα και πέρσι κατάφερε να μείνει ψηλά στις προτιμήσεις και στις πωλήσεις πακέτων από τους μεγάλους tour operators.

Την ίδια ώρα, τα πρώτα σημάδια για τη νέα χρονιά δείχνουν επίσης πως η ανοδική τάση θα συνεχιστεί και αυτό φαίνεται κυρίως από τον ρυθμό των προκρατήσεων από τις βασικές αγορές του εξωτερικού, που μεσοσταθμικά ανέρχεται στο +5% σε σύγκριση με πέρσι και φτάνει μέχρι και το +8% στην Κρήτη.

Ωστόσο, όπως επισημαίνουν στο Capital φορείς της αγοράς, η ευνοϊκή συγκυρία είναι άγνωστο για πόσο διάστημα μπορεί να κρατήσει και, εάν ο τουρισμός δεν θέσει "γερά θεμέλια", με κυριότερο "αγκάθι" τις υποδομές, τότε κανείς δεν εγγυάται πως τα ρεκόρ θα μπορέσουν να συνεχιστούν.

Τα μεγέθη "μιλούν"

Ισχυρή δυναμική κατέγραψε ο ελληνικός τουρισμός στο δεκάμηνο Ιανουαρίου-Οκτωβρίου 2025, τόσο σε επίπεδο αφίξεων όσο και σε επίπεδο εσόδων, σύμφωνα με τα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος.

Η εισερχόμενη ταξιδιωτική κίνηση αυξήθηκε κατά 4,4% σε ετήσια βάση, φθάνοντας τους 35,26 εκατ. ταξιδιώτες, έναντι 33,79 εκατ. την αντίστοιχη περίοδο του 2024. Καθοριστική ήταν η συμβολή των αγορών εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης, οι οποίες τροφοδότησαν το μεγαλύτερο μέρος της ανόδου.

Ακόμα ισχυρότερη ήταν η εικόνα στο σκέλος των εισπράξεων, οι οποίες αυξήθηκαν κατά 8,9% και διαμορφώθηκαν στα 22,39 δισ. ευρώ, υπερβαίνοντας αισθητά τα επίπεδα του 2024. Οι εισπράξεις από τη Γερμανία ενισχύθηκαν οριακά κατά 0,5%, φθάνοντας τα 3,6 δισ. ευρώ, ενώ από τη Γαλλία καταγράφηκε άνοδος 5,3%, στα 1,3 δισ. ευρώ. Αντίστοιχα, οι εισπράξεις από την Ιταλία αυξήθηκαν κατά 8,1% και ανήλθαν στα 1,2 δισ. ευρώ.

Καταλυτική ήταν και η συμβολή των αγορών εκτός Ε.Ε., με το Ηνωμένο Βασίλειο να εμφανίζει αύξηση εσόδων 15,1%, στα 3,5 δισ. ευρώ, και τις ΗΠΑ να καταγράφουν άνοδο 8,4%, με τις εισπράξεις να διαμορφώνονται στα 1,5 δισ. ευρώ. Υπενθυμίζεται ότι στο σύνολο του 2024 οι ταξιδιωτικές εισπράξεις είχαν ανέλθει σε 21,7 δισ. ευρώ.

Τουρίστες όλο τον χρόνο

Η ζήτηση όμως χτυπά "κόκκινο" και εκτός σεζόν, κατά τους χειμερινούς μήνες, κάτι που μπορεί να οδηγήσει σε περισσότερα έσοδα, αλλά και σε μικρότερη επιβάρυνση των δημοφιλών προορισμών κατά τους καλοκαιρινούς μήνες αιχμής. Στα 6,23 εκατ. διαμορφώνονται οι διαθέσιμες αεροπορικές θέσεις σε εισερχόμενες διεθνείς πτήσεις για την περίοδο Νοεμβρίου-Μαρτίου, καταγράφοντας αύξηση 10,3% σε ετήσια βάση.

Σύμφωνα με τα δεδομένα του Air Data Tracker του ΙΝΣΕΤΕ, η άνοδος αφορά τόσο τις καθιερωμένες αγορές προέλευσης όσο και νεότερες, ταχέως αναπτυσσόμενες αγορές, ενώ ιδιαίτερη βαρύτητα αποκτά η περαιτέρω διεύρυνση της τουριστικής περιόδου πέρα από τους θερινούς μήνες αιχμής.

Το μεγαλύτερο μερίδιο των προγραμματισμένων θέσεων συγκεντρώνεται στην Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη, καθώς οι δύο πόλεις λειτουργούν ως βασικές πύλες εισόδου κατά τους χειμερινούς μήνες, σε μια περίοδο όπου μεγάλο μέρος των ξενοδοχειακών μονάδων στους κατεξοχήν τουριστικούς προορισμούς παραμένει κλειστό.

Σε μηνιαία βάση, θετικό πρόσημο καταγράφεται σε όλη τη διάρκεια του χειμώνα, με τον Ιανουάριο να εμφανίζει αύξηση 8,3%, τον Φεβρουάριο 8,5% και τον Μάρτιο να ξεχωρίζει με άνοδο 13%.

Αντίστοιχα ανοδική είναι η εικόνα και στις βασικές αγορές του ελληνικού τουρισμού, με τη Γερμανία να καταγράφει αύξηση 8,6%, το Ηνωμένο Βασίλειο 3,7%, τις Ηνωμένες Πολιτείες 8%, τη Γαλλία 8,3%, την Ιταλία 4,2% και την Ολλανδία 2,5%.

Οι νέες τάσεις

Περισσότερα αλλά συντομότερα ταξίδια, που οδηγούν σε μείωση των διανυκτερεύσεων, ενδυνάμωση του τουριστικού brand της Ελλάδας στις ώριμες αγορές της Δυτικής Ευρώπης και, παράλληλα, αύξηση των τουριστικών εσόδων, δυναμική ανάπτυξη της κρουαζιέρας, σταδιακή άμβλυνση της έντονης εποχικότητας, καθώς και ενίσχυση των τουριστικών επιδόσεων σε Αττική και Αθήνα, συνθέτουν τη σημερινή εικόνα του ελληνικού τουρισμού.

Τα παραπάνω αποτυπώνονται στα βασικά μεγέθη του κλάδου για την περίοδο από το 2019 έως σήμερα, όπως καταγράφονται στην "Ετήσια Έκθεση Τουρισμού 2024", καθώς και στις αντίστοιχες εκθέσεις για τις 13 Περιφέρειες της χώρας, που εκπόνησε το Ινστιτούτο του Συνδέσμου Ελληνικών Τουριστικών Επιχειρήσεων (ΙΝΣΕΤΕ). Παράλληλα, η ανάλυση αναδεικνύει τις κρίσιμες προκλήσεις της επόμενης ημέρας για τον τουρισμό, μεταξύ των οποίων ξεχωρίζουν οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, το αυξημένο φορολογικό βάρος και το δυσλειτουργικό Τέλος Κλιματικής Αλλαγής, καθώς και η ανάγκη για έναν σαφή, συνεκτικό και αποτελεσματικό χωροταξικό σχεδιασμό.

Όπως αναφέρεται ακόμα στη μελέτη, σημαντικό ρόλο στην αύξηση των εισπράξεων, παρά την υστέρηση των διανυκτερεύσεων, έπαιξε η αλλαγή στο μείγμα των αγορών/ εθνικοτήτων που επισκέπτονται την Ελλάδα, με αύξηση του Τop-5 (Γερμανία, Ην. Βασίλειο, ΗΠΑ, Γαλλία, Ιταλία). Οι συγκεκριμένες αγορές έχουν υψηλή δαπάνη, εξέλιξη που κατά πάσα πιθανότητα οφείλεται στη βελτίωση του brand της χώρας κατά τη διάρκεια της πανδημίας. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η συνολική αύξηση των εισπράξεων από τις ΗΠΑ.