Συνεχης ενημερωση

    Τρίτη, 12-Μαϊ-2020 22:16

    Στουρνάρας: Η απόφαση του Συνταγματικού Δικαστηρίου της Γερμανίας διακυβεύει το ευρωπαϊκό οικοδόμημα

    Στουρνάρας: Η απόφαση του Συνταγματικού Δικαστηρίου της Γερμανίας διακυβεύει το ευρωπαϊκό οικοδόμημα
    • Εκτύπωση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Της Νένας Μαλλιάρα

    Ισχυρά αντεπιχειρήματα για να αντικρούσει την απόφαση του Συνταγματικού Δικαστηρίου της Γερμανίας που την κατηγορεί για υπέρβαση των αρμοδιοτήτων της, έχει η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα. 

    Όπως ανέφερε ο διοικητής της ΤτΕ, Γιάννης Στουρνάρας, του οποίου την θητεία ανανέωσε σήμερα επισήμως η κυβέρνηση για την επόμενη εξαετία, το διοικητικό συμβούλιο της ΕΚΤ δεν έχει ακόμη καταλήξει στο πώς θα αντιδράσει στην απόφαση του Συνταγματικού Δικαστηρίου της Γερμανίας. Εκτίμησε, ωστόσο, ότι η ΕΚΤ "δεν πρέπει να ρίξει λάδι στη φωτιά" και να παρουσιάσει τα επιχειρήματά της χωρίς να θίγει την ανεξαρτησία της. "Είμαι αισιόδοξος ότι θα βρεθεί χρυσή τομή και η Ευρώπη θα πάει δύο βήματα μπροστά και ένα πίσω", ανέφερε ο διοικητής της ΤτΕ σε διαδικτυακή δημόσια συζήτηση του "Κύκλου Ιδεών", με θέμα "Οι επιπτώσεις της απόφασης του γερμανικού Συνταγματικού Δικαστηρίου για το πρόγραμμα ποσοτικής χαλάρωσης της ΕΚΤ". 

    Τόσο ο κ. Στουρνάρας, όσο και οι άλλοι δύο ομιλητές, Ευάγγελος Βενιζέλος, πρώην αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης και υπουργός Οικονομικών και Βασίλης Σκουρής, πρώην πρόεδρος του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης επεσήμαναν τον κίνδυνο κατάρρευσης του ευρωπαϊκού οικοδομήματος που μπορεί να σηματοδοτήσει η απόφαση του δικαστηρίου της Καρλσρούης, αλλά και την πιθανότητα, τελικώς η απόφαση αυτή να οδηγήσει την Ευρωπαϊκή Ένωση σε μεγαλύτερη δημοσιονομική ενοποίηση, αφού ενωμένη Ευρώπη δεν μπορεί να υπάρξει με ενιαία νομισματική πολιτική, αλλά κατακερματισμένη δημοσιονομική. Όπως επεσήμανε ο κ. Βενιζέλος, η απόφαση του γερμανικού Συνταγματικού Δικαστηρίου της της 5ης Μαΐου και τα ζητήματα που εγείρει, απαιτούν από τα ευρωπαϊκά όργανα, και δη από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ως το κατ΄ εξοχήν αρμόδιο πολιτικό όργανο, να λάβουν θέση το αμέσως προσεχές διάστημα.  

    Η ΕΚΤ έχει επιχειρήματα για την ορθή πολιτική της

    Στο πλαίσιο της συζήτησης, ο διοικητής της ΤτΕ έδωσε την εικόνα των επιχειρημάτων της ΕΚΤ κατά της απόφασης του δικαστηρίου της Καρλσρούης και εκτίμησε ότι η Γερμανία θα προσπαθήσει να δώσει μία "πολιτισμένη, διπλωματική λύση" και "ίσως οι Γερμανοί να αντιληφθούν το αδιέξοδο ότι δεν μπορείς να έχεις νομισματική ένωση, αλλά όχι δημοσιονομική". Αναφερόμενος και στην εκτίμηση του γνωστού μας, Β. Σόιμπλε, ο οποίος δεν ήταν ευτυχής με την απόφαση του γερμανικού δικαστηρίου διότι "με αυτήν κινδυνεύει το ευρωπαϊκό οικοδόμημα", αλλά και στις πρόσφατες αναφορές της επικεφαλής της ΕΚΤ, Κριστίν Λαγκάρντ, ότι η ΕΚΤ θα κάνει ό,τι είναι αναγκαίο για τη στήριξη των ευρωπαϊκών Οικονομιών, ο κ. Στουρνάρας αιτιολόγησε την νομισματική πολιτική για την οποία κατηγορείται η ΕΚΤ από το γερμανικό Συνταγματικό Δικαστήριο. Όπως είπε:

    H EKT είναι ανεξάρτητη αρχή και αναφέρεται για την ασκούμενη πολιτική της μόνο στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Η νομισματική της πολιτική ασκείται με ενιαίο τρόπο, έστω και αν αυτό μπορεί να μην ταυτίζεται με τα συμφέροντα της κάθε χώρας – μέλους σε κάθε περίπτωση. "Η πολιτική της ΕΚΤ είναι fit for all. Θα πρέπει, λοιπόν, να σκεφτούμε αν ένα ανώτατο δικαστήριο να διατάξει μία χώρα να μην υπακούσει". 

    "Όπως δείχνουν πολλές μελέτες, από τη δεκαετία του ’80 και ’90, οι ανεξάρτητες κεντρικές τράπεζες έχουν πολύ καλύτερες επιδόσεις διότι η νομισματική τους πολιτική οδηγεί σε χαμηλότερη ανεργία και χαμηλότερο πληθωρισμό. 

    Η πολιτική (δηλ. ποσοτική χαλάρωση) που αποφάσισε η ΕΚΤ ήταν στο ίδιο μήκος κύματος με πολιτικές άλλων κεντρικών τραπεζών (της FED μάλιστα πολύ "επιθετικότερη"). 

    Η απειλή παρατεταμένου αποπληθωρισμού συνεκτιμήθηκε στις αποφάσεις της ΕΚΤ για την ποσοτική χαλάρωση του 2015. Προσμετρήθηκαν επίσης αρνητικά στοιχεία όπως ο ηθικός κίνδυνος ότι χώρες της ευρωζώνης μπορεί να χαλάρωναν τις μεταρρυθμίσεις, ότι μπορεί να υπήρχαν επιπτώσεις στις αγορές ομολόγων και μετοχών ή και επιπτώσεις στη σταθερότητα των χρηματοπιστωτικών συστημάτων. Ωστόσο, παρά τις επιφυλάξεις που είχαν διατυπωθεί (π.χ. από Κερέ, Κονστάνσιο της ΕΚΤ) για παρενέργειες του QE σε τιμές μετοχών, ακινήτων, σταθερότητα χρηματοπιστωτικού συστήματος, δεν υπήρξε τελικά καμία ένδειξη φούσκας, καθώς τα αντισυμβατικά εργαλεία νομισματικής πολιτικής που εφάρμοσε η ΕΚΤ, συνοδεύτηκαν από μέτρα μακροπροληπτικής εποπτείας. Με παρόμοιο τρόπο αντέδρασαν όλες οι κεντρικές τράπεζες. 

    Δεν υπάρχει τώρα κίνδυνος πληθωρισμού, όπως διατείνεται το Συνταγματικό Δικαστήριο της Γερμανίας. Ο στόχος για τον πληθωρισμό στην ευρωζώνη είναι πέριξ του 2% και βρισκόμαστε στο 1% όπου θα παραμείνουμε για καιρό.
    Στο πανδημικό QE που έχει ανακοινώσει η ΕΚΤ, δεν υφίσταται διαμοιρασμός του κινδύνου μεταξύ των κρατών – μελών. Κάθε εθνική κεντρική τράπεζα αγοράζει τα ομόλογα της χώρας της. "Δεν αγοράζει η Γερμανία τα ελληνικά ομόλογα επειδή η Ελλάδα συμμετέχει στο πρόγραμμα ΡΕΡΡ".

    Οι κεντρικές τράπεζες διαφέρουν από τις εμπορικές, διότι μπορεί να κάνουν κέρδη όταν οι Οικονομίες δεν πηγαίνουν καλά και αντίθετα. Αυτό συμβαίνει γιατί έχουν το δικαίωμα εκτύπωσης χρήματος και βγάζουν έσοδα, τα οποία καλύπτουν ζημίες της νομισματικής πολιτικής. Επιπλέον, η νομισματική πολιτική που ασκούν είναι για το δημόσιο συμφέρον. Το 90% των κερδών των κεντρικών τραπεζών πηγαίνει στο κράτος και όχι σε ιδιώτες.

    Αναφορικά με το γερμανικό επιχείρημα ότι η πολιτική της ΕΚΤ έχει οδηγήσει σε αρνητικά επιτόκια, ζημιώνοντας τους καταθέτες, τα πραγματικά επιτόκια (ονομαστικά επιτόκια μείον πληθωρισμός) είναι αυτά που μετράνε για τους καταναλωτές. Και στο παρελθόν, στη Γερμανία τα επιτόκια υπήρξαν 10 φορές πιο αρνητικά από σήμερα.

    Στο παρελθόν δεν έχουν τηρηθεί θεμελιώδεις κανόνες της ευρωπαϊκής συνθήκης. Π.χ. προβλέπεται ότι τα όρια για το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών της κάθε χώρας – μέλους πρέπει να κινούνται μεταξύ -3% και +5% του ΑΕΠ. "Υπήρχαν χώρες που έτρεχαν με +8% και δεν μίλησε κανείς".

    Η απόφαση του γερμανικού Συνταγματικού Δικαστηρίου

    Υπενθυμίζεται ότι το Συνταγματικό Δικαστήριο της Γερμανίας αποφάσισε ότι η ΕΚΤ υπερέβη τις εξουσίες της με το πρόγραμμα ποσοτικής χαλάρωσης που εφάρμοσε το 2015, έχοντας αγοράσει κρατικά ομόλογα έως 2 τρισ. ευρώ την τελευταία 5ετία και έχει δώσει στην ΕΚΤ περιθώριο τριών μηνών να αποδείξει ότι το πρόγραμμα ποσοτικής χαλάρωσης που εφάρμοσε ήταν αναγκαίο και αναλογικό. Σημειώνεται ότι η απόφαση του γερμανικού Συνταγματικού Δικαστηρίου μπορεί να ανοίξει το δρόμο για τη νομική αμφισβήτηση και του νέου "πανδημικού QE" των 750 δισ. που έχει ξεκινήσει η ΕΚΤ (PEPP) για την στήριξη των οικονομιών της Ευρωζώνης.

    Οι δικονομικές αντιφάσεις (το Συνταγματικό Δικαστήριο της Γερμανίας αμφισβητεί και το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο, κατηγορώντας και αυτό, όπως την ΕΚΤ, για  "ultra vires” (έλλειψη δικαιοδοσίας) διότι δεν ήλεγξε την ΕΚΤ), αλλά και οι επιπτώσεις της απόφασης της Καρλσρούης σε οικονομικό επίπεδο (π.χ. αν η ΕΚΤ αποτύχει να το αποδείξει μέσα σε τρεις μήνες τη σκοπιμότητα και αναλογικότητα του QE, η γερμανική Κεντρική Τράπεζα (Bundesbank) που ελέγχει το 26% της ΕΚΤ, θα πρέπει να εξέλθει από το πρόγραμμα και να πουλήσει τα ομόλογα αξίας 533,9 δισ. που κατέχει), ανοίγουν μεγάλα ζητήματα για την Ευρωπαϊκή Ένωση, τα οποία επεσήμαναν οι συνομιλητές της συζήτησης του "Κύκλου Ιδεών". 

    Δείτε ολόκληρη την ομιλία του Γ. Στουρνάρα στη δεξιά στήλη "Σχετικά Αρχεία"

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ