Συνεχης ενημερωση

    Παρασκευή, 24-Ιουν-2022 00:01

    Τα παρεπόμενα μιας "φούσκας"...

    • Εκτύπωση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Του Κώστα Στούπα

    1) Τα παρεπόμενα μιας "φούσκας"...

    Δεν θα πρέπει να εκπλαγούμε προσεχώς αν αποκαλυφθεί πως η κατάρρευση των κρυπτονομισμάτων, μετά το σπάσιμο της "φούσκας", μπορεί να συμπαρασύρει μαζί και τις χρηματιστηριακές αγορές, τις τιμές των ακινήτων και άλλους τομείς της οικονομικής δραστηριότητας.

    Συνηθίζεται όταν δημιουργούνται συνθήκες "φούσκας" σε έναν τομέα διάφορα άλλα περιουσιακά στοιχεία να χρησιμοποιούνται σαν ενέχυρα πολλαπλασιασμού της έκθεσης στη μανία κερδοσκοπίας που δημιουργεί την  "φούσκα".

    Τούτο έχει σαν επακόλουθο το σπάσιμο της "φούσκας" να συμπαρασύρει μαζί του και άλλους τομείς δίκην χιονοστιβάδας της οποίας ο όγκος αυξάνεται όσο συνεχίζεται η κατρακύλα, αυξάνοντας το εύρος της καταστρεπτικής της πορείας.

    Υπάρχει πάντα ένα σημείο πέρα από το οποίο η κατάρρευση ενός τομέα οδηγεί σε μια συστημική κρίση.

    Το 2000, ο Malcolm Gladwell δημοσίευσε το βιβλίο "The Tipping Point: How Little Things Can Make a Big Difference". 

    Στο βιβλίο αυτό υποστηρίζει πως η συσσώρευση μικρών επιμέρους αλλαγών ξαφνικά από κάποιο σημείο και μετά παράγει μια "χιονοστιβάδα" εξελίξεων.

    Στην ίδια κατεύθυνση ο Γάλλος René Thom ανέπτυξε έναν κλάδο των μαθηματικών για να το περιγράψει αυτό, ονομάζοντάς το θεωρία της καταστροφής. 

    Τι είναι η καταστροφή; 

    Στα μαθηματικά του Thom είναι απλώς μια ασυνέχεια. 

    Παρά τη σημασία του τίτλου της θεωρίας, στα μαθηματικά οι καταστροφές δεν είναι εγγενώς αρνητικές.  

    Μοιάζει με μια κατάσταση που μια παρτίδα σκάκι ή πόκερ τελειώνει και τα χαρτιά ξαναμοιράζονται ή τα πιόνια ξαναστήνονται για την επόμενη παρτίδα.

    Οι χαμένοι σηκώνονται από το τραπέζι και αφήνουν κενές θέσεις για να καθίσουν καινούργιοι παίκτες που κομίζουν νέες ιδέες.

    Υπάρχουν και κρίσεις όμως όπου δεν αλλάζουν οι παίκτες αλλά το παίγνιο μεταφέρεται σε άλλο τραπέζι και ενδεχομένως σε άλλη γειτονιά.  Έτσι έγινε κατά τον 16ο  αιώνα όταν το διεθνές χρηματοοικονομικό κέντρο μεταφέρθηκε από τη Φλωρεντία στο Άμστερνταμ, αργότερα στο Λονδίνο και μετά στη Νέα Υόρκη...

    Η στήλη αναφέρεται εδώ και αρκετά χρόνια πως η επόμενη κρίση στις αγορές έχει πολλές προϋποθέσεις να είναι μια κρίση πολλαπλάσιας ισχύος από την προηγούμενη.

    Για την ακρίβεια κάθε κραχ και κρίση μετά το 2000 είναι μεγαλύτερη από την προηγούμενη και τροφοδοτείται κυρίως από τα μέτρα "πυρόσβεσης" της προηγούμενης.

    Οι Κεντρικές Τράπεζες και κυρίως οι κυβερνήσεις απεχθάνονται τα κραχ στις αγορές και κυρίως τις υφέσεις που προκαλούν στην οικονομία. Τούτο γιατί οι υφέσεις δημιουργούν πολιτικές και κοινωνικές εντάσεις οι οποίες οδηγούν σε ανατροπές.

    Στην προσπάθεια να κάνουν τις υφέσεις όσο το δυνατόν μικρότερες κατεβάζουν τα επιτόκια πολύ χαμηλά για πολύ καιρό όπως έκαναν μετά το 2000. Αυτό ισοδυναμεί με το να μοιράζουν χρήματα. Τα χρήματα που αποκτούνται χωρίς κόστος και προσπάθεια σπάνια τοποθετούνται σωστά.

    Επενδύονται και ξοδεύονται απερίσκεπτα δημιουργώντας "φούσκες" κερδοσκοπίας και μια ευημερία με δανεικά.

    Η διατήρηση των επιτοκίων σε πολύ χαμηλά επίπεδα μετά το κραχ του 2000 οδήγησε με μαθηματική ακρίβεια στην "φούσκα" των ακινήτων και τη διεθνή χρηματοπιστωτική κρίση του 2008.

    Προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι συνέπειες του κραχ και της κρίσης του 2008 ο μηδενισμός των επιτοκίων δε στάθηκε αρκετός. Γι’ αυτό συμπλήρωσαν τα μέτρα με τα προγράμματα ποσοτικής χαλάρωσης.

    Περί το 2016 που προσπάθησαν να αποσύρουν μέρος της ρευστότητας οι αγορές ταλαντεύτηκαν αλλά η μείωση της φορολογίας και η εκτίναξη των ελλειμμάτων της προεδρίας Τραμπ αντιστάθμισε τις πιέσεις. Ο ίδιος ο πρόεδρος τότε απειλούσε την Κεντρική Τράπεζα να αλλάξει νομισματική πολιτική.

    Οι πολιτικές αυτές με βάση την κλασική οικονομική θεωρία θα έπρεπε να οδηγήσει σε πληθωριστικές πιέσεις. Οι εξελίξεις στην Κίνα όπου κάθε χρόνο προστίθενται στο εργατικό δυναμικό μερικές δεκάδες εκατομμύρια εξαθλιωμένων από τον κομμουνιστικό μεσαίωνα με πολύ χαμηλές αμοιβές πραγματοποιούσαν εξαγωγή αρνητικού πληθωρισμού στη Δύση.

    Το αυταρχικό καθεστώς της Κίνας χειραγωγούσε την ισοτιμία του νομίσματος σε βάρος του βιοτικού επιπέδου του λαού προκειμένου η χώρα να αποκτήσει γεωπολιτική ισχύ έναντι της Δύσης. Με τον τρόπο αυτό απέκτησε σημαντικό know how και παραγωγική βάση σε πολλές περιπτώσεις ισχυρότερη από τη Δύση.

    Η απώλεια της ισχύος της Δύσης φάνηκε για πρώτη φορά το 2008 όταν για την αντιμετώπιση της διεθνούς χρηματοπιστωτικής κρίσης δεν εκλήθησαν οι G-7 να λάβουν συντονισμένα μέτρα αλλά οι G-20.

    Από το σημείο αυτό και μετά χώρες όπως η Κίνα, η Ρωσία, η Τουρκία κλπ άρχισαν να αμφισβητούν τη Δύση και να προσπαθούν να αποσπάσουν ζώνες επιρροής σε διάφορα σημεία του πλανήτη.

    Στη Δύση εν τω μεταξύ μετά το 2010 άρχισαν να εμφανίζονται τα πρώτα συμπτώματα δυσαρέσκειας με την άνοδο των "λαϊκίστικων" κινημάτων που εξέφραζαν απλά κάποια θολή δυσαρέσκεια απέναντι στις οικονομικές και πολιτικές ελίτ.

    Εν τω μεταξύ τα μηδενικά επιτόκια και τα προγράμματα ποσοτικής χαλάρωσης συνέχισαν να δημιουργούν "φούσκες" στα χρηματιστήρια, τα ακίνητα και τη μόδα των κρυπτονομισμάτων.

    Η ανισότητα μεταξύ των κατόχων μετοχών, ακινήτων κλπ και αυτών που ζουν με τον μισθό τους μεγάλωνε. Αυτό πολλαπλασίαζε τη δυσαρέσκεια. Στη Δύση τις τελευταίες δεκαετίες οι παραγωγικές μονάδες μεταφέρθηκαν στην Ασία και τα χαμένα εισοδήματα αναπληρώθηκαν είτε με ιδιωτικό είτε με δημόσιο δανεισμό.

    Οι επιδοτούμενοι και απασχολούμενοι πλέον σε κρατικοδίαιτες ΜΚΟ που αντιμάχονται το ίδιο το κράτος και τον πολιτισμό που τους συντηρεί πολλαπλασιάστηκαν σε αριθμούς που απέκτησαν βαρύτητα στις εκλογικές αναμετρήσεις.

    Οι συμπεριφορές μεγάλων τμημάτων  των κοινωνιών της Δύσης απέκτησαν ένα μηδενιστικό συβαριτισμό ενώ άλλα τμήματα πανικόβλητα αναζητούν λύση με ένα άλμα στον συντηρητισμό του παρελθόντος που στην παρούσα φάση μοιάζει με άλμα στο κενό...

    Οι περισσότεροι ρεπουμπλικάνοι στις ΗΠΑ θεωρούν τους περισσότερους Δημοκρατικούς μεγαλύτερους εχθρούς σε σχέση με τα αυταρχικά καθεστώτα της Ρωσίας και της Κίνας.

    Αντίστοιχα οι Δημοκρατικοί θεωρούν τους Ρεπουμπλικάνους συμπολίτες τους πιο ξένους και επικίνδυνους από τις ορδές των λαθρομεταναστών που εισρέουν από παντού στις πλούσιες Δυτικές Κοινωνίες.

    Την ώρα που τα αυταρχικά καθεστώτα ισχυροποιούνται και μεθοδεύουν τη συντριβή της Δυτικής ισχύος στις Δυτικές Δημοκρατίες ασχολούμαστε με το "φύλο των αγγέλων". Δηλαδή ασχολούμαστε για το εάν θα πρέπει εκτός από τις δημόσιες τουαλέτες ανδρών και γυναικών να υπάρχει και μια κατηγορία για όσους δεν έχουν αποφασίσει πού ακριβώς ανήκουν.

    Ο πληθωρισμός όμως έστω και με καθυστέρηση επέστρεψε και η αντιμετώπισή του απαιτεί από τις Κεντρικές Τράπεζες επιτόκια πολύ υψηλότερα.

    Τα υψηλότερα επιτόκια όμως θα προκαλέσουν ένα κύμα χρεοκοπιών και ύφεσης.

    Τα κρατικά χρέη είναι σε επίπεδα τόσο υψηλά που μόνο σε περιόδους πολέμων έχουν φτάσει.

    Η άνοδος των επιτοκίων θα οδηγήσει σε πρωτοφανή ύφεση. Το πιθανότερο είναι η έκρηξη των "λαϊκίστικων" κινημάτων να φοβίσει του πολιτικούς και τις Κεντρικές Τράπεζες οι οποίοι ενδεχομένως επανέλθουν με νέα προγράμματα ποσοτικής χαλάρωσης.

    Τούτο θα θέσει τον πληθωρισμό εκτός ελέγχου και οι συνθήκες θα τείνουν να μοιάζουν με εκείνες της Δημοκρατίας της Βαϊμάρης.

    Οι αναθεωρητικές δυνάμεις όπως Κίνα, Ρωσία, Τουρκία κλπ θα προσπαθήσουν να επωφεληθούν και θα πολλαπλασιάσουν τα "θερμά" μέτωπα πέραν της Ουκρανίας.

    Το μεγάλο πλήγμα όμως που θα προσπαθήσουν αν επιφέρουν στη Δύση θα είναι εναντίον της εμπιστοσύνης που απολαμβάνουν το δολάριο και το Ευρώ, τα δυο νομίσματα που αθροίζουν πάνω από το 70% των διεθνών συναλλαγματικών αποθεματικών.

    Έχουμε τη συσσώρευση πολλών επιμέρους "νιφάδων" που απειλούν να δημιουργήσουν μια ιστορικών διαστάσεων χιονοστιβάδα.

    Αυτοί είναι μερικοί από τους λόγους που θα μπορούσαν να εξελίξουν τη διόρθωση που ξεκίνησε στις αγορές με αιχμή το σπάσιμο της "φούσκας" των κρυπτονομισμάτων σε ένα συστημικό κραχ που θα κάνει εκείνο του 2008 να μοιάζει με παιδικό πάρτι...

    2) Περί γεωπολιτικής Νιρβάνα...

    Καλησπέρα κ. Στούπα, επιτρέψτε μου μια επισήμανση για το άρθρο σας "στο έλεος Ρώσων, Τούρκων και Κινέζων".

    Οι Γερμανοί έδεσαν τη χώρα τους και την Ευρώπη χειροπόδορα και την παρέδωσαν στον Χιτλερίσκο της Μόσχας -όπως γράφετε-, διότι οι ίδιοι οι νικητές του 2ου Π. Π. έθεσαν τη γερμανική κοινωνία και την πολιτική της ηγεσία σε μια κατάσταση γεωπολιτικής νιρβάνας. Τώρα ανακρούουν πρύμναν, διότι τώρα μπορούν.

    Ενδεικτικά μόνο αναφέρω, ότι μέχρι το 1994 συνηθισμένο θέαμα στις γερμανικές πόλεις ήταν στρατιωτικά οχήματα και ένστολοι, που ανήκαν σε στρατούς άλλων χωρών.

    Με εκτίμηση

    Ε. Μ.

    3 Ως πότε θα κυβερνούν οι ανεύθυνοι και άσχετοι δημοσιογράφοι αυτή τη χώρα;

    Αγαπητέ Κύριε Στούπα,

    Σας γράφω με αφορμή τις χτεσινές δηλώσεις του πρωθυπουργού. Αφού διαβεβαίωσε τους πάντες αμέτρητες φορές τα τελευταία τρία χρόνια ότι θα εξαντλήσει την τετραετία, χτες άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο για πρόωρες εκλογές στην περίπτωση που παραμείνει ψηλά ο πληθωρισμός. Αυτή η έκβαση είναι άκρως απογοητευτική για 2 λόγους: μειώνει σημαντικά την αξιοπιστία της κυβέρνησης και επιβεβαιώνει ότι αυτή η χώρα κυβερνείται ουσιαστικά από δημοσιογράφους ανεύθυνους, λαϊκιστές και άσχετους. Εξηγούμαι και για τα δύο αυτά σημεία:

    1. Η τωρινή κυβέρνηση είναι η πρώτη που ακολούθησε μια σοβαρή οικονομική πολιτική, μειώνοντας πολλούς φόρους σε όλα τα κλιμάκια, αφού αναγνώρισε ότι η μεσαία και υψηλή τάξη τιμωρήθηκαν εξαντλητικά την τελευταία 10ετία. Δυστυχώς, όμως, από τη στιγμή που ξέσπασε ο πόλεμος στην Ουκρανία και ανέβηκε ο πληθωρισμός στα ύψη, η κυβέρνηση έχασε τη λογική της. Έχει μοιράσει πολλά δισ. ευρώ επιδοτώντας σε τεράστιο βαθμό το ηλεκτρικό ρεύμα και τη βενζίνη. Μια μικρή επιδότηση είναι κατανοητή αλλά η υπερβολική επιδότηση είναι εγκληματική γιατί έτσι ουσιαστικά επιδοτούνται η κατανάλωση του πετρελαίου και του φυσικού αερίου της Ρωσίας. Το σωστό είναι να μην επιδοτηθούν αυτά ώστε να μειωθεί η κατανάλωσή τους, έστω και λίγο, και να πέσει η τιμή τους, εφόσον φυσικά κάνει το ίδιο και η υπόλοιπη Ευρώπη. Επίσης, η συνεχής επιδότηση των πάντων είναι εγκληματική όταν ο πληθωρισμός βρίσκεται στο 11% γιατί θα αυξήσει τον πληθωρισμό ακόμη περισσότερο. Γι’ αυτό άλλωστε η Ελλάδα έχει τον υψηλότερο πληθωρισμό σε όλη την Ευρώπη. Η συνεχής επιδότηση εν μέσω τέτοιου πληθωρισμού είναι ουσιαστικά κοροϊδία, αφού απαξιώνει τους μισθούς και τις καταθέσεις όλων. Θα ήταν πιο έντιμο να αυξάνονταν οι φόροι με σαφήνεια παρά να φορολογούνται ύπουλα μέσω του πληθωρισμού. Όποιος ξέρει έστω και λίγα οικονομικά ξέρει τον ορισμό του πληθωρισμού: "πληθωρισμός είναι ο έμμεσος φόρος των καταθέσεων”. Η λαϊκίστικη αντιπολίτευση κατηγορεί την κυβέρνηση ότι έχει μοιράσει πολύ λίγα χρήματα (!) αλλά αυτό είναι αστείο. Η κυβέρνηση έχει μοιράσει σχεδόν 50 δις Ε σε αυτή τη θητεία της, ποσό αστρονομικό για τα δεδομένα της χώρας.

    2. Η Κυβέρνηση άρχισε να λαϊκίζει φέτος και να μοιράζει χρήματα χωρίς αύριο λόγω της ασφυκτικής πίεσης που της ασκείται από τους δημοσιογράφους όλων των καναλιών. Η πίεση από την αντιπολίτευση είναι αμελητέα γιατί είναι πολύ πρόσφατη η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ, η οποία το μόνο που έκανε ήταν να επιβάλει εξουθενωτικούς φόρους. Όμως, η καθημερινή πίεση των δημοσιογράφων είναι ασφυκτική. Το μεγάλο ερώτημα είναι γιατί πιέζουν τόσο πολύ όλα τα κανάλια την κυβέρνηση να μοιράσει λεφτά, αφού είναι γνωστό ότι σχεδόν όλα τα κανάλια είναι φιλικά προς την κυβέρνηση. Η απάντηση είναι ότι η ακροαματικότητα των καναλιών είναι πιο σημαντική από τα κομματικά τους συμφέροντα. Ο Νο 1 λαϊκιστής Παπαδάκης φωνάζει κάθε μέρα "μοιράστε χρήματα γιατί ο κόσμος υποφέρει" και όλοι οι υπόλοιποι δημοσιογράφοι τρέχουν να τον μιμηθούν για να μη μείνουν πίσω στα νούμερα της AGB. Το ξαναζήσαμε αυτό τη δεκαετία του 2000, όταν οι δημοσιογράφοι φώναζαν "συνεχίστε να αυξάνετε μισθούς και συντάξεις" ακόμη κι όταν φάνηκε ότι αυτό δεν ήταν εφικτό, οπότε και χρεοκόπησε η χώρα.

    Για να καταλάβει ο κόσμος πόσο γελοία είναι τα επιχειρήματα του Παπαδάκη, ο δημοσιογράφος αυτός έχει πει πολλές φορές ότι η κυβέρνηση πρέπει να μειώσει τον φόρο κατανάλωσης στα καύσιμα (γιατί έτσι θα αυξηθεί η κατανάλωση και η κυβέρνηση θα εισπράξει περισσότερο φόρο έτσι!). Όποιος ξέρει έστω και τα βασικά οικονομικά ξέρει ότι η μείωση του φόρου στα καύσιμα θα αυξήσει ελάχιστα την κατανάλωση γιατί η ζήτησή τους είναι ανελαστική. Επίσης, είναι μαθηματικώς βέβαιο ότι τα έσοδα του κράτους θα μειώνονταν παρά τη μικρή αύξηση της ζήτησης. Τέτοιες εύκολες λύσεις υπάρχουν μόνο στα λόγια των λαϊκιστών, όχι στην πραγματική οικονομία.

    Κάποιος με έστω και λίγο μυαλό τρελαίνεται όταν βλέπει ότι όλοι οι δημοσιογράφοι σπρώχνουν την κυβέρνηση να μοιράζει λεφτά για να αντιμετωπίσει τον πληθωρισμό. Ίσα ίσα αυτή η τακτική οδηγεί με βεβαιότητα σε ανατροφοδοτούμενο πληθωρισμό. Έχουμε φτάσει πληθωρισμό 11%, τον υψηλότερο σε όλη την Ευρώπη. Πότε ακριβώς θα σταματήσει αυτή η κοροϊδία; Δυστυχώς, δεν έχω ακούσει ούτε ένα δημοσιογράφο να μιλάει λογικά σε όλα τα media, έχουν επικρατήσει ο λαϊκισμός και η οικονομική ασχετοσύνη κατά κράτος.

    Στέλνω αυτή την επιστολή σε εσάς, που είστε σοβαρός και πιστεύω ότι θα συμφωνήσετε στα περισσότερα σημεία.

    Με εκτίμηση

    Άρης Παπαδάτος

    kostas.stoupas@capital.gr 

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ