Του Ηλία Ψυχογιού

Στην ελληνική πολιτική σκηνή, η ανάδυση προσώπων που εκπροσωπούν κάποιου είδους συλλογικό τραύμα είναι ένα φαινόμενο συχνό, αλλά σπάνια τόσο έντονο όσο στην περίπτωση της Μαρίας Καρυστιανού. Ωστόσο, η πορεία από την οδύνη της απώλειας στην αρένα της διεκδίκησης της εξουσίας αποδεικνύεται μια διαδρομή γεμάτη παγίδες. 

Ο "Reluctant Leader" και η παγίδα της αμφισημίας

Για μεγάλο διάστημα, η κ. Καρυστιανού λειτούργησε ως ένας Reluctant Leader (απρόθυμος ηγέτης). Ήταν η προσωπικότητα που "δεν ήθελε την πολιτική, αλλά η ανάγκη για δικαιοσύνη την ανάγκασε να βγει μπροστά". Αυτό το προφίλ της εξασφάλισε μια πρωτοφανή ηθική υπεροχή. Όσο παρέμενε στο υπερκομματικό επίπεδο της "μάνας των Τεμπών", η αποδοχή της ήταν καθολική.

Η προσπάθειά της, όμως, να μετασχηματίσει αυτή την αποδοχή σε πολιτικό σχήμα, την οδήγησε στην Ambiguity Trap (Παγίδα της Αμφισημίας). Επιχειρώντας ένα Political Straddling (ισορροπία σε δύο βάρκες), προσπάθησε να κρατήσει κοντά της τόσο το αριστερό πολιτικό ακροατήριο που την ανέδειξε, όσο και ένα πιο συντηρητικό, αλλά εξίσου αντισυστημικό κοινό. Το αποτέλεσμα; Οι αμφιλεγόμενες τοποθετήσεις για κοινωνικά ζητήματα (όπως οι αμβλώσεις) και οι "διορθωτικές" δηλώσεις που ακολουθούσαν, αποκάλυψαν έναν πολιτικό ερασιτεχνισμό που δεν συνάδει με τις απαιτήσεις μιας σοβαρής εναλλακτικής πρότασης εξουσίας.

Η "Αποϊεροποίηση" και το ρήγμα της αυθεντικότητας

Το μεγαλύτερο εμπόδιο στην ίδρυση κόμματος είναι η ήδη συντελεσμένη Αποϊεροποίηση του προσώπου της. Μόλις το "εμείς" του Συλλόγου Τεμπών μετατράπηκε στο "εγώ" μιας πολιτικής πρωτοβουλίας, το ιερό σύμβολο άρχισε να φθείρεται. Η δημόσια ρήξη με άλλους συγγενείς θυμάτων και η απομάκρυνσή της από την προεδρία του Συλλόγου αφαίρεσαν από την κ. Καρυστιανού το "ηθικό πιστοποιητικό" που την καθιστούσε αδιαμφισβήτητη. Ένας πολιτικός αρχηγός χωρίς τη στήριξη της ίδιας της "βάσης" του πόνου από την οποία προήλθε, είναι ένας αρχηγός με αποδυναμωμένα θεμέλια.

Η στρατηγική του "Blitzkrieg Electioneering" ως ομολογία αδυναμίας

Οι πληροφορίες που θέλουν την ανακοίνωση του κόμματος να καθυστερεί μέχρι την προκήρυξη των εκλογών παραπέμπουν σε μια τακτική Blitzkrieg Electioneering (εκλογικός κεραυνοβόλος πόλεμος). Στόχος είναι να αποφευχθεί η πρόωρη έκθεση του προγράμματος και, κυρίως, των στελεχών της.

Όμως, σε μια κοινωνία που έχει "καεί" από υποσχέσεις, ο φόβος να αποκαλυφθεί η "επιτροπή σοφών" εκλαμβάνεται ως αδυναμία. Αν τα στελέχη που την πλαισιώνουν θυμίζουν "κακή παράσταση επιθεώρησης", τότε η αιφνιδιαστική ανακοίνωση δεν θα εκληφθεί ως κίνηση στρατηγικής, αλλά ως προσπάθεια πολιτικής εξαπάτησης. Οι αντισυστημικοί ψηφοφόροι, στους οποίους στοχεύει, είναι οι λιγότερο ανεκτικοί σε τέτοιες τακτικές· για αυτούς, η κ. Καρυστιανού κινδυνεύει να φανεί "ίδια και χειρότερη" από το υπάρχον σύστημα.

Το "Σύστημα" και το τέλος των πειραμάτων

Ίσως όμως ο καθοριστικότερος παράγοντας για την ακύρωση του εγχειρήματος είναι η στάση του αντι-Μητσοτακικού "συστήματος" (πολιτικά κέντρα, ΜΜΕ, επιχειρηματικοί κύκλοι). Μετά από μια σειρά αποτυχημένων στοιχημάτων, αυτό το σύστημα φαίνεται να τραβάει το "χαλί" κάτω από τα πόδια και της κ. Καρυστιανού:

1. Το πείραμα Κασσελάκη: Αποδείχθηκε μια επικοινωνιακή φούσκα χωρίς ιδεολογικό βάθος.

2. Η στασιμότητα Ανδρουλάκη: Επιβεβαίωσε την αδυναμία του ΠΑΣΟΚ να γίνει ο κυρίαρχος πόλος.

3. Το Rebranding Τσίπρα: Δεν κατάφερε να συγκινήσει το ευρύ κοινό.

Το "σύστημα" αντιλαμβάνεται πλέον ότι και η Μαρία Καρυστιανού, παρότι υπήρξε ένα ισχυρό εργαλείο πίεσης κατά της κυβέρνησης, στερείται των εχεγγύων για να αποτελέσει τον σοβαρό, δεύτερο πόλο του πολιτικού συστήματος. Η αστάθεια των απόψεών της και η αδυναμία της να συσπειρώσει, την καθιστούν περισσότερο ένα "επικίνδυνο" και απρόβλεπτο παράγοντα, παρά μια βιώσιμη λύση.

Η ίδρυση κόμματος απαιτεί ξεκάθαρες θέσεις για πολύπλοκα ζητήματα. Όχι "δημιουργούμε μία νέα ιδεολογία” και αντίστοιχους λεκτικούς υπερβατισμούς. Θέσεις που η ίδια δυσκολεύεται να τις δώσει, γιατί γνωρίζει ότι μόλις το κάνει, θα χάσει τουλάχιστον το 50% της απήχησής της, είτε από τα δεξιά είτε από τα αριστερά. Ας δει όποιος θέλει την τελευταία της συνέντευξη προχθές και θα καταλάβει: ελάχιστες απαντήσεις για πρακτικά θέματα (οι μισές θώπευαν την δεξιά και οι άλλες μισές την αριστερά), υπερβολές και επίκληση στο θυμικό. Ουσία και πραγματισμός ανύπαρκτος, αλλά η διακυβέρνηση μιας χώρας απαιτεί πρωτίστως πραγματισμό. 

Δυστυχώς για την ίδια, η Μαρία Καρυστιανού έχει εγκλωβιστεί στην προσπάθειά της να είναι ένα Catch-all κίνημα χωρίς ξεκάθαρο στίγμα. Η σκληρή (και συχνά "κάτω από τη μέση”) κριτική που ήδη δέχεται από ανθρώπους που κάποτε τη λάτρευαν, σε συνδυασμό με τη σταδιακή απώλεια της στήριξης από τα συστημικά κέντρα που αναζητούν έναν "σοβαρό" αντίπαλο για τον Κυριάκο Μητσοτάκη, οδηγούν σε μία μόνο διέξοδο: Την ακύρωση της πολιτικής καθόδου. 

Σημείωση 1: ήδη οι δημοσκοπήσεις δείχνουν μείωση της απήχησης της κας Καρυστιανού. Και ακόμα δεν έχουμε μπει στο 12μηνο πριν τις εκλογές..

Σημείωση 2: Η αναφορά του παρόντος άρθρου σε τεχνικούς όρους (Reluctant Leader. Παγίδα της Αμφισημίας, Ambiguity Trap, Political Straddling, Ρήγμα της Αυθεντικότητας, Blitzkrieg Electioneering, Catch-all κίνημα) έγινε για να αντιληφθούν οι αναγνώστες πώς οργανώνεται  το παιχνίδι της πολιτικής επικοινωνίας.

ilpsychogios@gmail.com