Συνεχης ενημερωση

    Παρασκευή, 10-Δεκ-2021 13:31

    Γ. Στουρνάρας: Έτσι θα βγούμε από την κρίση

    ΤτΕ: 8 κίνδυνοι για τράπεζες, νοικοκυριά, επιχειρήσεις
    • Εκτύπωση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Του Λεωνίδα Στεργίου

    Με την πανδημία να επιμένει, με νέες μεταλλάξεις, απειλώντας ανθρώπινες ζωές, η αβεβαιότητα παραμένει, κάτι που μεταφράζεται σε κίνδυνο και σε κόστος από πλευράς τιμών και αποδόσεων. Ωστόσο, τα εμβόλια και η ευέλικτη νομισματική και δημοσιονομική πολιτική, έχοντας λάβει μαθήματα από κρίσεις του παρελθόντος, δημιουργούν άλλες προϋποθέσεις άμυνας και δυναμικής εξόδου από την κρίση. Εφησυχασμός δεν πρέπει να υπάρχει και για το λόγο αυτό, η νομισματική πολιτική της ΕΚΤ παρακολουθεί πολλά στοιχεία και παρεμβαίνει στοχευμένα.

    Η επαναδιατύπωση του στόχου για τον πληθωρισμό, το έκτακτο πρόγραμμα αγοράς ομολόγων και η πολιτική για τα επιτόκια, μόνο τυχαίες κινήσεις δεν είναι. Ο Έλληνας κεντρικής τραπεζίτης Γιάννης Στουρνάρας, στη ομιλία του κατά το 5ο Συνέδριο Προσομοίωσης της ΕΚΤ, "Get Involved” εξήγσε λεπτομερώς τις συνήκες των αγορών, αλλά και το πως λειτουργεί ο αμυντικός μηχανισμός της αναθεωρημένης νομισματικής πολιτικής.

    Νέα προσέγγιση

    Όπως εξήγησε, το Ευρωσύστημα είναι πλέον καλύτερα προετοιμασμένο, σε σχέση με το παρελθόν, να εκπληρώνει την πρωταρχική εντολή που του έχει ανατεθεί: να διατηρεί τη σταθερότητα των τιμών, ώστε να διασφαλίζει την αξία του ευρώ και να ενισχύει την οικονομική ανάπτυξη και τη δημιουργία θέσεων εργασίας.

    Τον περασμένο Ιούλιο ελήφθησαν υπόψη οι θεμελιώδεις αλλαγές που έχουν συντελεστεί στο διεθνές οικονομικό περιβάλλον από την προηγούμενη επανεξέταση της στρατηγικής το 2003. Μεταξύ αυτών συγκαταλέγονται η μείωση του αποκαλούμενου "φυσικού επιτοκίου” (natural rate of interest) που περιορίζει τα περιθώρια άσκησης της συμβατικής πολιτικής των επιτοκίων από τις κεντρικές τράπεζες, καθώς και η επιβράδυνση της παραγωγικότητας και η μείωση του ενεργού πληθυσμού λόγω της συνεχιζόμενης γήρανσης του πληθυσμού. Επίσης εξελίξεις όπως η κλιματική αλλαγή, η παγκοσμιοποίηση, ο ταχύς ψηφιακός μετασχηματισμός και η άνθηση των ψηφιακών νομισμάτων, επηρεάζουν τη λειτουργία των αγορών και τη διαμόρφωση των τιμών, θέτοντας νέες προκλήσεις για τις κεντρικές τράπεζες.

    Η νέα στρατηγική καθορίζει ότι η σταθερότητα των τιμών διατηρείται καλύτερα με την επιδίωξη στόχου για τον πληθωρισμό ίσο με 2% μεσοπρόθεσμα. Σε σύγκριση με τη  διατύπωση που ίσχυε ως τώρα που στόχευε σε πληθωρισμό κάτω, αλλά πλησίον του 2%, η νέα προσέγγιση καθιστά πλέον σαφές ότι το 2% δεν αποτελεί το ανώτατο επίπεδο το οποίο θεωρείται αποδεκτό για τον πληθωρισμό, αλλά τον συμμετρικό στόχο μας. Οι αποκλίσεις του πληθωρισμού από τον στόχο αυτό, τόσο οι αρνητικές, όσο και οι θετικές, είναι εξίσου ανεπιθύμητες. Διευκρινίζεται ότι παλαιότερα, μόνο οι προς τα πάνω αποκλίσεις ήταν ανεπιθύμητες.

    Επιτόκια-πληθωρισμός

    Πέρα από τα επιτόκια, επιπλέον παράγοντες που λαμβάνονται υπόψη στον καθορισμό του στόχου του πληθωρισμού είναι οι διαφορές στο επίπεδο πληθωρισμού μεταξύ των χωρών, οι δυσκαμψίες στην προσαρμογή των ονομαστικών μισθών προς τα κάτω, και η μεροληψία στον τρόπο μέτρησης του δείκτη μέτρησης των τιμών καταναλωτή (HICP).

    Επίσης, στη νέα στρατηγική αναγνωρίζουμε ότι όταν η οικονομία λειτουργεί κοντά στο κατώτατο όριο των ονομαστικών επιτοκίων, απαιτείται ιδιαίτερα σθεναρή ή επίμονη χρήση μέτρων νομισματικής πολιτικής προκειμένου να αποτραπεί η παγίωση αρνητικών αποκλίσεων από τον στόχο για τον πληθωρισμό. Αυτό ενδέχεται να συνεπάγεται επίσης μια μεταβατική περίοδο κατά την οποία ο πληθωρισμός διαμορφώνεται μετρίως πάνω από τον στόχο του 2%.

    Το πρόγραμμα PEPP

    Στις προηγούμενες κρίσεις, αλλά και την περίοδο της πανδημίας, η ΕΚΤ κατέφυγε σε έκτακτα, λιγότερο συμβατικά, μέτρα, καθώς τα επιτόκια της νομισματικής πολιτικής είχαν φθάσει σε ιστορικώς χαμηλά επίπεδα. Κατά τη διάρκεια της πανδημίας, ιδιαίτερο ρόλο για την εξομάλυνση των χρηματοοικονομικών διαταραχών και την ενίσχυση της νομισματικής χαλάρωσης έπαιξαν οι αγορές τίτλων από το Ευρωσύστημα στο πλαίσιο του έκτακτου, λόγω πανδημίας, προγράμματος αγοράς τίτλων (Pandemic Emergency Purchase Programme – PEPP). Το πρόγραμμα αυτό επιστρατεύτηκε άμεσα μετά την εμφάνιση της πανδημίας και, όπως έχει ανακοινωθεί στις 10 Δεκεμβρίου 2020, οι καθαρές μηνιαίες αγορές θα διαρκέσουν τουλάχιστον έως τον Μάρτιο του 2022 και πάντως μέχρι η κρίση της πανδημίας να έχει παρέλθει.

    Στο έκτακτο πρόγραμμα PEPP χορηγήθηκε στους τίτλους του Ελληνικού Δημοσίου παρέκκλιση από τις απαιτήσεις ελάχιστης πιστοληπτικής διαβάθμισης, που ισχύουν στο τακτικό πρόγραμμα αγοράς κρατικών ομολόγων (Public Sector Purchase Programme – PSPP), πράγμα που συντέλεσε στον περιορισμό των επιπτώσεων της πανδημίας στις χρηματοπιστωτικές συνθήκες στην Ελλάδα.

    Ενέσεις ρευστότητας

    Κατά την διάρκεια της πανδημίας, εξακολουθούν να εφαρμόζονται τα μέτρα που είχαν υιοθετηθεί πριν την έναρξή της. Ο ισολογισμός του Ευρωσυστήματος έχει διαμορφωθεί από περίπου 4,7 τρισεκατομμύρια ευρώ στις αρχές του 2020 σε σχεδόν 8,5 τρισεκατομμύρια ευρώ το Νοέμβριο (την ίδια περίοδο, ο ισολογισμός της Τράπεζας της Ελλάδος έχει αυξηθεί από περίπου 110 δισεκατομμύρια ευρώ σε περίπου 230 δισεκατομμύρια ευρώ).

    Προϋπόθεση επιτυχίας

    Για να είναι επιτυχής η μακροοικονομική σταθεροποίηση, η νομισματική πολιτική χρειάζεται να συνεχίσει να συμπληρώνεται με στοχευμένα και συντονισμένα δημοσιονομικά μέτρα. Η νέα στρατηγική αναγνωρίζει τη σημασία της άσκησης αντι-κυκλικής δημοσιονομικής πολιτικής που να ενισχύσει την αποτελεσματικότητα της νομισματικής πολιτικής.

    Οι κυριότερες πρωτοβουλίες περιλαμβάνουν την παροχή της μέγιστης δυνατής δημοσιονομικής ευελιξίας που προβλέπει το Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης και τη συμφωνία για το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο. Παράλληλα, ενεργοποιήθηκαν προγράμματα υποστήριξης  για τους εργαζόμενους (μέσω του εργαλείου Support to mitigate Unemployment Risks in an Emergency - SURE), τις επιχειρήσεις (με τη δημιουργία πανευρωπαϊκού ταμείου παροχής δανείων, με έμφαση στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις) και τα κράτη-μέλη (με κυρίαρχο μέτρο τη δημιουργία του αναπτυξιακού ταμείου Next Generation EU - NGEU). Τα κεφάλαια του ταμείου ανάκαμψης NGEU μπορούν να χρησιμοποιηθούν για δάνεια και επιχορηγήσεις προς τις κυβερνήσεις για δράσεις αναπτυξιακές, με σημαντικότερες αυτές που αφορούν τη μετάβαση στην πράσινη ενέργεια, την εξοικονόμηση ενέργειας, την ψηφιοποίηση του δημόσιου τομέα και της οικονομίας γενικότερα, καθώς και τη θωράκιση του τομέα της υγείας.

    Κλιματική αλλαγή

    Αναγνωρίζοντας την ανάγκη αντιμετώπισης των συνεπειών της κλιματικής αλλαγής, η Ευρωπαϊκή Ένωση, πέρα από τα κονδύλια που προβλέπονται στο πρόγραμμα NGEU, έχει θέσει στόχο να πετύχει κλιματική ουδετερότητα έως το 2050. Η Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία ήδη από το 2019 καθορίζει πολιτικές για να επιτευχθεί αυτός ο στόχος, όπως δράσεις μετριασμού της ανόδου της μέσης θερμοκρασίας του πλανήτη και μείωσης των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου. Ως ενδιάμεσος στόχος έχει καθοριστεί η ανάληψη μίας δέσμης προτάσεων για τη μείωση των εκπομπών κατά τουλάχιστον 55% έως το 2030 (Fit for 55).

    Όπως υπογράμμισε ο κ. Στουρνάρας, η Τράπεζα της Ελλάδος είναι μια από τις πρώτες κεντρικές τράπεζες παγκοσμίως που ασχολήθηκαν με την κλιματική αλλαγή και τη βιωσιμότητα, έχοντας συγκροτήσει, ήδη από το 2009, την Επιτροπή Μελέτης Επιπτώσεων Κλιματικής Αλλαγής (ΕΜΕΚΑ).

    Αυτή την εβδομάδα μάλιστα εγκαινιάσθηκε η νέα περιοδική έκθεση στο Μουσείο της Τράπεζας με τίτλο "Οικονομία και κλίμα: Handle with care”. Σκοπός της έκθεσης αυτής είναι να αναδείξει τον ρόλο των κεντρικών τραπεζών στην αντιμετώπιση των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής και να ενισχύσει την ενημέρωση και την ενεργό συμμετοχή του κοινού, κυρίως της νέας γενιάς όπως εσείς, στη επείγουσα κινητοποίηση που απαιτείται για την αντιμετώπιση των προκλήσεων.

    Στόχος είναι μία σύγχρονη, εύρωστη και πράσινη οικονομία, με γνώμονα την κοινωνική ευημερία όλων των πολιτών. Και σε αυτήν την προσπάθεια, οι κεντρικές τράπεζες και η Τράπεζα της Ελλάδος ειδικότερα, συνεισφέρουν με όλες τους τις δυνάμεις, στο πλαίσιο της εντολής τους. Κλείνοντας, θέλω να εκφράσω την πεποίθηση ότι με τον σωστό συντονισμό της προσπάθειας όλων, θα μπορέσουμε να συμβάλλουμε σε μία ουσιαστική και βιώσιμη ανάπτυξη, για ένα καλύτερο και αειφόρο μέλλον.

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ