Συνεχης ενημερωση

    Πέμπτη, 29-Ιουλ-2021 00:01

    Οικονομικός μεγαλοϊδεατισμός...

    • Εκτύπωση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Του Κώστα Στούπα 

    Οικονομικός μεγαλοϊδεατισμός

    "Θα ήθελα κάποιος οικονομολόγος να μου εξηγήσει, επιτέλους και με τρόπο πειστικό, γιατί αυτή η εμμονή που τη θεωρώ φιλελεύθερη ιδεοληψία, όχι πρόσφατη, εδώ και χρόνια γίνεται αυτή η συζήτηση. Γιατί η κυβέρνηση ασχολείται υστερικά με τη συγχώνευση εταιρειών (πόσες τέτοιες έχουμε πλέον στην Ελλάδα!) και δεν βάζει στόχο, εμείς οι μικροί να μπορούμε να προσλάβουμε από 1 ή 2 υπαλλήλους; Γιατί δεν μας ενδιαφέρει η μείωση της ανεργίας;..." ρωτούσε πριν λίγες μέρες η φίλη μου στα κοινωνικά δίκτυα Βίβιαν Ευθυμιοπούλου αναφερόμενη στην πρόσφατη απόφαση της κυβέρνησης να θεσπίσει κάποια κίνητρα για τη συγχώνευση επιχειρήσεων με βασικό μεταξύ αυτών τη μείωση της φορολογίας.

    Οι λόγοι που χρειάζονται μεγαλύτερες επιχειρήσεις είναι πολλοί. Οι σπουδαιότεροι μεταξύ αυτών είναι:

    α) Ανταγωνιστικότητα,  εξαγωγές

    Η  βελτίωση της ανταγωνιστικότητας προκειμένου να κατασκευάζουν καλύτερης ποιότητας από τα εισαγόμενα προϊόντα σε χαμηλότερες τιμές. Μια μικρή επιχείρηση δύσκολα μπορεί να πετύχει οικονομίες κλίμακας ή να διαθέσει τα απαραίτητα κεφάλαια προκειμένου να χρηματοδοτήσει έρευνα και να αναπτύξει καινοτομίες...

    Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η ελληνική οινοποιία όπου αν  και έχουμε καταφέρει να παράγουμε ικανοποιητικά κρασιά, οι εξαγωγές είναι μηδαμινές.  Στη Νεμέα π.χ. που παράγεται το περίφημο Αγιωργίτικο υπάρχουν περί τα 70 οινοποιία που παράγουν στην καλύτερη περίπτωση από μερικές εκατοντάδες χιλιάδες  φιάλες κρασί το καθένα.

    Επειδή το καθένα διαθέτει τα δικά του τρακτέρ, τα δικά του φορτηγά, τις δικές του δεξαμενές ζύμωσης και τα δικά του εμφιαλωτήρια το κόστος παραγωγής στην καλύτερη περίπτωση φτάνει τα 2-4 ευρώ το μπουκάλι για να πουληθεί στο σούπερ μάρκετ από 5-15 ευρώ κατά μέσο όρο.

    Την ίδια ώρα ένα μπουκάλι κρασί από την άλλη άκρη του κόσμου εφάμιλλης ποιότητας με βάση αυτούς που είναι σε θέση να το αξιολογήσουν,  μπορεί να φτάσει στον Πειραιά στα 1-2 ευρώ και άρα να πωληθεί στο σούπερ-μάρκετ στα 4-5 ευρώ.

    Επιπλέον αν πάει κάποιος από τους 70 οινοποιούς της Νεμέας ή του Αμύνταιου ή της Νάουσας (με το Ξινόμαυρο) σε μια μεγάλη ευρωπαϊκή αλυσίδα σούπερ-μάρκετ να τοποθετήσει κάποιο κρασί του, θα αντιμετωπίσει την εξής κατάσταση. Αν η σχέση ποιότητας τιμής είναι ικανοποιητική θα του ζητήσουν  μερικά εκατομμύρια φιάλες.

    Μια μεγάλη αλυσίδα σ/μ όταν βάζει ένα προϊόν στα ράφια θέλει να εξασφαλίσει στους πελάτες της τη δυνατότητα να ξαναβρούν το προϊόν όσες φορές θελήσουν. Ακόμη και τα μεγάλα ελληνικά οινοποιία δεν παράγουν πάνω από 2-3 εκατ. φιάλες συνολικά τον χρόνο.  

    Κατά συνέπεια το ελληνικό κρασί αποκλείεται από τα βασικά σημεία μαζικών πωλήσεων δηλ. τις μεγάλες αλυσίδες.  Αν π.χ. τα 70 και πλέον οινοποιία της Νεμέας συγχωνεύονταν σε 1 με 2 θα είχαν κάποια ελπίδα να εξάγουν και κυρίως να ανταγωνιστούν στην εγχώρια αγορά τα Χιλιανά,  Αυστραλιανά κλπ.  κρασιά που σιγά-σιγά κερδίζουν έδαφος...

    Μπορεί λοιπόν τα 70 οινοποιία να απασχολούν αθροιστικά περισσότερους εργαζόμενους αυτή τη στιγμή από ό,τι θα απασχολούσαν 1-2 μονάδες, αλλά μακροπρόθεσμα στον βαθμό παραμένουν μη ανταγωνιστικά, ιδίως αν εκλείψουν και οι επιδοτήσεις, κινδυνεύουν και μαζί με αυτά κινδυνεύουν και οι θέσεις εργασίας που προσφέρουν.

    β) Εταιρική διακυβέρνηση, φοροδιαφυγή, εργασιακές συνθήκες...

    Η Ελλάδα είναι μια από τις χώρες με τη χαμηλότερη ανταγωνιστικότητα στην Ευρώπη, την υψηλότερη διαφθορά, τη μεγαλύτερη φοροδιαφυγή και τους χαμηλότερους μισθούς.

    Οι μικρές οικογενειακές επιχειρήσεις είναι δύσκολο να ελεγχθούν και συνήθως επειδή λειτουργούν  με χαμηλά ή και αρνητικά  περιθώρια κέρδους  οπότε η φοροδιαφυγή ή το "φέσωμα" των τραπεζών αποτελούν για τις περισσότερες το μόνο κέρδος που παράγουν.

    Όταν ξεκίνησα τη δημοσιογραφία σαν οικονομικός και επιχειρηματικός συντάκτης μεταξύ ολίγων ξεχώριζαν δυο επιχειρήσεις. Η "Πετζετάκις" και η "Artisti Italiani". Σήμερα δεν υπάρχει καμιά από τις δύο και ένας βασικός λόγος ήταν το μέγεθος και η απουσία εταιρικής διακυβέρνησης λόγω του οικογενειακού χαρακτήρα τους.

    Ένας εργατικός και οξύνους άνθρωπος μπορεί να δημιουργήσει μια επιτυχημένη επιχείρηση. Δύσκολα όμως μπορεί να την "τρέξει" μόνος αν αυτή ξεπεράσει ένα μέγεθος.

    Τα πράγματα γίνονται ακόμη χειρότερα αν ο δημιουργός της επιχείρησης... αφήσει τον μάταιο τούτο κόσμο και η επιχείρηση περάσει στα χέρια των κληρονόμων που είτε μπορεί να μην διαθέτουν την ίδια εργατικότητα και οξύνοια είτε επειδή έχουν βρει πολλά πράγματα έτοιμα, δεν διαθέτουν τον ίδιο ζήλο...

    Το μέγεθος και η εταιρική διακυβέρνηση όπου τις εταιρείες τις τρέχουν επαγγελματίες και οι μέτοχοι απλά παρακολουθούν, αξιολογούν και εισπράττουν μερίσματα είναι απαραίτητος όρος για την ενδυνάμωση της ανταγωνιστικότητας, την αύξηση των εξαγωγών, τη μείωση της φοροδιαφυγής, τη βελτίωση των εργασιακών συνθηκών, τη βελτίωση των μισθών και τη δημιουργία θέσεων εργασίας υψηλής ειδίκευσης (έρευνα και καινοτομία) που θα επαναφέρουν τους υψηλής ειδίκευσης νέους που έχουν φύγει στο εξωτερικό.

    Γιατί π.χ. μισθούς των 5 και 10 χιλ. ευρώ  σε μερικές εκατοντάδες στελέχη δεν μπορεί να προσφέρει μια επιχείρηση με 5-10 ή 100  εκατ. τζίρο αλλά μια εταιρεία με πωλήσεις πάνω από  2-3 δισ. ευρώ.

    Αυτοί είναι μερικοί από τους λόγους για τους οποίους χρειάζονται κίνητρα συγχώνευσης και μεγέθυνσης των επιχειρήσεων.

    Φοβάμαι όμως πως δεν αρκούν, καθώς πιστεύω πως η επιμονή στις μικρές οικογενειακές επιχειρήσεις στην Ελλάδα έχει να κάνει με τα βαθύτερα πολιτισμικά χαρακτηριστικά της γωνίας της Ν.Α. Ευρώπης στην οποία ζούμε.

    Στις προνεωτερικές κοινωνίες, η εμπιστοσύνη στους δεσμούς συγγένειας είναι ισχυρότερη από την εμπιστοσύνη στους θεσμούς κοινωνικής οργάνωσης με  βάση το κράτος, το νόμο και την αγορά.

    Το πελατειακό κράτος π.χ.  όπου η νικήτρια φατρία το νέμεται για να διορίσει τα δικά της παιδιά που συχνά διαθέτουν και δεσμούς αίματος μεταξύ τους είναι χαρακτηριστικό πολλών προνεωτερικών παραδοσιακών (δηλ. υπανάπτυκτων)  κοινωνιών.   

    Κατά συνέπεια οι επιχειρήσεις αυτών των κοινωνιών είναι μικρές και οικογενειακές γιατί υπάρχει απουσία εμπιστοσύνης σε ανθρώπους πέραν των συγγενών.

    Αν θέλουμε επιχειρήσεις ανταγωνιστικές που θα υποκαταστήσουν μέρος των εισαγωγών και θα δημιουργήσουν βιώσιμες και καλοπληρωμένες θέσεις εργασίας, πρέπει να βοηθήσουμε να μεγαλώσουν αυτές που το αξίζουν. Σε κάθε άλλη περίπτωση θα μείνουμε στην κατάσταση όπου οι μισοί πουλάμε καφέδες στους άλλους μισούς οι οποίοι πουλάνε σε μας και αμφότεροι διατηρούμε την  ψευδαίσθηση πως απασχολούμαστε ή επιχειρούμε...

    kostas.stoupas@capital.gr

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ