Συνεχης ενημερωση

    Τετάρτη, 18-Μαρ-2020 00:04

    Και τώρα τι γίνεται;

    Και τώρα τι γίνεται;
    • Εκτύπωση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Η θεομηνία του κορονοϊού θερίζει. Όχι μόνο ανθρώπινες ζωές αλλά επίσης μαγαζιά, εργοστάσια, επιχειρήσεις και οικονομίες ολόκληρες. H διάσωση από την καταστροφή, απέχουν ελάχιστα

    Είναι αναμφισβήτητο πως ζούμε ιστορικές στιγμές. Από τις χειρότερες που θα μπορούσε να βάλει νους ανθρώπου, αλλά οπωσδήποτε ιστορικές. Δυστυχώς, είναι πολύ πιθανό να βιώσουμε ακόμη χειρότερες. Αυτή η περίοδος, θα σημαδέψει γενιές...

    Ιστορικά, στη διάρκεια περιόδων αυτής της μορφής, συντελούνται κοσμογονικές αλλαγές. Κάποιος μοιρολάτρης θα μπορούσε να ισχυριστεί ότι η ζωή, βλέποντας τους ανθρώπους να αδιαφορούν και να μην ακολουθούν τους νόμους και τους κανόνες που έχει ορίσει, βρίσκει και αιτία και αφορμή για να τους επιβάλει. 

    Έτσι βλέπουμε ορισμένα πράγματα τα οποία έως σήμερα θεωρούνταν δεδομένα, ν’ ανατρέπονται πλήρως. Και θα δούμε ακόμη περισσότερα. Οι αλλαγές θα συμβούν σε όλα τα πλαίσια, πεδία και επίπεδα. Αλλαγές απόψεων, θέσεων και πρακτικών, αλλαγές επαγγελματικές, οικονομικές και κοινωνικές, θα συμβούν με τρόπους αιφνιδιαστικούς και ρυθμούς καταιγιστικούς. Τόσο σε επίπεδο τοπικό, όσο και εθνικό αλλά και παγκόσμιο. 

    Η πρώτη ημέρα μετά τον κορονοϊό, θα είναι πολύ διαφορετική από την τελευταία, πριν από αυτόν. Γι’ αυτό μπορούμε να είμαστε βέβαιοι. Πόσο πολύ και με ποιον ακριβώς τρόπο διαφορετική, είναι το άγνωστο και εξαρτάται από πάρα πολλούς παράγοντες. Πρώτιστα όμως από εμάς τους ίδιους...

    Θα πρόκειται κυρίως γι’ αλλαγές αναγκαίες και απαραίτητες, αλλά όχι απαραίτητα καλές ή αρεστές σε όλους. Το κυριότερο όμως είναι πως μέχρι να ολοκληρώσουν τον "κύκλο μεταμόρφωσής" τους, δεν αποτελούν θέσφατα. Πολλοί θα έχουν την δυνατότητα να τις επηρεάσουν ή και να τις μεταλλάξουν. Κανείς όμως δεν θα μπορέσει να τις σταματήσει ή να τις αποτρέψει, τελικά.

    Μια από τις σημαντικότερες αυτές αλλαγές, θ’ αφορά τη μεθοδολογία και την οπτική υπό τις οποίες αναμειγνύεται ένα κράτος στην πολιτική, οικονομική και κοινωνική ζωή. Μέχρι σήμερα είχαμε το κράτος-πατερούλη, να επεμβαίνει κατά το δοκούν και σε διάφορους βαθμούς έντασης παρέμβασης, χωρίς να δίνει λογαριασμό σε κανέναν. Ακόμη και σε παγκόσμιο επίπεδο, ακόμη και στις πλέον ελεύθερες οικονομίες.

    Αυτό, τώρα αλλάζει! Και θ’ αλλάξει ακόμη περισσότερο. Δεν μπορούμε να ξέρουμε αυτήν την στιγμή σε ποιον βαθμό και προς ποια κατεύθυνση θ’ αλλάξει αλλά, ΘΑ ΑΛΛΑΞΕΙ! Είναι εμφανέστατο. 

    Εάν πρέπει να μαντέψει κανείς, το πιθανότερο είναι πως η τελική μορφή αυτής της αλλαγής θα έχει χαρακτηριστικά μεγάλης προσαρμοστικότητας. Αυτό υπαγορεύει η λογική. Διότι, όταν χώρες όπως η Χριστιανοδημοκρατική Γερμανία και Συντηρητικοί πολιτικοί όπως η Angela Merkel και ο Wolfgang Schauble (ή όπως ο Tory Boris Johnson), αποφασίζουν να ρίξουν στην οικονομία της χώρας τους, "καύσιμα" αξίας διψήφιου ποσοστού του ΑΕΠ, χωρίς να το σκεφτούν δεύτερη φορά, το πράττουν για να δώσουν και κάποια μηνύματα. Σηματοδοτούν μεν πως η κατάσταση ανάγκης είναι ακραία αλλά ταυτόχρονα ξεκαθαρίζουν πως όντως σκοπεύουν να κάνουν "ό,τι χρειαστεί" για να περιοριστεί η ζημιά και να μην διαλυθεί το σύμπαν. Η δύναμη του μηνύματος σημαίνει επίσης πως καλά θα κάνει οποιοσδήποτε θέλει ν’ αμφισβητήσει τις προθέσεις τους, να το σκεφτεί διπλά και τριπλά και πολύ καλά.

    Όμως η ακραία κατάσταση δεν θα διαρκέσει επ’ άπειρον. Επομένως η κρατική παρέμβαση είναι πεπερασμένη χρονικά αλλά και θα πρέπει υποχρεωτικά να είναι προσαρμοσμένη στις ανάγκες τις πραγματικής οικονομίας και των αγορών.

    Για συνδυάστε τώρα, αυτό το "πακέτο" δράσεων και μηνυμάτων. Τι συμπέρασμα βγάζετε; Πως εξακολουθούμε να βλέπουμε ατόφια τη γνωστή παλιά λογική του "το κράτος είμαι εγώ" ή πως παρατηρούμε μια αλλαγή στάσης και σκεπτικού από τις πολιτικές ηγεσίες;

    Για προσθέστε σε αυτή την (εντυπωσιακή πραγματικά) εικόνα, το γεγονός ότι, παρά τις φοβερές και τρομερές στιγμές που έζησαν οι αγορές τις τελευταίες εβδομάδες, κανείς πολιτικός σε κάποια από τις μεγάλες οικονομίες, δεν αποπειράθηκε να σταματήσει, έστω προσωρινά, τη λειτουργία τους; Εκτός των περιπτώσεων όπου αυτό προβλεπόταν από τους παλιότερους κανόνες, φυσικά. 

    Ακόμα και ο Donald "Όπου Φυσά ο Άνεμος" Trump, αφενός πραγματοποίησε στροφή στάσης 180 μοιρών μέσα σε λίγες ώρες και θα διαθέσει κονδύλια $850 δισ. (περίπου 20% περισσότερα από το TARP του 2008 που χρειάστηκε εβδομάδες για ν’ αποφασισθεί μόνο) και αφετέρου δεν διανοήθηκε καν να σταματήσει την λειτουργία της Wall Street. Παρόλο που Dow Jones 30 και S&P 500 σημείωναν το ένα αρνητικό ρεκόρ μετά το άλλο και παρόλο που, σε πολύ μικρότερου μεγέθους καταστροφή το 2001, είχαν σταματήσει να λειτουργούν επί πολλές ημέρες...

    Τι μας λέει αυτή η εικόνα; Πέρα από την κρισιμότητα της κατάστασης που όλοι βιώνουμε, βέβαια...

    Μα φυσικά πως "το κράτος" αποφάσισε να γίνει πολύ περισσότερο προσαρμοστικό, σε παγκόσμια κλίμακα. Από το σημείο αυτό και πέρα φυσικά, υπάρχουν πολλά ερωτηματικά. Τα οποία θα εξεταστούν, όταν έρθει η ώρα τους.

    Τώρα το κρίσιμο ερώτημα είναι, εάν τα μέτρα που αποφασίζονται αποτελούν μια πραγματικά ικανοποιητική απάντηση στα προβλήματα που προκαλεί ο κορονοϊός. 

    Η απάντηση, είναι σύνθετη. Τόσο όσον αφορά την Ελλάδα, όσο και όσον αφορά όλες τις μεγάλες οικονομίες του πλανήτη ολόκληρου. 

    Τα βραχυπρόθεσμα μέτρα που λαμβάνονται σε συνεργασία με τις Κεντρικές Τράπεζες και άλλους αρμόδιους φορείς (π.χ. Διεθνές Νομισματικό Ταμείο) για την παροχή άμεσης και μεσοχρόνιας ρευστότητας, ώστε να μην υπάρξει οικονομική ασφυξία, είναι εξαιρετικά. Πραγματικά θα μπορούσε κάποιος να πει ότι αγγίζουντο τέλειο.

    Εξίσου ικανοποιητικές είναι οι διάφορες "ειδικές δράσεις" που υλοποιούνται για ορισμένα εξειδικευμένα, τοπικά ή περιφερειακά, προβλήματα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα ο χειρισμός του Υπουργείου Οικονομικών, της Τράπεζας της Ελλάδας και της Ένωσης Ελληνικών Τραπεζών για το ποσοστό ρίσκου που θ’ αναλάμβαναν οι πιθανοί αγοραστές  senior tranches, των τίτλων του σχεδίου "Ηρακλής". 

    Με ορθή στρατηγική και διαπραγμάτευση,  επιτεύχθηκε συμφωνία με τον SSM (Single Supervisory Mechanism, τον βραχίονα της ΕΚΤ και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που εποπτεύει τις συστημικές τράπεζες σε όλη την Ευρωζώνη), ώστε οι αγοραστές αυτοί ν’ αναλαμβάνουν μηδενικό ρίσκο, με εγγυήσεις του Ελληνικού Δημοσίου αντλούμενες από τον αναβαλλόμενο φόρο των τραπεζών. Πραγματικό κομψοτέχνημα. 

    Φυσιολογικά, το ενδιαφέρον για τους συγκεκριμένους τίτλους, στο παρόν περιβάλλον "απέχθειας ρίσκου", θα εκτιναχθεί και άρα οι πιθανότητες επιτυχίας του "Ηρακλή", αυξάνονται εκθετικά.

    Δυστυχώς όμως, δεν μπορεί κάποιος να εκφράσει αντίστοιχη ικανοποίηση για τα υπόλοιπα μέτρα, εκείνα που στοχεύουν στην άμεση ανακούφιση των οικονομιών, σε βραχυχρόνιο και μεσοχρόνιο ορίζοντα. Το 1% του ΑΕΠ της Ευρωζώνης που αποφασίστηκε να διατεθεί σε πρώτη φάση, αποτελεί μικρό ποσό. Πολύ μικρό.

    Βέβαια, έχει γίνει ξεκάθαρο πως θα υπάρξει συνέχεια, οπότε η ανησυχία είναι δεν είναι έντονη ή άκρατη. Αλλά δεν παύει να υφίσταται ανησυχία. Σημαντική ανησυχία για τον βαθμό κατανόησης της πραγματικής έκτασης του χτυπήματος που έρχεται και της ανάγκης για ένα στιβαρό και "αβύθιστο" "σωσίβιο".

    Ένα "σωσίβιο" που θα πρέπει να είναι σαφώς ογκωδέστερο του 1% και που θα έχει σχεδιασθεί με τέτοιο τρόπο ώστε, εφαρμοζόμενο, να επιφέρει πολλαπλασιαστικό αποτέλεσμα.

    Εάν αυτή η ανάγκη γίνει αντιληπτή και καλυφθεί εγκαίρως, όλα θα πάνε καλά για τους περισσότερους. Διαφορετικά, όποιος δεν είχε την πρόνοια να "μάθει" εκ των προτέρων, όχι απλά καλό αλλά άριστο "κολύμπι", θα διατρέξει μεγάλο κίνδυνο "πνιγμού". Με την σωτηρία ή τον πνιγμό ν’ απέχουν ελάχιστα…

    Πέτρος Λάζος
    petros.lazos@capital.gr 
     

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

    Δειτε τα πρωτοσελιδα ολων των εφημεριδων