Συνεχης ενημερωση

    Παρασκευή, 04-Φεβ-2022 08:01

    ΙΟΒΕ: Δέκα νέα μέτρα για την ανάπτυξη του δεύτερου Πυλώνα της Ασφάλισης

    ΙΟΒΕ: Δέκα νέα μέτρα για την ανάπτυξη του δεύτερου Πυλώνα της Ασφάλισης
    • Εκτύπωση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    του Δημήτρη Κατσαγάνη

    Στο 10% του ΑΕΠ θα μπορούσαν να φτάσουν τα κεφαλαιακά αποθέματα των επαγγελματικών ταμείων, ενώ αντίστοιχα, εκτιμάται ότι το ΑΕΠ μπορεί να είναι υψηλότερο κατά έως και €2,7 δισ. ετησίως, σε πραγματικούς όρους.

    Αυτό αναφέρει μελέτη του ΙΟΒΕ με θέμα "Επαγγελματική ασφάλιση στην Ελλάδα: Προκλήσεις και προοπτικές”, η οποία έγινε για λογαριασμό της Ελληνικής Ένωσης Ταμείων Επαγγελματικής Ασφάλισης (ΕΛΕΤΕΑ) και παρουσιάστηκε χθες σε ειδική εκδήλωση στο Χρηματιστήριο Αθηνών.

    Προς αυτήν την κατεύθυνση ο ΙΟΒΕ προτείνει δέσμη δέκα μέτρων, μεταξύ των οποίων ξεχωρίζουν η ενοποίηση και ενίσχυση των φορέων εποπτείας, η δυνατότητα ίδρυσης πολύ-εργοδοτικών Ιδρυμάτων Επαγγελματικών Συνταξιοδοτικών Παροχών -ΤΕΑ και η διατήρηση των φορολογικών κινήτρων ως προς τις εφάπαξ συνταξιοδοτικές παροχές αλλά σε συνδυασμό με την εφαρμογή καθολικών, θεσμικά κατοχυρωμένων ορίων.

    Συγκεκριμένα από πλευράς ΙΟΒΕ προτείνονται τα εξής μέτρα πολιτικής:

    1. Τροποποίηση καθεστώτος αδειοδότησης και εποπτείας ΤΕΑ

    Προτείνεται η τροποποίηση του πλαισίου αδειοδότησης και εποπτείας των ΤΕΑ, στην κατεύθυνση της ενοποίησης των φορέων και απλοποίησης των διαδικασιών. Συγκεκριμένα, προτείνεται η σύσταση ενιαίου εποπτικού φορέα με αποκλειστικό αντικείμενο την αδειοδότηση και εποπτεία των ΤΕΑ προαιρετικής ασφάλισης.

    2. Εισαγωγή προβλεπόμενων προκαθορισμένων χρόνων για διαδικασίες αδειοδότησης και εποπτείας

    Προτείνεται η θεσμοθέτηση νομοθετικά κατοχυρωμένων κανόνων αναφορικά με τους προβλεπόμενους χρόνους για την έγκριση νέων ή την τροποποίηση υφιστάμενων καταστατικών αλλά και για τις εν γένει ελεγκτικές και εγκριτικές διαδικασίες που είναι απαραίτητες για την αδειοδότηση και την εύρυθμη λειτουργία των ΤΕΑ.

    3. Εισαγωγή δυνατότητας ίδρυσης πολυ-εργοδοτικών ταμείων επαγγελματικής ασφάλισης

    Προτείνεται η θέσπιση δυνατότητας ίδρυσης ΤΕΑ πολλαπλών εργοδοτών (πολύ-εργοδοτικά), χωρίς την υποχρέωση να υφίσταται συναφής επαγγελματικός δεσμός μεταξύ των εργοδοτών. Προτείνεται η σύσταση πολύ-εργοδοτικών ΤΕΑ από Ίδρυμα Οικονομικών και Βιομηχανικών Ερευνών Προοπτικές, προτάσεις πολιτικής και οικονομικές επιδράσεις 73 επιχείρηση ή επαγγελματική ένωση με την παράλληλη δυνατότητα προσχώρησης σε αυτά άλλων εργοδοτών, ενώσεων ή αυτοαπασχολούμενων μέσω της δυνατότητας παροχής είτε ομογενών είτε ετερογενών συνταξιοδοτικών προγραμμάτων (καθεστώτων). Προτείνεται η σύσταση πολυ-εργοδοτικών επαγγελματικών ταμείων αποκλειστικά από τους κοινωνικούς εταίρους (εργοδότες-εργαζόμενους) καθώς βασικοί στόχοι θα πρέπει να παραμένουν η διασφάλιση της λειτουργικής ανεξαρτησίας μεταξύ των πυλώνων και η αξιοπιστία του δεύτερου πυλώνα ώστε να υπάρχει επαρκής διάχυση του ασφαλιστικού κινδύνου.

    4. Δυνατότητα εισαγωγής αυτόματης εγγραφής νέων ασφαλισμένων (auto-enrollment)

    Προτείνεται επίσης η δυνατότητα εισαγωγής του θεσμού της αυτόματης εγγραφής των νέων εργαζόμενων σε μια επιχείρηση ή κλάδο όπου λειτουργούν ήδη ΤΕΑ (autoenrollment). Πιο συγκεκριμένα, προτείνεται να υπάρχει η δυνατότητα τα ΤΕΑ να επιλέξουν στο καταστατικό τους ανάμεσα στο ισχύον καθεστώς μη αυτόματης εγγραφής (opt-in) και στο καθεστώς αυτόματης εγγραφής (auto-enrollment). Στη δεύτερη περίπτωση, θα παρέχεται η δυνατότητα να εξαιρεθούν οι εργαζόμενοι που δεν επιθυμούν να συμμετέχουν (opt-out), ενώ κρίσιμης σημασίας είναι η επαρκής ενημέρωση των ασφαλισμένων αναφορικά με τα πλεονεκτήματα και τις δυνατότητες που προσφέρει το εκάστοτε επαγγελματικό ταμείο κατά την εγγραφή. Στόχος της πρότασης αυτής είναι να διατηρηθεί ο προαιρετικός χαρακτήρας της επαγγελματικής ασφάλισης, αλλά να δοθεί η δυνατότητα στους ασφαλισμένους να έρθουν σε μια πρώτη επαφή και να ενημερωθούν γύρω από τον θεσμό με στόχο την υποστήριξη και διάδοσή του.

    5. Διασφάλιση και διευκόλυνση φορητότητας

    Προτείνεται η διασφάλιση και η διευκόλυνση της φορητότητας των ασφαλιστικών δικαιωμάτων τόσο εγχωρίως όσο και διασυνοριακά. Πιο συγκεκριμένα, προτείνεται η διασαφήνιση των όρων φορητότητας μέσω πρωτογενούς νομοθεσίας σε επίπεδο συστήματος ώστε να παρασχεθούν επαρκή κίνητρα συμμετοχής στο θεσμό, δεδομένης της διαρκώς αυξανόμενης κινητικότητας στην αγορά εργασίας, τόσο εγχωρίως όσο και διεθνώς.

    6. Επενδυτική διαχείριση στη βάση βέλτιστων πρακτικών με συστηματική ενημέρωση των ασφαλισμένων για τις επιλογές τους

    Είναι χρήσιμο να υπάρχουν βαθμοί ελευθερίας στην επενδυτική διαχείριση, ενεργητική ή παθητική, αντίστοιχοι με αυτούς άλλων χωρών, όπως για παράδειγμα με την προσφορά επιλογής χαρτοφυλακίου βάσει του επενδυτικού προφίλ, συμπεριλαμβανομένων επενδυτικών προϊόντων "κύκλου ζωής" (life-cycle). Ταυτόχρονα, είναι κρίσιμο να διασφαλίζεται η ολοκληρωμένη και τακτική πληροφόρηση προς τους ασφαλισμένους, ειδικά σε μια χώρα με υστέρηση στο μέσο επίπεδο του χρηματοοικονομικού εγγραμματισμού σε σχέση με άλλες Ευρωπαϊκές χώρες.

    7. Διατήρηση ισχυρών φορολογικών κινήτρων για τις συνταξιοδοτικές παροχές

    Στην περίπτωση των εφάπαξ παροχών, προτείνεται η διατήρηση του αφορολόγητου υπό ένα αρκετά ευρύ πλαίσιο καθολικά ορισμένων προϋποθέσεων, όπως παρατίθενται παρακάτω, καθώς και η εφαρμογή κλιμακωτού φορολογικού κινήτρου, όταν δεν πληρούνται αυτές οι προϋποθέσεις. Αντίστοιχα, θα μπορούσε να εξεταστεί, κατά αναλογία και επιλογή, η εισαγωγή ενδεχομένως ηπιότερων φορολογικών κινήτρων στις παροχές με τη μορφή περιοδικής σύνταξης.

    8. Θέσπιση καθολικών, νομικά κατοχυρωμένων ορίων στην εφαρμογή των φορολογικών κινήτρων για τις εφάπαξ παροχές

    Η χώρα χαρακτηρίζεται από ένα ιδιαίτερα ασταθές φορολογικό πλαίσιο, ενώ η αβεβαιότητα γύρω από αυτό εντάθηκε κατά την προηγούμενη δεκαετία λόγω της κρίσης και των αλλεπάλληλων αλλαγών στη φορολογική νομοθεσία. Στο πλαίσιο αυτό, ανάλογη ανασφάλεια διέπει και το σημερινό πλαίσιο φορολογικών κινήτρων για τα ΤΕΑ. Σε συνδυασμό με την απουσία καθολικά ορισμένων ορίων στα εν λόγω φορολογικά κίνητρα, το κενό αυτό ενισχύει τον κίνδυνο να στιγματιστεί ο θεσμός της επαγγελματικής ασφάλισης ως ένα πεδίο με αδιαφανείς κανόνες και να πληγεί η αξιοπιστία του. Σε αντιστοιχία με τις διεθνείς πρακτικές (χώρες του ΟΟΣΑ), προτείνεται να διατηρηθούν τα φορολογικά κίνητρα ως προς τις εφάπαξ συνταξιοδοτικές παροχές αλλά σε συνδυασμό με την εφαρμογή ορίων. Η διατήρηση των φορολογικών κινήτρων κρίνεται σκόπιμη προκειμένου να ενισχυθεί η συμπληρωματική συνταξιοδοτική αποταμίευση των νοικοκυριών, αλλά και προκειμένου να κινητοποιηθούν εργοδότες και εργαζόμενοι αναλαμβάνοντας μακροχρόνιες δεσμεύσεις ως αυτές που δημιουργούνται μέσα από την επαγγελματική ασφάλιση.

    9. Θέσπιση νέων οικονομικών κινήτρων στην εργοδοτική πλευρά για τη δημιουργία και λειτουργία των ΤΕΑ

    Προτείνεται η εξέταση της δυνατότητας κινητοποίησης ευρύτερων χρηματοδοτικών εργαλείων για την υιοθέτηση κινήτρων για τη χρηματοδότηση υφιστάμενων/νέων κινήτρων, όπως π.χ. μέσα από το Ταμείο Ανάκαμψης23. Ενδεικτικά παραδείγματα τέτοιων κινήτρων περιλαμβάνουν την παροχή οικονομικών κινήτρων στην εργοδοτική πλευρά (π.χ. επιδότηση) για την κάλυψη του διαχειριστικού κόστους δημιουργίας και την ενίσχυση των μηχανισμών διακυβέρνησης ενός ΤΕΑ.

    10. Παροχή ασφάλειας δικαίου περί του θεσμικού και φορολογικού πλαισίου και συναίνεση

    Προτείνεται οι όποιες αλλαγές στην πρωτογενή νομοθεσία αναφορικά με το θεσμικό και φορολογικό καθεστώς του δεύτερου πυλώνα να υιοθετηθούν κατόπιν ευρείας πολιτικής και κοινωνικής συναίνεσης για λόγους ασφάλειας δικαίου και αισθήματος σταθερότητας για όλα τα εμπλεκόμενα μέρη. Διαδικασίες διαβούλευσης σε ευρεία κλίμακα θα συνδράμουν επίσης στην κατεύθυνση υπερκέρασης των χρόνιων ιδεολογικών αγκυλώσεων που παρεμποδίζουν την ανάπτυξη του θεσμού της επαγγελματικής ασφάλισης διαχρονικά, ώστε να υπάρξει μια διαχρονική συνέχεια σε επίπεδο πολιτικών.

    Συμβολή στην οικονομία

    Τα αποτελέσματα της μακροοικονομικής ανάλυσης καταδεικνύουν ότι η επαγγελματική ασφάλιση μπορεί να παίξει ρόλο αναπτυξιακού μοχλού στην ελληνική οικονομία, σύμφωνα με τον ΙΟΒΕ.

    Συγκεκριμένα, στη μελέτη τονίζεται πως η επαγγελματική ασφάλιση, παρά την σημαντική και συστηματική ανάπτυξή της τα τελευταία χρόνια, έχει μεγάλα περιθώρια ανάπτυξης στην χώρα μας, καθώς παραμένει πολύ λιγότερο διαδεδομένη στην Ελλάδα από ό,τι σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες.

    Η ανάπτυξη του δεύτερου ασφαλιστικού πυλώνα στην Ελλάδα θα οδηγήσει στην συσσώρευση σημαντικών κεφαλαιακών αποθεμάτων από τους φορείς παροχής επαγγελματικής ασφάλισης. Το βασικό κανάλι συνεπώς που εξετάζεται είναι η επίδραση από τη σώρευση αποθεματικών που προκύπτει από την συμπληρωματική προαιρετική αποταμίευση, δίνοντας ώθηση σε νέες επενδύσεις. Μέρος αυτών των νέων επενδύσεων είναι εγχώριες επενδύσεις που αφενός τονώνουν την εγχώρια ζήτηση, αλλά κυρίως ενισχύουν την παραγωγικότητα.

    Συνεπώς, οι νέες επενδύσεις μέσω των έμμεσων αυτών οδών, επηρεάζουν την πορεία της οικονομίας, με τα αποτελέσματα αυτών των επιδράσεων να γίνονται ιδιαίτερα εμφανή σε βάθος χρόνου. Οι εκτιμήσεις εξετάζουν την επίδραση σε σενάρια με διαφορετικά υποθετικά ποσοστά επέκτασης κάλυψης στον πληθυσμό, διαφορετική ταχύτητα σύγκλισης με Ευρωπαϊκές πρακτικές, διαφορετική μέση διάρκεια ασφάλισης, καθώς και παραδοχές για το ποσοστό του συνόλου των επενδύσεων που κατευθύνονται εγχωρίως, και το ποσοστό μακροχρόνιας απόδοσης των επενδύσεων.

    Στη βάση τέτοιων εναλλακτικών σεναρίων παραδοχών, η περαιτέρω ανάπτυξη της επαγγελματικής ασφάλισης εκτιμάται ότι θα οδηγήσει σε ενίσχυση της παραγωγικής υποδομής της οικονομίας, σε αύξηση της παραγωγικότητας και του ΑΕΠ της οικονομίας. Παράλληλα, το άμεσο δημοσιονομικό κόστος από την επέκταση του θεσμού αναμένεται περιορισμένο, ενώ θα αντισταθμιστεί μεσοπρόθεσμα από δευτερογενείς θετικές επιδράσεις. Ενδεικτικά, εκτιμάται ότι με την ανάπτυξη της επαγγελματικής ασφάλισης θα προκύψουν νέα κεφαλαιακά αποθέματα στον δεύτερο πυλώνα που μπορεί να ξεπεράσουν τις 10 ποσοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ μακροχρόνια.

    Αντίστοιχα, εκτιμάται ότι το ΑΕΠ μπορεί να είναι υψηλότερο κατά έως και €2,7 δισ. ετησίως, σε πραγματικούς όρους (τιμές 2019).

    Από την ανάλυση ευαισθησίας αναδεικνύεται ότι οι άμεσες αυτές επιδράσεις εκτιμώνται μεγαλύτερες όσο ευρύτερη είναι η κάλυψη του εργατικού δυναμικού από επαγγελματική ασφάλιση και όσο μεγαλύτερης διάρκειας είναι η ασφάλιση αυτή.

    Πέραν των σημαντικών μακροοικονομικών επιδράσεων, η μεταρρύθμιση αναμένεται να έχει κρίσιμη θετική επίδραση και σε μικροοικονομικό επίπεδο, μεταξύ άλλων σε ό,τι αφορά τα κίνητρα των νοικοκυριών να συμμετέχουν στην επίσημη αγορά εργασίας.

    Η απτή σύνδεση των εισφορών με σωρευμένο κεφάλαιο σε προσωπικό λογαριασμό μπορεί να ενισχύσει τα κίνητρα των εργαζομένων να επεκτείνουν τη διάρκεια του επίσημου εργασιακού τους βίου καθώς επίσης μπορεί να τονώσει την εμπιστοσύνη των εργαζομένων έναντι του ασφαλιστικού συστήματος, τονίζεται από τον ΙΟΒΕ.

    Ο ασφαλισμένος θα μπορεί να παρακολουθεί τη συσσώρευση ενός ατομικού αποταμιευτικού "κουμπαρά", αποκτώντας ισχυρότερη αίσθηση ότι οι συνταξιοδοτικές κρατήσεις και τα συνταξιοδοτικά δικαιώματα έχουν συγκεκριμένη και πραγματική αξία.

    Σε συνδυασμό με την προαγωγή του επιπέδου των χρηματοοικονομικών γνώσεων (financial literacy), ο ασφαλισμένος θα εξοικειώνεται σταδιακά με πιο διευρυμένες και δυνητικά αποτελεσματικές επιλογές αποταμίευσης.

    Η μεταρρύθμιση αναμένεται να έχει επίσης δευτερογενή μακροοικονομικά οφέλη, μέσα από την ενδυνάμωση της εγχώριας αποταμίευσης και κεφαλαιαγοράς.

    Οι εγχώριες επενδύσεις των αποθεματικών των ΤΕΑ σε χρηματοοικονομικούς τίτλους θα αυξήσουν την κεφαλαιοποίηση και τη ρευστότητα της αγοράς κεφαλαίου, στοιχεία τα οποία με τη σειρά τους καθιστούν ελκυστικότερη την άντληση νέων κεφαλαίων από τις επιχειρήσεις και ενισχύουν τους ρυθμούς επενδύσεων και οικονομικής ανάπτυξης.  

    Διαβάστε ακόμη:


    -Π. Τσακλόγλου: "Πολύ καλή η συγκυρία για την ανάπτυξη του δεύτερου πυλώνα ασφάλισης"

    -Χρ. Νούνης (ΕΛΕΤΕΑ): Αναγκαίες ουσιαστικές στοχευμένες παρεμβάσεις για την περαιτέρω ανάπτυξη της Επαγγελματικής Ασφάλισης

    Διαβάστε ακόμα για:

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ