Συνεχης ενημερωση

    Τρίτη, 19-Ιουλ-2022 16:20

    ING: Πόσο πιθανή είναι μία νέα κρίση χρέους; Στη "ζώνη κινδύνου" Ισπανία, Γαλλία, Βέλγιο, Ιταλία και Ελλάδα

    ING: Πόσο πιθανή είναι μία νέα κρίση χρέους; Στη "ζώνη κινδύνου" Ισπανία, Γαλλία, Βέλγιο, Ιταλία και Ελλάδα
    • Εκτύπωση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Της Ελευθερίας Κούρταλη

    Μια δεκαετία μετά την τελευταία κρίση της ευρωζώνης, έχουν ενισχυθεί και πάλι οι φόβοι για νέα κρίση, σημειώνει η ING, με τις Ισπανία, Γαλλία, Βέλγιο, Ιταλία και Ελλάδα να βρίσκονται στη "ζώνη κινδύνου". Μετά το μεγάλο σοκ της πανδημίας και εν μέσω ενός πολέμου σε ευρωπαϊκό έδαφος, είναι εύκολο να γίνονται παραλληλισμοί με την περίοδο κρίσεων του παρελθόντος. Ωστόσο, πόσο ανησυχητική είναι τελικά η κατάσταση σε αυτές τις πέντε χώρες;

    Κατά την περίοδο 2009-2012, τρεις παράγοντες δημιούργησαν αμφιβολίες στο μυαλό των επενδυτών: (1) η πολύ άνιση ικανότητα των χωρών της ευρωζώνης να ανακάμψουν οικονομικά από τη χρηματοπιστωτική κρίση, (2) η ανισότητα στις ανταγωνιστικές θέσεις των διαφόρων χωρών στο πλαίσιο μιας νομισματικής ένωσης, και (3) η σοβαρή επιδείνωση των δημόσιων οικονομικών σε ορισμένες χώρες.

    Ο πρώτος παράγοντας δεν φαίνεται να αποτελεί σημαντικό πρόβλημα αυτή τη στιγμή. Η προσέγγιση που ακολουθήθηκε κατά τη διάρκεια της κρίσης της Covid και εν μέσω του πολέμου στην Ουκρανία, τόσο με τη δημοσιονομική όσο και με τη νομισματική πολιτική, επέτρεψε στις περισσότερες οικονομίες της ζώνης του ευρώ να ανακάμψουν γρήγορα στο επίπεδο δραστηριότητάς τους πριν από την κρίση. "Είναι μάλλον πολύ νωρίς για να πούμε ότι η ανάπτυξη δεν θα αποτελέσει πηγή απόκλισης μεταξύ των μελών της ζώνης του ευρώ, αλλά μέχρι στιγμής, η κατάσταση φαίνεται πιο σταθερή από ό,τι στην περίοδο μετά την οικονομική κρίση", σημειώνει η ING.

    Επίσης, τα πράγματα είναι ακόμη πιο θετικά σχετικά με τον δεύτερο παράγοντα. Πράγματι, οι διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις που επιβλήθηκαν στις πιο αδύναμες χώρες κατά τη διάρκεια της κρίσης της ευρωζώνης απέδωσαν καρπούς και οδήγησαν σε σύγκλιση των επιπέδων ανταγωνιστικότητας των κρατών μελών. Όσον αφορά το κόστος εργασίας ανά μονάδα προϊόντος, οι τεράστιες διαφορές που συσσωρεύτηκαν κατά τα πρώτα 10 χρόνια της ευρωζώνης έχουν δώσει τη θέση τους σε πολύ μικρότερες διαφορές τώρα. Εν τω μεταξύ, η συνοχή της ευρωζώνης (και συνεπώς η βιωσιμότητά της), που ήταν βασικός παράγοντας της κρίσης του 2009-2012, είναι μάλλον πιο καθησυχαστική σήμερα.

    Ο τρίτος παράγοντας είναι σίγουρα ο πιο προβληματικός, τονίζει η ING. Παρά το υποστηρικτικό οικονομικό περιβάλλον μεταξύ 2017 και 2019, οι οικονομίες δεν εισήλθαν στην κρίση του Covid με την ίδια ισχύ στα δημόσια οικονομικά τους. Λαμβάνοντας υπόψη δύο βασικούς δείκτες της υγείας των δημόσιων οικονομικών (δημοσιονομικό πλεόνασμα/έλλειμμα και δείκτης χρέους), τέσσερις χώρες –Ισπανία, Γαλλία, Βέλγιο και Ιταλία– βρίσκονταν ήδη σε "κίνδυνο" το 2019. Μετά την κρίση της Covid, μια γενική επιδείνωση στα δημοσιονομικά ισοζύγια και στους δείκτες χρέους παρατηρήθηκαν για όλες τις οικονομίες. Στην ομάδα των τεσσάρων χωρών που κινδυνεύουν προσχώρησε και η Ελλάδα, κυρίως λόγω της έντονης επιδείνωσης του δημοσιονομικού της ισοζυγίου.

    Οι τόκοι εξυπηρέτησης του χρέους

    Η επιβάρυνση από τόκους είναι ένας σημαντικός καθοριστικός παράγοντας του ισοζυγίου του προϋπολογισμού, όπως υπογραμμίζει η ING. Πράγματι, ένα σημαντικό μέρος του πρωτογενούς ισοζυγίου των δημόσιων οικονομικών θα μπορούσε να ακυρωθεί ή ακόμη και να υποχωρήσει σε έλλειμμα λόγω υπερβολικής επιβάρυνσης από τόκους στο χρέος. Από αυτή την άποψη, δεν βρίσκονται όλες οι χώρες στην ίδια θέση.

    Η Ισπανία βρίσκεται στην πιο προβληματική κατάσταση. Όχι μόνο το πρωτογενές έλλειμμα είναι μεγαλύτερο από τον μέσο όρο της ευρωζώνης, αλλά και η επιβάρυνση των τόκων (περισσότερο από 2% του ΑΕΠ αναμένεται το 2022) είναι επίσης υψηλότερη από τον μέσο όρο.

    Το Βέλγιο και η Γαλλία αντιμετωπίζουν επιβάρυνση τόκων για το χρέος τους παρόμοια με τον μέσο όρο της ΕΕ (ως ποσοστό του ΑΕΠ). Ως εκ τούτου, οι κακές επιδόσεις τους στο ισοζύγιο του προϋπολογισμού συνδέονται κυρίως με υπερβολικό πρωτογενές έλλειμμα. Μόνο η αύξηση των φορολογικών εσόδων ή η μείωση των τρεχουσών δαπανών θα βοηθήσει να διορθωθεί αυτό.

    Η Ελλάδα και η Ιταλία βρίσκονται στην αντίθετη κατάσταση: το πρωτογενές τους ισοζύγιο είναι καλύτερο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Από την άλλη πλευρά, αυτές οι χώρες τιμωρούνται με πολύ υψηλότερη από τη μέση επιβάρυνση των τόκων (ως ποσοστό του ΑΕΠ) λόγω του μεγαλύτερου δημόσιου χρέους και ενός υψηλότερου επιτοκίου του χρέους.

    Ποια χώρα από τις πέντε παραπάνω  κινδυνεύει με νέα κρίση χρέους; 

    Σε αυτό το στάδιο, καμία οικονομία δεν βρίσκεται σε πολύ δύσκολη κατάσταση, επισημαίνει η ING. Οι οικονομικές επιδόσεις και τα επίπεδα ανταγωνιστικότητας κρατούν ενωμένη την ευρωζώνη αντί να λειτουργούν ως φυγόκεντρη δύναμη. Από την άλλη πλευρά, δεν μπορεί να αμφισβητηθεί ότι ορισμένες χώρες παρουσιάζουν ορισμένους κινδύνους όσον αφορά τα δημόσια οικονομικά.

    Επομένως, είναι σημαντικό να συνεχιστεί η πορεία ανάκαμψης, τονίζει η ING, ενώ θα πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στη βελτίωση των δημόσιων οικονομικών στις πέντε χώρες που βρίσκονται στη ζώνη κινδύνου. Αυτό θα βοηθήσει να αποτραπεί το είδος της απόκλισης που παρατηρήθηκε κατά την τελευταία κρίση. Η εξέλιξη των επιτοκίων θα παίξει επίσης ρόλο στη διατήρηση της ευρωπαϊκής συνοχής, βεβαίως στην περίπτωση της Ισπανίας, της Ιταλίας και της Ελλάδας. Είναι σημαντικό τα spread των ομολόγων να μην επιδεινώνουν ενδογενώς την κατάσταση αυξάνοντας το επιτοκιακό βάρος αυτών των χωρών.

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ