Του Νικόλαου Γεωργικόπουλου*

Βιώσιμη ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας με υψηλούς ρυθμούς, χωρίς ένα ισχυρό, δηλαδή επαρκώς κεφαλαιοποιημένο, και πραγματικά λειτουργικό τραπεζικό σύστημα που δανείζει την οικονομία με λελογισμένο πιστωτικό κίνδυνο, δεν μπορεί να υπάρξει. Η ποιότητα και η κατεύθυνση της χρηματοδότησης αποτελούν τον καθοριστικό παράγοντα για το πού θα κινηθεί η χώρα τα επόμενα χρόνια. Και η εικόνα της τελευταίας δεκαετίας δείχνει ξεκάθαρα ποιοι τομείς μπαίνουν μπροστά και ποιοι μένουν πίσω.

Η πορεία των τραπεζικών πιστώσεων την περίοδο 2016–2025 αποτυπώνει τις μεγάλες μεταβολές στην ελληνική οικονομία: από την απομόχλευση και την πανδημία, μέχρι την επανεκκίνηση και τις νέες επενδυτικές ευκαιρίες. Τα στοιχεία δείχνουν μια οικονομία που αλλάζει προσανατολισμό και αναζητά νέα σημεία ισορροπίας.

Εγχώρια πίστωση προς τους σημαντικότερους τομείς της ελληνικής οικονομίας (μηνιαία υπόλοιπα σε εκατομμύρια €)

Απομόχλευση 2017–2021: Η οικονομία σε φάση συρρίκνωσης

Οι περισσότεροι τομείς της οικονομίας είδαν τα πιστωτικά τους υπόλοιπα να μειώνονται. Βιομηχανία, εμπόριο και κατασκευές υποχώρησαν σημαντικά, ενώ η πανδημία επιδείνωσε την εικόνα. Το 2021 καταγράφεται τεχνητή αλλά βαθιά πτώση λόγω της αναστολής δραστηριοτήτων.

Μοναδική εξαίρεση αποτέλεσαν οι Μεταφορές, που διατήρησαν ή και αύξησαν τα υπόλοιπά τους.

Αντιστροφή τάσης 2022–2025: Επανεκκίνηση της χρηματοδότησης

Από το 2022, η εικόνα αντιστρέφεται. Η άρση των περιορισμών και η βελτίωση του κλίματος οδηγούν σε αύξηση των πιστώσεων σε όλους τους κλάδους, αν και με φθίνουσα δυναμική προς το 2025.

Ενέργεια: Ο μεγάλος κερδισμένος της δεκαετίας

Ο ενεργειακός τομέας καταγράφει τη μεγαλύτερη άνοδο.

Η ζήτηση αυξήθηκε ήδη από την περίοδο του εγκλεισμού, ενώ μετά το 2022 η πιστωτική επέκταση επιταχύνεται εντυπωσιακά.

Το 2025, η ενέργεια ανεβαίνει στην πρώτη θέση των συνολικών πιστώσεων με μερίδιο 18,7%.

Η απελευθέρωση της αγοράς και οι επενδύσεις σε ΑΠΕ ενισχύουν περαιτέρω τη δυναμική του κλάδου.

Τουρισμός: Σταθερή ανάκαμψη, αλλά με γεωπολιτικές αναταράξεις

Μετά την πτώση του 2021, ο τουρισμός επιστρέφει σε θετικούς ρυθμούς. Την τριετία 2022–2024 οι πιστώσεις αυξάνονται σταθερά, καθώς οι επιχειρήσεις επενδύουν σε ανακαινίσεις και αναβαθμίσεις.

Το 2025, όμως, η ανάπτυξη επιβραδύνεται (+2,4%) λόγω των γεωπολιτικών εντάσεων στη Μέση Ανατολή.

Βιομηχανία και Εμπόριο: Αδύναμη επαναφορά μετά την κρίση

Παρά την άνοδο του 2022, οι δύο κλάδοι δεν ανακτούν το χαμένο έδαφος.

Οι διαταραχές στην εφοδιαστική αλυσίδα και η απειλή δασμών από τις ΗΠΑ επηρεάζουν αρνητικά τη χρηματοδότηση.

Το εμπόριο υποχωρεί στο 15,3% των συνολικών πιστώσεων, χάνοντας τη δεύτερη θέση που διατηρούσε επί χρόνια.

Κατασκευές: Από την κατάρρευση στην προσεκτική ανάκαμψη

Ο κλάδος υπέστη τη μεγαλύτερη πτώση την περίοδο 2020–2021.

Από το 2022 ανακάμπτει, αν και το 2024 σημειώνεται κάμψη λόγω κρατικών στεγαστικών προγραμμάτων που υποκατέστησαν την τραπεζική χρηματοδότηση.

Το 2025, οι κατασκευές παραμένουν χαμηλά, στο 4,7% των συνολικών πιστώσεων.

Το 2025: Η δυναμική εξασθενεί

Το έτος ξεκινά με ισχυρή αύξηση (+2,7% στο α’ τρίμηνο), αλλά στη συνέχεια η δυναμική εξασθενεί.

Η γεωργία παρουσιάζει έντονες διακυμάνσεις λόγω της απειλής δασμών από τις ΗΠΑ, ενώ βιομηχανία και εμπόριο υποχωρούν στο γ’ τρίμηνο.

Επενδυτικές Ευκαιρίες: Πέντε τομείς με υψηλό δυναμικό

Τα δεδομένα της δεκαετίας αναδεικνύουν πέντε τομείς με υψηλό δυναμικό:

• Ενέργεια και ΑΠΕ: έργα παραγωγής, αποθήκευσης και δικτύων

• Τουρισμός υψηλής ποιότητας: ανακαινίσεις, βιώσιμες υποδομές, θεματικές μορφές

• Βιομηχανία 4.0: ψηφιοποίηση, αυτοματοποίηση, εξωστρέφεια

• Κατασκευές και πράσινη κατοικία: ενεργειακές αναβαθμίσεις και αστικές αναπλάσεις

• Αγροδιατροφή: τεχνολογίες ακριβείας και καθετοποίηση παραγωγής

Το συμπέρασμα

Η ελληνική οικονομία αφήνει πίσω της μια δεκαετία απομόχλευσης και αβεβαιότητας.

Η ενέργεια και ο τουρισμός οδηγούν την ανάπτυξη, ενώ βιομηχανία και κατασκευές προσφέρουν σημαντικό ανεκμετάλλευτο δυναμικό.

Η επόμενη πενταετία θα κριθεί από την ικανότητα της χώρας να κατευθύνει τις πιστώσεις σε τομείς υψηλής προστιθέμενης αξίας και να αξιοποιήσει τις ευρωπαϊκές χρηματοδοτικές ευκαιρίες.

*Stern Business School (NYU), Πρόεδρος Επιτροπής Αποδοχών & Υποψηφιοτήτων - Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα (ΕΑΤ)