Του Γ. Αγγέλη

Δύο κρίσιμες ημερομηνίες αναμένεται να ξεκαθαρίσουν το νομισματικό και οικονομικό τοπίο μέσα στον Σεπτέμβριο: η 7η και η 15η Σεπτεμβρίου.

Την ερχόμενη Πέμπτη 7 Σεπτέμβρη, η Διοίκηση της ΕΚΤ είναι υποχρεωμένη να αναφερθεί στα επόμενα βήματα της νομισματικής της πολιτικής, αφού λάβει υπόψη της τα συνολικά στοιχεία που για πρώτη φορά θα έχει στην διάθεσή της από τις αρμόδιες γενικές διευθύνσεις για την πορεία τόσο των εκτιμήσεων που αφορούν στον δομικό πληθωρισμό όσο και στις προοπτικές της ευρωοικονομίας στις χώρες της περιοχής του ευρώ.

Φήμες που "κυκλοφορούν" στην Φρανκφούρτη κάνουν λόγο έμμεση αλλά ασφυκτική πίεση που ασκείται στο ΔΣ της ΕΚΤ από το πολιτικό προεκλογικό περιβάλλον στην Γερμανία, για μία έστω και έμμεση αναφορά στην προοπτική απόσυρσης από την πολιτική ποσοτικής χαλάρωσης.

Η πίεση προέρχεται τόσο από το πολιτικό όσο και από το τραπεζικό περιβάλλον. Αποκορύφωμα αυτής της έμμεσης πίεσης από το τραπεζικό περιβάλλον ήταν δημοσιοποίηση από την Βundesbank των αποτελεσμάτων του τελευταίου stress test των μη συστημικών τραπεζών, το οποίο αποδίδει την κεφαλαιακή αδυναμία μεγάλου αριθμού αυτών (68 περιφερειακές τράπεζες), στην διατήρηση των χαμηλών ή και αρνητικών επιτοκίων από την ΕΚΤ...

Φήμες, που όμως δεν έχουν επιβεβαιωθεί, κάνουν λόγο για την πρόθεση ορισμένων ισχυρών παραγόντων στο ΔΣ της ΕΚΤ να υποστηρίξουν την ανάγκη σχεδιασμού μία πολιτικής soft tapering από το τέλος του έτους, με βασικό της στοιχείο την παρουσίαση προθέσεων της ΕΚΤ να μειώσει τις μηνιαίες αγορές τίτλων αρχικά κατά 10 – 20 δισ. ευρώ μηνιαίως και να εξαντλήσει το πρόγραμμα αγορών στα τέλη του 2018.    

Η πίεση αυξήθηκε κατακόρυφα από το γεγονός ότι η συναλλαγματική ισοτιμία ευρώ δολαρίου κορυφώθηκε την περασμένη εβδομάδα και χτύπησε κόκκινο στο 1,2 δολ./ευρώ για να διολισθήσει στην συνέχεια ελαφρά, διατηρούμενη όμως σε υψηλά επίπεδα. Η αστάθεια αυτή έχει τρομάξει τις αγορές – ιδιαίτερα το εξαγωγικό βιομηχανικό πλέγμα της κεντρικής Ευρώπης – καθώς όλες οι προβλέψεις των μεγάλων επενδυτικών τραπεζών έχουν πέσει εντελώς έξω, αφού στις αρχές του έτους πρόβλεπαν ισοτιμία σχεδόν ένα προς ένα για το ευρώ και το δολάριο.

Οι συνέπειες στην μεγαλύτερη αγορά του πλανήτη, στην αγορά συναλλάγματος, με ημερήσια συμβόλαια συναλλαγών που ξεπερνούν τα 5 τρισ. δολ. είναι τεράστιες.

Δεν είναι όμως μόνη η ΕΚΤ που αποφασίζει.

Μετά την 7η Σεπτεμβρίου η επόμενη κρίσιμη ημέρα είναι η 15η Σεπτεμβρίου, όταν συνεδριάζει η Fed.

Εκεί η κα Yellen θα πρέπει επίσης να ξεκαθαρίσει τις προθέσεις της σε δύο μέτωπα, όπως φάνηκε και στην τοποθέτησή της στο Jackson Hole στις 25 Αυγούστου. Η στάση της απέναντι στις προθέσεις Trump για χαλάρωση του κανονιστικού συστήματος ελέγχου του τραπεζών στις ΗΠΑ σε συνδυασμό με το αν και πώς θα συνεχίσει την διαδρομή αύξησης των αμερικανικών επιτοκίων – μετά τις αποφάσεις της ΕΚΤ – θα επηρεάσει καθοριστικά την διαμόρφωση της συναλλαγματικής ισοτιμίας ευρώ – δολαρίου.

Το μείζον όμως ζήτημα, που σίγουρα διαπερνά και τις ισοτιμίες ευρώ/δολαρίου αλλά και το σύνολο της οικονομικής δραστηριότητας είναι το πως οι δύο κεντρικές τράπεζες θα ορίσουν το "ποιος" θα πληρώσει το κόστος της επιστροφής στην κανονικότητα των θετικών επιτοκίων στο διεθνές νομισματικό σύστημα. Τα μεγέθη είναι τρομακτικά, περί τα 15 τρισ. δολ δάνεια που χορηγήθηκαν με μηδενικά ή και αρνητικά επιτόκια, πρέπει να "επιστραφούν" με "κανονικά" επιτόκια.

Αυτή είναι η επόμενη ημέρα που επηρεάζει και θα καθορίσει τις αντιδράσεις των αγορών και για την οποία οι δυσκολίες απόφασης τόσο από την Fed όσο και από την ΕΚΤ δεν είναι ούτε εύκολες ούτε ξεκάθαρες στο τραπέζι των διοικήσεων των κεντρικών τραπεζιτών σε Ουάσιγκτον και Φρανκφούρτη.

Μέσα στο περιβάλλον αυτό ο σχεδιασμός του ΟΔΔΗΧ για μία διαδρομή ομαλής επιστροφής στις αγορές είναι προφανές ότι αντιμετωπίζει δυσκολίες που ξεπερνούν κατά πολύ τα όρια των προβλημάτων που έχουν οι επόμενες "αξιολογήσεις" του ελληνικού προγράμματος.

Για τον λόγο αυτό τραπεζικοί κύκλοι εκτιμούν ότι οι επόμενες κινήσεις – δοκιμαστικές εκδόσεις – δεν μπορούν να προγραμματισθούν με άμεσο τρόπο αλλά θα κρίνεται η σκοπιμότητά τους ανάλογα με τα "παράθυρα" ευκαιριών που θα παρουσιάζονται στο διεθνές περιβάλλον. Με την προϋπόθεση βέβαια ότι δεν θα υπάρχουν προβλήματα που θα τροφοδοτούνται από την εξέλιξη του προγράμματος και τις αξιολογήσεις. Μέσα σε ένα τέτοιο περιβάλλον – όπως εκτιμούν τραπεζικοί παράγοντες – δεν θα πρέπει να αποκλείονται "ξαφνικές" κινήσεις και αλλαγές τακτικής σε συνάρτηση πάντα με τις συστάσεις των συμβούλων που ενεργούν για λογαριασμό του ελληνικού δημοσίου αλλά και τις "προτάσεις" των primary dealers.