Συνεχης ενημερωση

    Τετάρτη, 23-Ιαν-2019 14:35

    "Κίτρινη κάρτα" Κομισιόν σε Κύπρο, Βουλγαρία και Μάλτα για τα "χρυσά διαβατήρια"

    • Εκτύπωση
    • Αποθήκευση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου
    "Κίτρινη κάρτα" Κομισιόν σε Κύπρο, Βουλγαρία και Μάλτα για τα "χρυσά διαβατήρια"

    Τους κινδύνους που εγκυμονούν τα συστήματα χορήγησης ιθαγένειας και άδειας διαμονής σε επενδυτές (Golden Visa), που εφαρμόζονται από την πλειονότητα των κρατών μελών της ΕΕ, ιδίως όσον αφορά την ασφάλεια, τη νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες, τη φοροδιαφυγή και τη διαφθορά, εντοπίζει η έκθεση που έδωσε σήμερα στη δημοσιότητα η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. 

    Η έκθεση της Κομισιόν βάζει στο στόχαστρο την Κύπρο, τη Μάλτα και τη Βουλαρία, τα τρία κράτη μέλη της ΕΕ που εφαρμόζουν συστήματα τα οποία χορηγούν σε επενδυτές ιθαγένεια υπό όρους λιγότερο αυστηρούς από τα συνήθη καθεστώτα πολιτογράφησης (σ.σ. η βουλγαρική κυβέρνηση ανακοίνωσε χθες ότι θα αναστείλει το πρόγραμμά της). Όπως αναφέρει η ανακοίνωση της Κομισιόν, στα τρία αυτά κράτη μέλη, δεν υπάρχει υποχρέωση φυσικής διαμονής για το άτομο, ούτε απαίτηση για άλλη πραγματική σχέση με τη χώρα πριν από την απόκτηση της ιθαγένειας.

    Τα συστήματα αυτά αφορούν όλη την ΕΕ, σημειώνει η Κομισιόν, αφού κάθε πρόσωπο που αποκτά την ιθαγένεια ενός κράτους μέλους αποκτά ταυτόχρονα και την ιθαγένεια της Ένωσης. Η απόφαση ενός κράτους μέλους να χορηγήσει ιθαγένεια σε ανταπόδοση για επενδύσεις παρέχει αυτομάτως δικαιώματα έναντι και των άλλων κρατών μελών, ιδίως το δικαίωμα της ελεύθερης κυκλοφορίας και της πρόσβασης στην εσωτερική αγορά της ΕΕ για την άσκηση οικονομικών δραστηριοτήτων, καθώς και το δικαίωμα του εκλέγειν και του εκλέγεσθαι στις ευρωπαϊκές και στις τοπικές εκλογές. Στην πράξη, αυτά τα συστήματα διαφημίζονται συχνά ως μέσο απόκτησης της ιθαγένειας της Ένωσης, μαζί με όλα τα δικαιώματα και τα προνόμια που συνδέονται με αυτή.

    Η έκθεση της Επιτροπής εντόπισε τα ακόλουθα προβληματικά σημεία: 

    * Ασφάλεια: οι έλεγχοι που πραγματοποιούνται στους αιτούντες δεν είναι αρκετά αυστηροί, ενώ τα κεντρικά συστήματα πληροφοριών της ΕΕ, όπως το σύστημα πληροφοριών Σένγκεν (SIS), δεν χρησιμοποιούνται όσο συστηματικά θα έπρεπε·

    * Νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες: απαιτούνται καλύτεροι έλεγχοι ("δέουσας επιμέλειας") ώστε να εξασφαλίζεται ότι δεν καταστρατηγούνται οι κανόνες για την καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες·

    * Φοροδιαφυγή: η παρακολούθηση και η υποβολή εκθέσεων είναι αναγκαίες για να εξασφαλιστεί ότι δεν υπάρχουν άτομα τα οποία εκμεταλλεύονται τα συστήματα αυτά για να επωφεληθούν από ευνοϊκότερους φορολογικούς κανόνες·

    * Διαφάνεια και πληροφόρηση: Η έκθεση διαπιστώνει έλλειψη σαφούς πληροφόρησης σχετικά με τον τρόπο λειτουργίας των συστημάτων, μεταξύ άλλων όσον αφορά τον αριθμό των αιτήσεων που κατατίθενται, που γίνονται δεκτές ή απορρίπτονται και όσον αφορά την προέλευση των αιτούντων. Επιπλέον, τα κράτη μέλη δεν ανταλλάσσουν πληροφορίες σχετικά με τα άτομα που υποβάλλουν αίτηση για να ενταχθούν σε τέτοιου είδους συστήματα, ούτε ενημερώνουν το ένα το άλλο σχετικά με τις αιτήσεις που απορρίπτουν.

    Τι αναφέρει για Ελλάδα

    Ως προς τα συστήματα χορήγησης άδειας διαμονής σε επενδυτές (που εφαρμόζονται και στην Ελλάδα) η Κομισιόν σημειώνει πως ενώ διαφέρουν από τα συστήματα χορήγησης ιθαγένειας όσον αφορά τα δικαιώματα που χορηγούν, ενέχουν εξίσου σοβαρούς κινδύνους για την ασφάλεια των κρατών μελών και της ΕΕ στο σύνολό της.

    Μια έγκυρη άδεια διαμονής παρέχει σε υπήκοο τρίτης χώρας το δικαίωμα να διαμένει στο συγκεκριμένο κράτος μέλος, αλλά και να ταξιδεύει ελεύθερα στον χώρο Σένγκεν. Αν και το δίκαιο της ΕΕ ρυθμίζει τις προϋποθέσεις εισόδου για ορισμένες κατηγορίες υπηκόων τρίτων χωρών, η χορήγηση αδειών διαμονής σε επενδυτές δεν ρυθμίζεται επί του παρόντος σε επίπεδο ΕΕ και εξακολουθεί να αποτελεί εθνική αρμοδιότητα. Σήμερα, εκτός από την Ελλάδα ακόμη 19 κράτη μέλη εφαρμόζουν τέτοιου είδους συστήματα: η Βουλγαρία, η Τσεχία, η Εσθονία, η Ιρλανδία, η Ισπανία, η Γαλλία, η Κροατία, η Ιταλία, η Κύπρος, η Λετονία, η Λιθουανία, το Λουξεμβούργο, η Μάλτα, οι Κάτω Χώρες, η Πολωνία, η Πορτογαλία, η Ρουμανία, η Σλοβακία και το Ηνωμένο Βασίλειο.

    Η έκθεση της Κομισιόν εντόπισε τόσο στα ελληνικά προγράμματα χορήγησης άδειας διαμονής σε επενδυτές-πολίτες τρίτων χωρών όσο και στα υπόλοιπα τα ακόλουθα προβληματικά σημεία:

    * Έλεγχοι ασφάλειας: Σύμφωνα με τη νομοθεσία της ΕΕ, υπάρχουν ορισμένες υποχρεώσεις σχετικά με τον έλεγχο ασφάλειας που πρέπει να πραγματοποιείται πριν από την έκδοση θεώρησης ή άδειας διαμονής σε ξένους επενδυτές. Ωστόσο, δεν υπάρχουν διαθέσιμες πληροφορίες σχετικά με την πρακτική εφαρμογή και τη διακριτική ευχέρεια όσον αφορά τον τρόπο με τον οποίο τα κράτη μέλη προσεγγίζουν τα θέματα ασφάλειας·

    Συγκεκριμένα για την περίπτωση της Ελλάδας, η Κομισιόν γράφει:

    "Όπως επισημάνθηκε από έναν από τους εμπλεκόμενους φορείς δεν υπάρχουν απαιτήσεις/έλεγχοι για την ύπαρξη καθαρού ποινικού μητρώου ειδικά για αυτά τα συγκεκριμένα συστήματα χορήγησης άδειας διαμονής σε επενδυτή (συμπεριλαμβανομένης της προέλευσης των χρημάτων). Ωστόσο, το άρθρο 6 (γ) του νόμου 4251/2014 προβλέπει ότι άδεια διαμονής μπορεί να χορηγηθεί μόνο σε υπηκόους τρίτων χωρών που δεν θεωρούνται απειλή για τη δημόσια τάξη, την εσωτερική ασφάλεια ή τις διεθνείς σχέσεις και να μην είναι καταχωρισμένοι ως ανεπιθύμητοι στις εθνικές βάσεις δεδομένων".

    Σύμφωνα με τον σχετικό νόμο "ως κριτήρια για τη συνδρομή των λόγων και δημόσιας τάξης και ασφάλειας, συνεκτιμώνται από την αρμόδια για την έκδοση της άδειας διαμονής υπηρεσία: i) η έκδοση τελεσίδικης καταδικαστικής απόφασης για κακούργημα ή πλημμέλημα σε ποινή φυλάκισης τουλάχιστον ενός (1) έτους, ii) η εγγραφή στον κατάλογο ανεπιθύμητων, η οποία παύει αυτοδικαίως να ισχύει με τη χορήγηση ή ανανέωση άδειας διαμονής, iii) άλλοι λόγοι δημόσιας τάξης, οι οποίοι θα πρέπει να μνημονεύονται ειδικώς και αιτιολογημένα στη σχετική απόφαση, iv) ιδιαιτέρως εξαιρετικοί λόγοι, ειδικώς αιτιολογημένοι, που αφορούν σε ζητήματα εσωτερικής ασφάλειας".

    Επίσης η Ευρωπαϊκή Επιτροπή σημειώνει ότι "δεν βρέθηκαν πληροφορίες σχετικά με την εφαρμογή εκ των υστέρων ελέγχων" δηλαδή μετά τη χορήγηση της άδειας διαμονής, ούτε έχουν βρεθεί πληροφορίες "σχετικά με περιπτώσεις κατάχρησης που συνδέονται με διαφθορά και απάτη".

    * Απαίτηση φυσικής διαμονής: Οι άδειες διαμονής που αποκτώνται λόγω επενδύσεων και οι οποίες απαιτούν ελάχιστη ή και καθόλου φυσική διαμονή του επενδυτή στο συγκεκριμένο κράτος μέλος, θα μπορούσαν να έχουν αντίκτυπο στα δικαιώματα που συνδέονται με το καθεστώς του επί μακρόν διαμένοντος στην ΕΕ και στην άσκησή τους, και θα μπορούσαν ακόμη και να αποτελέσουν μια σύντομη οδό για την απόκτηση της εθνικής ιθαγένειας και κατά συνέπεια της ιθαγένειας της ΕΕ·

    * Έλλειψη διαφάνειας: Η έκθεση επίσης τονίζει την έλλειψη διαφάνειας και εποπτείας στα συστήματα αυτά, ιδίως όσον αφορά την παρακολούθηση και την απουσία στατιστικών στοιχείων σχετικά με τον αριθμό των ατόμων που λαμβάνουν άδεια διαμονής μέσω ενός τέτοιου συστήματος.

    Πέρα από το πρόγραμμα "Golden Visa" που (προς το παρόν) αφορά σε επενδύσεις στην αγορά ακινήτων από 250.000 ευρώ και άνω, η Ελλάδα χορηγεί μόνιμη άδεια διαμονής (πενταετούς διάρκειας με δυνατότητα ανανέωσης) και σε πολίτες τρίτων χωρών για επενδύσεις που θα έχουν θετικές επιπτώσεις στην εθνική ανάπτυξη και οικονομία και σε όσους πραγματοποιούν επενδύσεις που έχουν χαρακτηριστεί ως "στρατηγικές" (σε αυτούς χορηγείται δεκαετής άδεια διαμονής). 

    Σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στατιστικά στοιχεία του υπουργείου Μεταναστευτικής Πολιτικής από το 2013 που τέθηκε σε εφαρμογή το πρόγραμμα "Golden Visa" έως και τον περασμένο Νοέμβριο έχουν χορηγηθεί 3.620 άδειες διαμονής σε επενδυτές - αγοραστές ακινήτων οι οποίοι ως επί το πλείστον είναι Κινέζοι (1.945), Ρώσοι (423) και Τούρκοι (384). Αν προστεθούν και oi άδειες διαμονής που χορηγούνται στα μέλη της οικογένειας των επενδυτών τότε ο αριθμός ανεβαίνει στις 9.756 "χρυσές βίζες". 

    Ακόμη, σύμφωνα με τα όσα δήλωσαν οι αρμόδιοι φορείς στην Κομισιόν δεν υπάρχει κάποιος μηχανισμός παρακολούθησης του οικονομικού αντίκτυπου και των οικονομικών εσόδων από τη χορήγηση άδειας διαμονής σε επενδυτές, ούτε έχει διενεργηθεί κάποια μελέτη για την αξιολόγηση την οικονομικής αποτελεσματικότητας των προγραμμάτων αυτών, ωστόσο επισημαίνουν πως υπάρχουν σαφώς πολύ θετικά άμεσα οικονομικά αποτελέσματα που μέχρι στιγμής ανέρχονται στα 1,3 δισ. ευρώ. 

    "Θα παρακολουθούμε την πλήρη συμμόρφωση με το δίκαιο της ΕΕ."

    Ο κ. Δημήτρης Αβραμόπουλος, επίτροπος Μετανάστευσης, Εσωτερικών Υποθέσεων και Ιθαγένειας, δήλωσε σχετικά: "Η νόμιμη διαμονή στην ΕΕ και στον χώρο Σένγκεν συνοδεύεται από δικαιώματα και προνόμια στα οποία δεν πρέπει να γίνεται κατάχρηση. Τα κράτη μέλη πρέπει ανά πάσα στιγμή να τηρούν και να εφαρμόζουν πλήρως τους υφιστάμενους υποχρεωτικούς ελέγχους και τις ισορροπίες, και τα εθνικά συστήματα χορήγησης άδειας διαμονής σε επενδυτές δεν θα πρέπει να εξαιρούνται. Το έργο που έχουμε επιτελέσει από κοινού τα τελευταία χρόνια όσον αφορά την αύξηση της ασφάλειας, την ενίσχυση των συνόρων μας και την κάλυψη των κενών πληροφόρησης δεν θα πρέπει να διακυβευτεί. Θα παρακολουθούμε την πλήρη συμμόρφωση με το δίκαιο της ΕΕ."

    Η κ. Βιέρα Γιούροβα, επίτροπος Δικαιοσύνης, Καταναλωτών και Ισότητας των Φύλων, δήλωσε από την πλευρά της τα εξής: "Η απόκτηση της ιθαγένειας ενός κράτους μέλους σημαίνει και την απόκτηση της ιθαγένειας της ΕΕ με όλα τα δικαιώματα τα οποία αυτή συνεπάγεται, συμπεριλαμβανομένης της ελεύθερης κυκλοφορίας και της πρόσβασης στην εσωτερική αγορά. Όποιος ή όποια αποκτά την ιθαγένεια της ΕΕ πρέπει να έχει πραγματική σχέση με το συγκεκριμένο κράτος μέλος. Θέλουμε μεγαλύτερη διαφάνεια όσον αφορά τον τρόπο με τον οποίο χορηγούνται οι ιθαγένειες και περισσότερη συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών. Στην ΕΕ δεν θα πρέπει να υπάρχει κανένας αδύναμος κρίκος, όπου οι άνθρωποι θα μπορούν να διαλέγουν το πιο επιεικές σύστημα."

    Η Κομισιόν αναφέρει ότι θα παρακολουθεί τα ευρύτερα ζητήματα συμμόρφωσης με το δίκαιο της ΕΕ τα οποία τίθενται από τα συστήματα χορήγησης ιθαγένειας και άδειας διαμονής σε επενδυτές και θα λάβει τα ανάλογα αναγκαία μέτρα. Για τον λόγο αυτό, τα κράτη μέλη πρέπει να εξασφαλίζουν ιδίως ότι:

    * διενεργούνται συστηματικά όλοι οι υποχρεωτικοί συνοριακοί έλεγχοι και έλεγχοι ασφάλειας·

    * τηρούνται δεόντως οι απαιτήσεις της οδηγίας σχετικά με την άδεια διαμονής επί μακρόν διαμένοντος και της οδηγίας για την οικογενειακή επανένωση·

    * τα κεφάλαια που καταβάλλονται από τους αιτούντες ιθαγένεια και άδεια διαμονής επενδυτές αξιολογούνται σύμφωνα με τους κανόνες της ΕΕ για την καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες·

    * όσον αφορά τους κινδύνους φοροαποφυγής, υπάρχουν διαθέσιμα εργαλεία στο πλαίσιο της ΕΕ για τη διοικητική συνεργασία, ιδίως για την ανταλλαγή πληροφοριών. 

    Έρχονται κοινοί έλεγχοι ασφαλείας

    Η Κομισιόν θα παρακολουθεί τα μέτρα που λαμβάνονται από τα κράτη μέλη για την αντιμετώπιση των ζητημάτων διαφάνειας και διακυβέρνησης κατά τη διαχείριση των συστημάτων αυτών. Θα συστήσει ομάδα εμπειρογνωμόνων από τα κράτη μέλη για τη βελτίωση της διαφάνειας, της διακυβέρνησης και της ασφάλειας των συστημάτων. Η ομάδα αυτή θα επιφορτιστεί, ειδικότερα, με τα εξής καθήκοντα: 

    * θέσπιση συστήματος ανταλλαγής πληροφοριών και διαβούλευσης σχετικά με τον αριθμό των αιτήσεων που λαμβάνονται, τις χώρες καταγωγής και τον αριθμό των ιθαγενειών και των αδειών διαμονής που χορηγούνται/απορρίπτονται από τα κράτη μέλη σε άτομα με βάση τις επενδύσεις·

    * ανάπτυξη κοινού συνόλου ελέγχων ασφάλειας για τα συστήματα χορήγησης ιθαγένειας σε επενδυτές, συμπεριλαμβανομένων ειδικών διαδικασιών για τη διαχείριση του κινδύνου, έως το τέλος του 2019. 

    Τέλος, όσον αφορά τις τρίτες χώρες που θεσπίζουν παρόμοια συστήματα, τα οποία ενδέχεται να έχουν επιπτώσεις στην ασφάλεια της ΕΕ, η Επιτροπή θα παρακολουθεί τα συστήματα χορήγησης ιθαγένειας σε επενδυτές στις υποψήφιες χώρες και στις δυνάμει υποψήφιες χώρες στο πλαίσιο της διαδικασίας προσχώρησης στην ΕΕ. Θα παρακολουθεί επίσης τον αντίκτυπο τέτοιου είδους συστημάτων στις χώρες οι οποίες απαλλάσσονται από την υποχρέωση θεώρησης για την ΕΕ στο πλαίσιο του μηχανισμού αναστολής των θεωρήσεων.

    Διεθνής Διαφάνεια: Η Κομισιόν πρέπει να λάβει σκληρότερα μέτρα 

    Από την πλευρά τους οι οργανισμοί καταπολέμησης της διαφθοράς "Διεθνής Διαφάνεια" και "Global Witness", εκφράζουν την απογοήτευσή τους, λέγοντας ότι η έκθεση της Κομισιόν δεν ανταποκρίνεται στην ανάγκη για επείγουσες ενέργειες προκειμένου να φωτιστούν τα γκρίζα σημεία των προγραμμάτων χρυσής βίζας. 

    "Το κλίμα αλλάζει για τις χρυσές βίζες με την ΕΕ να αναγνωρίζει τους απαράδεκτους κινδύνους ασφαλείας και διαφθοράς που δημιουργούν. Ωστόσο η έκθεση της Κομισιόν δεν μας λέει τίποτα για το τι θα πρέπει να κάνουν επί της ουσίας τα κράτη μέλη - έκρουσαν τον κώδωνα του κινδύνου, τώρα πρέπει να προσφέρουν λύσεις", σχολιάζει η Naomi Hirst της Global Witness. 

    "Είναι πλέον καιρός τα κράτη μέλη να αναλάβουν τις ευθύνες τους και ακολουθώντας το παράδειγμα της Βουλγαρίας να αναστείλουν τα προγράμματά τους έως ότου καταστεί σαφές ότι δεν συνιστούν πλέον απειλή για την ασφάλεια της ΕΕ". 

    Και οι δύο διεθνείς οργανώσεις, τονίζουν ότι τα μέτρα που ανακοίνωσε η Κομισιόν δεν αρκούν και ζητούν να εφαρμοστούν πανευρωπαϊκά αυστηρότεροι έλεγχοι δέουσας επιμέλειας.

    Σύμφωνα με την Laure Brillaud της Διεθνούς Διαφάνειας, η έκθεση βάζει στο στόχαστρο τα "γκρίζα" προγράμματα γεγονός που αποτελεί ένα καλό πρώτο βήμα, "όμως χώρες όπως η Μάλτα δεν έχουν κίνητρο να καταργήσουν αυτά τα κερδοφόρα συστήματα, χωρίς την ανάληψη ισχυρής δράσης από διεθνείς οργανισμούς όπως η ΕΕ". 

    Ελίζα Τριανταφύλλου

    Διαβάστε ακόμα για:

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

    Δειτε τα πρωτοσελιδα ολων των εφημεριδων