Συνεχης ενημερωση

    Παρασκευή, 18-Φεβ-2022 11:46

    UBS: Δεν μπορεί να αποκλειστεί μία νέα κρίση χρέους στην Ευρωζώνη – Τα τρία σενάρια και ο ρόλος της ΕΚΤ

    UBS
    • Εκτύπωση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Της Ελευθερίας Κούρταλη

    Τα επίπεδα του χρέους σε πολλές χώρες της Ευρωζώνης βρίσκονται σε ιστορικά υψηλά, το κόστος των τόκων βρίσκεται σε ιστορικά χαμηλά και η ΕΚΤ "παρακολουθεί" τις αποδόσεις και τα spreads. Η διάθεση των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης επιτρέπει πιο επεκτατική δημοσιονομική πολιτική χωρίς να επιβαρύνει τους εθνικούς προϋπολογισμούς. Ως εκ τούτου, ο κίνδυνος μιας νέας ευρωπαϊκής κρίσης χρέους είναι ελάχιστος τα επόμενα χρόνια, σημειώνει η UBS.

    Ωστόσο, όπως τονίζει, τι θα συμβεί αν το μότο που ακολουθεί την Ευρωζώνη εδώ και 10 χρόνια, το whatever it takes, που αντικατοπτρίζει την εμπιστοσύνη στην προθυμία και την ικανότητα της ΕΚΤ να προσφέρει ένα αξιόπιστο και ευέλικτο backstop, σταματήσει τελικά να ισχύει; "Δεν αμφισβητούμε την προθυμία της ΕΚΤ να προστατεύσει την Ευρωζώνη, αλλά πιστεύουμε ότι είναι συνετό να εξετάζουμε σενάρια που ενδέχεται να εμποδίσουν την ικανότητά της να το πράξει", επισημαίνει η ελβετική τράπεζα.

    Οι κρίσεις χρέους συμβαίνουν συνήθως όταν το κόστος και το επίπεδο του χρέους αυξάνονται σημαντικά και ταυτόχρονα. Μία κατάσταση υποτονικής πραγματικής οικονομικής ανάπτυξης και επίμονα αυξημένου πληθωρισμού, σε συνδυασμό με αργές δημοσιονομικές μεταρρυθμίσεις για την αντιμετώπιση των προκλήσεων της γήρανσης του πληθυσμού, της κλιματικής αλλαγής και της ενεργειακής μετάβασης, εγκυμονεί τους μεγαλύτερους κινδύνους.

    Ωστόσο, η UBS πιστεύει ότι υπάρχουν πολλά άλλα πιθανά σενάρια, συμπεριλαμβανομένων των θετικών σεναρίων όπου το κόστος του χρέους παραμένει μέτριο και οι δείκτες χρέους μειώνονται σταδιακά. Και ακόμη και σε ένα σενάριο κρίσης, οι κυβερνήσεις θα έκαναν το επόμενο βήμα στον δρόμο προς μια δημοσιονομική ένωση αντί για διάλυση, αλλά μόνο μετά από σοβαρές αναταραχές. 

    Τα σενάρια για το ευρωπαϊκό δημόσιο χρέος

    Σε αυτό το πλαίσιο, η UBS αναλύει τρία πιθανά σενάρια για την τροχιά του χρέους των χωρών της Ευρωζώνης από το 2023 έως το 2030 (και μετά) που φαίνονται οικονομικά ρεαλιστικά, αρκεί να μην υπάρξουν άλλοι κλυδωνισμοί (όπως μια πανδημία) οι οποίοι και είναι δύσκολο να προβλεφθούν. Τα τρία σενάρια επικεντρώνονται στην κατάσταση ανάπτυξης/πληθωρισμού και στην πολιτική της ΕΚΤ και στον αντίκτυπό της στις χώρες της περιφέρειας.

    1) Επιστροφή στην κανονικότητα: Σε αυτό το σενάριο οι οικονομίες ανακάμπτουν από την πανδημία, οι διαταραχές της εφοδιαστικής αλυσίδας επιλύονται, ο πληθωρισμός υποχωρεί κάτω από τον στόχο του 2% της ΕΚΤ και η ομαλοποίηση της νομισματικής πολιτικής συνεχίζεται.  Σε περίπτωση νέας οικονομικής αδυναμίας, οι κεντρικές τράπεζες μπορούν να χρησιμοποιήσουν τα υπάρχοντα εργαλεία νομισματικής τόνωσης.

    Πορεία χρέους: Για τις περισσότερες χώρες, πιθανότατα θα δούμε μια πολύ μέτρια αλλαγή. Τα επίπεδα χρηματοδότησης θα παραμείνουν γενικά σταθερά, αλλά το επίμονα χαμηλό τους επίπεδο θα επέτρεπε σταδιακά στις χώρες να ξεφύγουν από το χρέος (ο δείκτης συρρικνώνεται εάν η οικονομική ανάπτυξη υπερβαίνει την αύξηση του χρέους). Με τις διαρθρωτικές προκλήσεις (όπως η γήρανση, τα συστήματα κοινωνικής ασφάλισης) και τις προσπάθειες που σχετίζονται με το κλίμα, καθώς και με μια πιθανώς λιγότερο αυστηρή επιβολή του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης, δεν αναμένεται να υπάρξει μια σημαντική πτώση των δεικτών χρέους σε αυτό το σενάριο αυτή τη δεκαετία.

    2) Μέτρια υψηλότερος πληθωρισμός: Σε αυτό το σενάριο, μόλις επιλυθεί η διαταραχή που προκλήθηκε από την πανδημία της COVID-19, ο πληθωρισμός μειώνεται αλλά παραμένει γύρω ή ελαφρώς πάνω από τον στόχο της ΕΚΤ. Η ΕΚΤ αρχίζει προσεκτικά να αυξάνει τα επιτόκια και μειώνει το απόθεμα ομολόγων στον ισολογισμό της. Οι αποδόσεις των ομολόγων αυξάνονται πάνω από τα προ πανδημίας επίπεδα, αλλά τα περιφερικά spreads αυξάνονται μόνο μέτρια.

    Τροχιά χρέους: Τα ομόλογα που εκδόθηκαν με μηδενικές ή αρνητικές αποδόσεις θα φέρουν σταδιακά ένα κόστος. Ταυτόχρονα, ο υψηλότερος πληθωρισμός θα αυξήσει τον ονομαστικό ρυθμό ανάπτυξης, γεγονός που μπορεί να συμβάλει στη μείωση των δεικτών χρέους. Υποθέτοντας παρόμοιες δημοσιονομικές προκλήσεις όπως στο πρώτο σενάριο, οι δείκτες χρέους θα μπορούσαν να μειωθούν κάπως πιο γρήγορα σε αυτό το σενάριο, ανάλογα με το πόσο προσεκτικά αυξάνει τα επιτόκια η κεντρική τράπεζα.

    3) Διαρθρωτικά υψηλότερος πληθωρισμός: Αυτό θα μπορούσε να προκληθεί από έναν υπερκύκλο εμπορευμάτων, από διαρθρωτικές οικονομικές αλλαγές που προκύπτουν από μέτρα για τον περιορισμό και την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής ή από εμπορικούς πολέμους και άλλες γεωπολιτικές εντάσεις. Οι κεντρικές τράπεζες θα ανταποκριθούν στην υπέρβαση του πληθωρισμού αυξάνοντας τα επιτόκια και μειώνοντας τα μεγάλα χαρτοφυλάκια ομολόγων που έχουν, γεγονός που ενέχει τον κίνδυνο να επιβραδυνθεί η πραγματική οικονομική ανάπτυξη ενώ ο πληθωρισμός παραμένει σε υψηλά επίπεδα, ένα λεγόμενο σενάριο στασιμότητας.

    Πορεία χρέους: Η υψηλότερη ονομαστική ανάπτυξη μπορεί να "καλυφθεί" από την επιδείνωση των δημοσίων οικονομικών, η οποία οφείλεται στα αυξημένα μέτρα κοινωνικής στήριξης για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων του αυξανόμενου πληθωρισμού και της ανεργίας. Τα μέτρα προστασίας του κλίματος πιθανότατα θα βαρύνουν σε μεγάλο βαθμό τις κυβερνήσεις και θα καθιστούσαν πολύ δύσκολη τη σταθεροποίηση του χρέους. Η αδυναμία της ΕΚΤ να προσφέρει το backstop που παρείχε τα τελευταία 10 χρόνια, λόγω της ανάγκης της να καταπολεμήσει τον πληθωρισμό, μπορεί να οδηγήσει σε υψηλότερους δείκτες χρέους και ένα σπειροειδή κόστος του χρέους, με αποτέλεσμα μία νέα ευρωπαϊκή κρίση χρέους.

    Συμπεράσματα

    Η UBS αποφεύγει να δώσει ποσοστά πιθανοτήτων στα παραπάνω σενάρια, καθώς πιστεύει ότι υπάρχουν πάρα πολλές μεταβλητές σε μια τόσο μακροπρόθεσμη προοπτική για να τεκμηριωθεί οποιαδήποτε ισχυρή πεποίθηση. Αν και η ίδια κλίνει προς κάτι μεταξύ του σεναρίου 1 και 2, πιστεύει επίσης ότι ένα σενάριο κρίσης είναι δυνατό στο δεύτερο μισό αυτής της δεκαετίας και ο αντίκτυπός του στα επενδυτικά χαρτοφυλάκια μπορεί να είναι σοβαρός. 

    Η πιθανή λύση σε μια τέτοια κρίση, που πιθανότατα θα έρθει μόνο μετά από σημαντική διεύρυνση των spreads, φόβους χρεοκοπίας και ανησυχίες διάλυσης του ευρώ, θα ήταν η περαιτέρω ευρωπαϊκή ολοκλήρωση. Μπορεί να βασιστεί στην περιορισμένη χρηματοδότηση που συγκεντρώθηκε από το Ταμείο Ανάκαμψης της ΕΕ κατά τη διάρκεια αυτής της πανδημίας. 

    Ωστόσο, τα κρίσιμα βήματα προς μια δημοσιονομική ένωση για την αποτροπή μιας βαθιάς κρίσης στην περιφέρεια της Ευρωζώνης πιθανότατα θα απαιτούσαν δύσκολους πολιτικούς συμβιβασμούς, όπου οι οικονομικά ισχυρότερες χώρες πιθανότατα θα απαιτούσαν από τις πιο αδύναμες να αποδεχτούν μειωμένη εθνική δημοσιονομική κυριαρχία. Η ΕΚΤ μπορεί να διαδραματίσει ρόλο στην αντιμετώπιση μιας κρίσης χρέους ακόμη και σε ένα πληθωριστικό σενάριο, όπως επισημαίνει η UBS, αλλά εάν δεν μπορεί να δικαιολογήσει τις αγορές ομολόγων με την εντολή της για τη σταθερότητα των τιμών, μπορεί να απαιτήσει καινοτόμα μέτρα πολιτικής και μια ισχυρή πολιτική υποστήριξη.

    Αυτό το σενάριο θα αποτελούσε σημείο καμπής για την Ευρωζώνη, αναγκάζοντας τα μέλη της να λάβουν μια απόφαση μεταξύ του σχηματισμού μιας δημοσιονομικής ένωσης ή της (μερικής) διάλυσης. Ανάλογα με τις εθνικές κυβερνήσεις που βρίσκονται στην εξουσία εκείνη την εποχή, και τις επιμέρους θέσεις τους για την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση, υπάρχει ένα σημαντικό στοιχείο πολιτικού κινδύνου. Η UBS πιστεύουμε ότι η ενοποίηση θα ήταν το πιο πιθανό αποτέλεσμα, αλλά μπορεί να μην επιλύσει το πρόβλημα της Ευρώπης ως μια περιοχή με υψηλό βαθμό χρέους.

    Και το σενάριο… ύφεσης

    Τα παραπάνω σενάρια δεν έχουν λάβει υπόψη το ενδεχόμενο ύφεσης, αλλά φυσικά μια ύφεση μπορεί να προκαλέσει κρίση χρέους και οι ανησυχίες για το χρέος επίσης συχνά οδηγούν σε ύφεση. Οι οικονομικές υφέσεις σε όλες σχεδόν τις περιπτώσεις είναι αποπληθωριστικές και ως εκ τούτου θα επιτρέψουν στις κεντρικές τράπεζες να μειώσουν τα επιτόκια και να επαναλάβουν τις αγορές περιουσιακών στοιχείων.

    Οι τροχιές του χρέους θα αυξηθούν κατά τη διάρκεια της ύφεσης, και στη συνέχεια πιθανότατα θα ανακάμψουν και θα επανέλθουν σε ένα από τα πιθανά σενάρια της ελβετικής τράπεζας. Μια ελαφριά ύφεση πιθανότατα δεν θα αποτελούσε σημαντική πρόκληση για τα επίπεδα χρέους, αλλά μια σοβαρή ύφεση θα μπορούσε να αυξήσει τους δείκτες χρέους σε νέα υψηλά και ως εκ τούτου να αυξήσει την πιθανότητα μελλοντικής κρίσης χρέους.

    Διαβάστε ακόμα για:

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ