Του Γιάννη Πανούση

Η απόφαση της Ιστορίας
εκδίδεται πάντοτε κατ’ ερημοδικίαν
Levinas, Ολότητα και Άπειρο

Άπαντες, ιδίως οι πολιτικοί, οφείλουν να μαθητεύουν στους κανόνες της Δημοκρατίας και του Κοινοβουλευτισμού, να υιοθετούν δηλαδή την Πολιτική Παιδαγωγία, που υπερβαίνει την τεχνητή/μιντιακή ωραιοποίηση της αυτο-εικόνας τους και έχει ως στόχο την επίλυση των προβλημάτων των πολλών.

Η αρχηγική φαντασίωση του υπερεκτιμημένου Εγώ δεν συμβάλλει στην ‘περιαγωγή ψυχής’ [Πλάτων], αναγκαίο προτέρημα για τον πολιτικό, που αγαπάει το λαό του.

Η μύηση στους θεσμικούς κανόνες και στην ηθική των ορίων έχει ως κύριο δείκτη την ανα-γνώριση ότι ο πολιτικός τζόγος δεν διαρκεί εσαεί· γι’ αυτό όποιος πέφτει στην παγίδα ότι ‘ο κόσμος του ανήκει’ πολύ γρήγορα θα συνειδητοποιήσει ότι σ’ αυτή τη χώρα που εξόρισε τον δίκαιο Αριστείδη, έδωσε κώνειο στο σοφό Σωκράτη, φυλάκισε τον ήρωα Κολοκοτρώνη και δολοφόνησε τον κυβερνήτη Καποδίστρια, η μνήμη λειτουργεί δίκοπα.

Άλλοτε ο λαός [κάνει πως] ξεχνάει κι άλλοτε θυμάται αναδρομικά και τιμωρεί απρόσμενα και δυσανάλογα.

Συνεπώς, όσο πολιτικά, οικονομικά και κοινωνικά διαθέσιμος δηλώνει κάποιος, όσο κι αν στην Ελλάδα ‘η συνομοσπονδία της σκιάς’ πάντοτε παίζει κρίσιμο ρόλο, πρέπει ν’ αποφευχθεί ο ιδεοληπτικός εξορθολογισμός της σημερινής κατάστασης και να συμψηφισθούν όλα τα λάθη και τα πάθη του παρελθόντος στο όνομα των παρόντων κινδύνων, δίχως ουσιώδεις εγγυήσεις αλλαγής μοντέλου διακυβέρνησης και προτύπου ηγέτη.

Οι μισοαλήθειες και τα ημιψεύδη δεν συμβάλλουν σε τίποτα το καθαρτήριο.

Αφηγούμενος όμως ‘το μέρος του Όλου’ απο-δεικνύεις ότι φοβάσαι να μη φανεί ο φόβος της πιθανής αναδρομικής απαξίωσής σου και επιχειρείς να προλάβεις την ετυμηγορία της Ιστορίας.

Ακόμα κι αν δηλώνεις ότι ‘έχεις το κεφάλι ψηλά στην πορεία αλλαγής του ρου της Ιστορίας’ [Ιθάκη, σ.17-19, 332] είναι γνωστό ότι ο πολιτικός χρόνος ‘δεν μπαλώνεται’ με υπεκφυγές, ούτε η [νέα;] εμπιστοσύνη χτίζεται με αυτο-αθωώσεις.

Οι απαντήσεις για το χθες πρέπει να είναι ειλικρινείς, ακόμα κι αν οι ερωτήσεις είναι προσχηματικές.

Αν αληθεύει ότι ‘η θεωρία δεν μοιάζει μ’ ένα ζευγάρι γυαλιά, αλλά μ’ ένα ζευγάρι πιστόλια’ [Φουκώ], ο αυτοαναλυόμενος κι αναστοχαζόμενος πολιτικός ούτε κατηχητικός, ούτε διδακτικός, ούτε εκδικητικός πρέπει να δείχνει ότι είναι.

Αρκεί η ορθότητα, η συνέπεια, η ακρίβεια, η πιστότητα των λεγομένων και γραφομένων. Οφείλει όμως σε κάθε περίπτωση να γνωρίζει ότι όποιος αγνοεί τα διδάγματα της Ιστορίας θα επαναλάβει και αύριο τα λάθη του χθες.

Ο αήττητος που ηττάται και ο ηττημένος που νομίζει ότι νίκησε συνιστούν τραγικές φιγούρες της πολιτικής, ακόμα κι όταν δηλώνουν ότι ‘δεν είναι επαγγελματίες της πολιτικής, ούτε εραστές της εξουσίας’ [Ιθάκη, 555], αρεσκόμενοι όμως στην εκμετάλλευση της συγκυρίας.

ΥΓ. Τα κομματικά σχόλια επί των σχολίων, οι πολιτικές ερμηνείες επί των ερμηνειών και οι διαπροσωπικές εξηγήσεις επί των [παρ]εξηγήσεων δεν προσδίδουν, ούτε αφαιρούν κάτι το σημαντικό. Αντίθετα, επιβαρύνουν τη σύγχυση και τη θολούρα.

* Ο Γιάννης Πανούσης είναι Καθηγητής Εγκληματολογίας, πρώην υπουργός Προστασίας του Πολίτη