Του Άγη Βερούτη

Υπάρχουν άνθρωποι που αποκτούν δημόσια φωνή.
Υπάρχουν άνθρωποι που αποκτούν δημόσια προβολή.
Και υπάρχουν άνθρωποι που μπερδεύουν το ένα με το άλλο.

Η κυρία Καρυστιανού ανήκει ξεκάθαρα στην τρίτη κατηγορία.

Μέσα από μια ανείπωτη προσωπική τραγωδία, την τραγική απώλεια του παιδιού της στο δυστύχημα των Τεμπών, απέκτησε αναγνωρισιμότητα, κοινωνική συμπάθεια και πρόσβαση στα μικρόφωνα. Μέχρι εδώ, απολύτως ανθρώπινο. Από εκεί και πέρα όμως ξεκινά κάτι πολύ πιο ιδιότυπο: η σταδιακή μετατροπή της συμπάθειας σε ψευδαίσθηση πολιτικής αυθεντίας.

Κάπου ανάμεσα στις τηλεοπτικές εμφανίσεις και τις αναρτήσεις στο X, πιθανόν να της γεννήθηκε η εντύπωση ότι η προσωπική οδύνη της ισοδυναμεί με εθνική σοφία.

Κι έτσι φτάσαμε στο σημείο να απευθύνει δημόσια οδηγίες στον πρωθυπουργό, για το τι οφείλει να πει στον Τούρκο πρόεδρο Ερντογάν και τί όχι, σε περίπτωση συνάντησής τους.

Όχι απλές απόψεις επί κάποιου θέματος. Υποδείξεις! Με όρους "κυριαρχίας" και κατηγορίες "προδοσίας" αν δεν ακολουθήσει τις υποδείξεις της! Με ύφος ανθρώπου που θεωρεί πως έχει στα χέρια του κάποιο μυστικό εγχειρίδιο εξωτερικής πολιτικής που αγνοούν οι πρωθυπουργοί, οι υπουργοί εξωτερικών, οι πρέσβεις, οι διεθνολόγοι, οι στρατιωτικοί αναλυτές και τα διπλωματικά επιτελεία των τελευταίων πενήντα ετών!

Μήπως θα πρέπει να αραιώσει τις επισκέψεις της στις αστρολόγους; 
Ήρεμα ρωτάω...!

Εδώ δεν μιλάμε για άκαιρη δήλωση.
Μιλάμε για πλήρη απώλεια της αίσθησης της κλίμακας.

Οι ελληνοτουρκικές σχέσεις δεν είναι συζήτηση στο Facebook. Δεν είναι ανάρτηση 280 χαρακτήρων. Δεν είναι συναισθηματικό ξέσπασμα με εθνικό περιτύλιγμα. Είναι ένας πολυδιάστατος μηχανισμός ισορροπιών: στρατιωτική αποτροπή, διεθνές δίκαιο, ΝΑΤΟϊκές δεσμεύσεις, αμερικανικοί υπολογισμοί, ευρωπαϊκές πιέσεις, ενεργειακοί διάδρομοι, οικονομική αλληλεξάρτηση και διακρατικό εμπόριο, Ανατολική Μεσόγειος, γειτονία δυο λαών, δυο οικονομιών, δυο παραπλήσιων κοινωνιών.

Όλα αυτά δεν λύνονται με κεφαλαία γράμματα.
Λύνονται, όσο λύνονται, με backchannels, non-papers, off-the-record συναντήσεις, τεχνικές διαβουλεύσεις, διαβαθμισμένα σημειώματα και αργή, βασανιστική διαπραγμάτευση δεκαετιών. Με ανθρώπους που περνούν δεκαετίες σε πρεσβείες, όχι σαββατοκύριακα σε πάνελ.

Όμως η κυρία Καρυστιανού φαίνεται ότι πιστεύει πως η εξωτερική πολιτική της χώρας μας είναι θέμα ηθικής αγανάκτησης.

Ότι αν φωνάξεις αρκετά δυνατά τη λέξη "κυριαρχία", οι γεωπολιτικοί συσχετισμοί θα ντραπούν και θα αποσυρθούν...

Το ίδιο μοτίβο είδαμε νωρίτερα και στο θέμα των αμβλώσεων. Εκεί όπου, χωρίς θεσμικό ρόλο, χωρίς νομική τεκμηρίωση, χωρίς κοινωνική ανάλυση, θεώρησε σκόπιμο να ανοίξει δημόσια μια συζήτηση για ένα δικαίωμα κατοχυρωμένο εδώ και δεκαετίες. 

Ούτε ο περισσότερος κόσμος, είμαι βέβαιος, πιστεύει ότι οι αμβλώσεις είναι ορθή μέθοδος αντισύλληψης. Αν ήταν όμως κάτι να αρθρώσουν όλοι αυτοί, θα έλεγαν ότι χρειάζεται περισσότερη εκπαίδευση στα νέα κορίτσια για αυτό το θέμα από το σχολείο και το σπίτι τους, και όχι φυσικά η απαγόρευση της αυτοδιάθεσης του σώματος της γυναίκας, που είναι θεσμικά κατοχυρωμένη εδώ και δεκαετίες!

Οι αμβλώσεις δεν είναι "φιλοσοφικός προβληματισμός". Είναι ιατρική πράξη. Είναι δικαίωμα στην αυτοδιάθεση του σώματος της καθεμιάς Γυναίκας στην Ελλάδα. Είναι κοινωνική πραγματικότητα. Δεν τις αγγίζει κάποιος επειδή είδε μπροστά του μικρόφωνο! Τις αγγίζει μόνο όταν είναι έτοιμος να αναλάβει τις πολιτικές και θεσμικές συνέπειες.

Αλλά αυτό ακριβώς λείπει από την κ. Καρυστιανού σήμερα: η έννοια της ευθύνης.

Γιατί η κυρία Καρυστιανού δεν έχει κόμμα.
Δεν έχει πρόγραμμα. 
Δεν έχει παρουσιάσει συνεκτική πρόταση διακυβέρνησης. 
Δεν έχει τοποθετηθεί σοβαρά για την οικονομία, την άμυνα, το δημογραφικό, το μεταναστευτικό. 
Δεν έχει εκτεθεί στην κρίση των πολιτών.

Το περίφημο "κόμμα Καρυστιανού" υπάρχει μόνο ως φήμη.
Υπάρχει μόνο ως συναισθηματικό κεφάλαιο.

Αλλά η συμπάθεια δεν είναι εντολή.
Η αναγνωρισιμότητα δεν είναι πολιτική νομιμοποίηση.
Η τραγωδία δεν είναι βιογραφικό.

Κι όμως, βλέπουμε μια σταδιακή αυτο-αναβάθμιση: από τραγική μητέρα θύματος (στην οποία συμπάσχω και ραγίζει την καρδιά μου η τραγικότερη απώλεια της ανθρώπινης ύπαρξης: εκείνης του παιδιού σου), σε θεματοφύλακα της Δημοκρατίας, και πλέον σε άτυπο επιτηρητή της εθνικής στρατηγικής.

Αυτό λέγεται υπερβάλλουσα αυτοεκτίμηση.
Ή, πιο απλά, "μπερδεύει το μπόι της με τη σκιά της".

Όταν η τηλεοπτική προβολή αρχίζει να εκλαμβάνεται ως γεωπολιτικό κύρος, τότε κάτι έχει πάει πολύ στραβά. Όταν η προσωπική αγανάκτηση μεταφράζεται σε εθνικές νουθεσίες, τότε η δημόσια συζήτηση κατεβαίνει επίπεδο. Γιατί παράγεται θόρυβος χωρίς περιεχόμενο. Δημιουργούνται εντυπώσεις χωρίς λογοδοσία. Εκτοξεύονται βαριές λέξεις χωρίς κόστος.

Και αυτά είναι επικίνδυνα πράγματα σε μια χώρα που γειτνιάζει με μια αναθεωρητική δύναμη.

Αν η κυρία Καρυστιανού θέλει να πολιτευθεί, ο δρόμος είναι απλός: ιδρύει κόμμα, παρουσιάζει πρόγραμμα, κατεβαίνει σε εκλογές, αναλαμβάνει ευθύνη. Αν θέλει να παραμείνει ακτιβίστρια, επίσης θεμιτό.

Ας μην παριστάνει τον άτυπο Υπουργό Εξωτερικών, όμως...

Η Ελλάδα δεν κυβερνάται με posts. Και τα εθνικά θέματα δεν λύνονται με ηθική αγανάκτηση.
Η πολιτική απαιτεί επίγνωση ορίων. Όταν αυτή εξαφανίζεται, τότε η σκιά φουσκώνει, το εγώ διογκώνεται και η σοβαρότητα υποχωρεί. Όπως καληώρα...

Στην πραγματική πολιτική, μετράνε τρία πράγματα: θεσμική θέση, σχέδιο και λογοδοσία.

Η κυρία Καρυστιανού δεν διαθέτει κανένα από τα τρία.

Διαθέτει μόνο δημόσιο λόγο. Και ο δημόσιος λόγος χωρίς θεσμική ευθύνη είναι απλώς θόρυβος.

Οι παρεμβάσεις της στα ελληνοτουρκικά δεν συνοδεύονται από ανάλυση συσχετισμών ισχύος, ούτε από πρόταση στρατηγικής. Δεν υπάρχει αναφορά σε ΝΑΤΟ, ΗΠΑ, ΕΕ, εξοπλιστικά, ενεργειακά συμφέροντα ή κόκκινες γραμμές. Υπάρχουν μόνο γενικόλογες διατυπώσεις περί "κυριαρχίας" και βαριές λέξεις όπως "προδοσία".

Αυτό δεν είναι πολιτική. Είναι συναισθηματική ρητορική καφενείου.

Το ίδιο μοτίβο εμφανίστηκε και στο θέμα των αμβλώσεων: άνοιγμα βαριάς θεματολογίας χωρίς νομικό πλαίσιο, χωρίς κοινωνική τεκμηρίωση, χωρίς ανάληψη ευθύνης για τις συνέπειες. Παρέμβαση υψηλού φορτίου με μηδενικό όμως λειτουργικό βάθος.
Σε όρους διοίκησης, αυτό λέγεται άποψη χωρίς υλοποίηση.

Η εξωτερική πολιτική, όμως, δεν λειτουργεί με απόψεις. Λειτουργεί με κόστη, trade-offs και συμβιβασμούς. Κάθε λέξη έχει βάρος. Κάθε θέση έχει αντίμετρα. Κάθε δημόσια τοποθέτηση δημιουργεί διπλωματικό αποτύπωμα.

Όταν κάποιος μιλά χωρίς να έχει κόστος, απλώς μεταφέρει το κόστος κάπου αλλού.

Η Ελλάδα δεν έχει την πολυτέλεια τέτοιου είδους δημόσιου αυτοσχεδιασμού. Βρίσκεται σε γεωπολιτική ζώνη υψηλής αστάθειας. Έχει ανοιχτά μέτωπα, εξοπλιστικές δεσμεύσεις, ενεργειακές εξαρτήσεις και στρατηγικές συμμαχίες. Δεν είναι sandbox για προσωπική προβολή.

Αυτό δημιουργεί ένα επικίνδυνο προηγούμενο: την ιδέα ότι η αναγνωρισιμότητα αρκεί για να παρεμβαίνεις σε θέματα κρατικής στρατηγικής.
Αμ, δεν αρκεί!

Σε τελική ανάλυση, η Ελλάδα δεν χρειάζεται άλλους εκφραστές υπερ-συντηρητισμού και εθνικιστικού παραληρήματος. Έχει ήδη πολλούς. Ρωτήστε την Ελληνική Λύση, τη Νίκη, τους Σπαρτιάτες, και τόσους άλλους που μένουν εκτός βουλής σε κάθε εκλογές. 

Χρειάζεται σοβαρότητα, θεσμική πειθαρχία και ανθρώπους που καταλαβαίνουν ότι η εξωτερική πολιτική δεν είναι πρόσφορη για προσωπικό βήμα. Γιατί διαφορετικά, αντί για εθνική στρατηγική, θα έχουμε τηλεοπτική πολιτική.

Και αυτό, σε μια χώρα με ανοιχτά εθνικά μέτωπα, είναι κακή διαχείριση ρίσκου.

agissilaos@gmail.com