Συνεχης ενημερωση

    Πέμπτη, 01-Δεκ-2022 00:03

    Η Τουρκία δοκιμάζει την ισχύ της με το "Γαμψό Ξίφος"

    • Εκτύπωση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Του Νικήτα Σίμου 

    Η αντίδραση της τουρκικής κυβέρνησης στη βομβιστική ενέργεια της 13/11 στην Κωνσταντινούπολη κλιμακώθηκε ταχύτατα με αεροπορικές επιδρομές στις 19/11 εναντίον 89 κουρδικών στόχων. Η επίθεση κάλυψε μια γραμμή μήκους 730 χλμ, στα τουρκο-συριακά σύνορα από τη Β. Δυτική Συρία (Ταλ Ριφάτ), ως την ορεινή περιοχή Άσος στα ανατολικά σύνορα Ιράκ – Ιράν. Κύριος στόχος των τουρκικών βομβαρδισμών από F16 και μη επανδρωμένα αεροσκάφη, είναι η στρατηγικής σημασίας κουρδική πόλη Κομπάνι, γνωστή από τον πόλεμο κατά του ISIS.

    Εύκολα γίνεται αντιληπτή η έκταση, η ένταση και η προετοιμασία της επιχείρησης, για την οποία είχε προαποφασίσει το Τουρκικό Εθνικό Συμβούλιο Ασφαλείας, όταν τον περασμένο Μάϊο (26/5) ανακοίνωσε ότι είναι αναγκαίο να διεξαχθούν επιχειρήσεις στα νότια σύνορα της χώρας για να διασφαλισθεί η εθνική ασφάλεια. Μπορεί κάποιος να υποθέσει ότι υπάρχει ο ανάλογος σχεδιασμός και προετοιμασία για το Αιγαίο και την Κύπρο, καθώς πρόσφατα έχει δηλωθεί από Τούρκους αξιωματούχους, η πρόθεση της Άγκυρας να ενισχύσει τη Στρατιά του Αιγαίου (90.000 άνδρες) και τις δυνάμεις της στο κατεχόμενο βόρειο τμήμα της Κύπρου ( 35.000 άνδρες).

    "Ένα μήνυμα προς τις χώρες της περιοχής και τον κόσμο"

    Τούρκος ειδικός αναλυτής είπε στην αντιπολιτευόμενη Cumhuriyet, ότι με αυτήν την τεχνικά δύσκολη και ευρέος μετώπου επιχείρηση δόθηκε ένα σημαντικό μήνυμα στις χώρες της περιοχής και τον κόσμο, για την τουρκική ισχύ, ακόμη δε ότι μπορεί να ακολουθήσει μια ανάλογη επιχείρηση εδάφους, όπως έχει αφήσει να εννοηθεί και ο πρόεδρος Ερντογάν. Ασκώντας κριτική κατά των Ρώσων ο Τούρκος πρόεδρος είπε ότι δεν έχουν εκκαθαρίσει την περιοχή από τους "τρομοκράτες", όπως η Άγκυρα αποκαλεί τους Κούρδους αυτονομιστές, οπότε αυτό πρέπει να το κάνουν οι Τούρκοι. Επίσης άσκησε κριτική και κατά των ΗΠΑ, ότι εξοπλίζουν το συγγενές με το ΡΚΚ, ΥΡG, γεγονός το οποίο είχε επισημάνει στους Αμερικανούς προέδρους Ομπάμα, Τραμπ και Μπάϊντεν, για να τονίσει ότι δεν έχει διαβουλευθεί για αυτές τις αεροπορικές επιχειρήσεις με τον πρόεδρο Πούτιν, ούτε με τον πρόεδρο Μπάϊντεν. Είναι εμφανές ότι η Άγκυρα θέλει να υπογραμμίσει τη δυνατότητά της, να δρα ανεξάρτητα από συμμάχους και φίλους, ως σημαντική δύναμη, όταν πρόκειται για θέματα εθνικών συμφερόντων της, όπως η ίδια τα προσδιορίζει. Παράλληλα, η επιχείρηση "Γαμψό Ξίφος" και η βομβιστική ενέργεια που την προκάλεσε, θα μπορούσαν να ενταχθούν στην προσπάθεια δημιουργίας ευνοϊκού κλίματος για τον πρόεδρο Ερντογάν, ενόψει των επερχόμενων τουρκικών εκλογών.

    Η σχέση Κούρδων και Άσσαντ

    Καθώς οι δυνάμεις του καθεστώτος Άσσαντ αποσύρονταν από τα Βόρεια και Β. Ανατολικά εδάφη της χώρας κατά τη διάρκεια του εμφυλίου πολέμου, οι Κούρδοι των περιοχών αυτών καθιέρωσαν μια περιορισμένη αυτοδιοίκηση και διατήρησαν καλές σχέσεις με τις εκεί αμερικανικές και ρωσικές δυνάμεις, παρά τις τουρκικές αντιδράσεις, καθώς η Άγκυρα βλέπει εκεί ένα επικίνδυνο προηγούμενο κουρδικής αυτονομίας. Οι Σύριοι Κούρδοι με ισχυρή αμερικανική ενίσχυση ήταν η κύρια δύναμη κατά των φονταμεταλιστών του ISIS και έκτοτε (2015) στηρίζονται από τις ΗΠΑ.

    Το συριακό καθεστώς απορρίπτει την αυτονομία αυτών των Κούρδων στο έδαφός του και μόνο μετά την παρέμβαση των Ρώσων κατόρθωσε να αναπτύξει περιορισμένες δυνάμεις σ’ αυτές τις περιοχές. Στόχος των τουρκικών επιχειρήσεων, που επαναλαμβάνονται για τέταρτη φορά και είναι σε εξέλιξη, είναι ο έλεγχος των περιοχών αυτών, για τον οποίο είναι κρίσιμη η ανοχή του συριακού καθεστώτος.

    Αναθέρμανση των σχέσεων Άγκυρας – Δαμασκού

    Τους τελευταίους μήνες η Τουρκία έχει υιοθετήσει μια περισσότερο ήπια θέση απέναντι στο καθεστώς Άσσαντ ενθαρρυνόμενη από τη Ρωσία. Ο Τούρκος υπουργός των Εξωτερικών ζήτησε έναν συμβιβασμό μεταξύ Άσσαντ και αντιφρονούντων τον περασμένο Αύγουστο και πρόσφατα ο Ερντογάν είπε ότι κατευθείαν συνομιλίες με τον Σύριο ομόλογό του είναι δυνατές. Η εξέλιξη αυτή αντικατοπτρίζει τόσο την αδυναμία της Ρωσίας, λόγω του πολέμου στην Ουκρανία, να διαθέτει τα μέσα στήριξης του συριακού καθεστώτος, όπως και παλαιότερα, όσο και την πρόθεση της Τουρκίας να εκμεταλλευθεί αυτή την αδυναμία και να προβάλει τον δικό της ρυθμιστικό ρόλο και στόχους. Είναι ενδεικτικό της αδυναμίας της Μόσχας η δήλωση Ρώσων αξιωματούχων, κατά την πρόσφατη σύσκεψη της Αστάνα, ότι προσπάθησαν να αποτρέψουν την Άγκυρα από τη διεξαγωγή της αεροπορικής επιδρομής. 

    Δεν είναι τυχαίο ότι, όταν οι τρέχουσες τουρκικές επιχειρήσεις προκάλεσαν τον θάνατο σημαντικού αριθμού Σύρων στρατιωτών, δεν υπήρξε άμεση διαμαρτυρία από τη Δαμασκό, αλλά καταδίκη από τον Σύρο υφυπουργό εξωτερικών των λόγων, τους οποίους επικαλείται η Τουρκία για να δικαιολογήσει την πολιτική της. 

    Αμφιθυμία των ΗΠΑ

    Και ενώ η κατάσταση είναι υπό διαμόρφωση, ο ηγέτης, Αμπντί, του Κουρδικού SDF της Συρίας το οποίο πρωταγωνίστησε στον πόλεμο κατά του ISIS και περιοχές ελέγχου του οποίου βομβαρδίζονται από την Τουρκία, επισημαίνει με πικρία ότι ο συνασπισμός υπό την ηγεσία των ΗΠΑ δεν εξέδωσε κάποια δήλωση κατά της Άγκυρας. Επί του προκειμένου πάντως, ο Αμερικανός πρεσβευτής στην Τουρκία κάλεσε την τουρκική κυβέρνηση να αναστείλει τις επιχειρήσεις, με την υπόσχεση ότι οι ΗΠΑ θα απομακρύνουν τους Κούρδους μαχητές, ουσιαστικά αποδεχόμενες τις τουρκικές αιτιάσεις και ενδεχομένως τη δημιουργία της ζώνης ασφαλείας βάθους 30 χλμ στα τουρκο-συριακά σύνορα, την οποία η Άγκυρα επιδιώκει τα τελευταία χρόνια.

    Θα μπορούσε να λεχθεί ότι η Τουρκία επιχειρεί να εκμεταλλευθεί το όποιο κενό ρωσικής ισχύος διαφαίνεται στη Συρία και να ενισχύσει τις θέσεις της για έλεγχο του κουρδικού θέματος με αποφασιστικές στρατιωτικές παρεμβάσεις, ενώ οι ΗΠΑ παραμένουν κατά βάση αμφίθυμες, αν και ηθικά δεσμευμένες με τους Κούρδους οι οποίοι πολέμησαν τον ISIS. Είναι ακριβώς αυτή η αμφιθυμία των ΗΠΑ και η εφεκτικότητά τους απέναντι στην Τουρκία η οποία προβληματίζει και δημιουργεί τον φόβο δημιουργίας αναλόγου στο Αιγαίο, όπου όμως τα δεδομένα είναι διαφορετικά ( ΝΑΤΟ), και στην Κύπρο. Αν βέβαια πρόκειται για μια σιωπηρή αμερικανική ανοχή στις τουρκικές επιχειρήσεις, προκειμένου να αρθεί το βέτο της Άγκυρας για την ένταξη στο ΝΑΤΟ της Σουηδίας και της Φινλανδίας μένει να το δείξουν οι εξελίξεις.

    Ιράν

    Ο τρίτος σημαντικός παίκτης, το Ιράν, κρατά μια προσεκτική στάση, καθώς από τον περασμένο Ιούλιο στη διάσκεψη της Τεχεράνης μεταξύ Ιράν, Ρωσίας και Τουρκίας, είχε προειδοποιήσει την τελευταία ότι "μια εισβολή στη Συρία θα είχε καταστροφικά αποτελέσματα". Η σημερινή τροπή για το Κουρδικό, θέτοντας υπό αμφισβήτηση την ύπαρξη αυτοδιοίκητων Κουρδικών θυλάκων ευνοεί και το Ιράν, ενώ ο προστατευόμενος του, Άσσαντ, φαίνεται να μην απειλείται από τη συγκυρία. Έτσι δημιουργείται μια δυναμική ισορροπία, όπου η Τουρκία είναι ο κύριος διαμορφωτής με ανάλογα πολιτικά οφέλη και κύρος για τον πρόεδρο Ερντογάν, ενόψει των τουρκικών εκλογών.

    Μένει να δούμε πόσο η Άγκυρα έχει συνυπολογίσει τις ενδεχόμενες αντιδράσεις των άλλων δυνάμεων της περιοχής στην επιχείρηση "Γαμψό Ξίφος" ή το σκεπτικό της βασίζεται καθαρά σε μια επιβολή ισχύος, δεδομένων των τακτικών πλεονεκτημάτων της στο πεδίο των επιχειρήσεων, όπως πολλοί εκτιμούν.   

    * Ο Νικήτας Σίμος είναι Οικονομολόγος, Γεωπολιτικός Αναλυτής

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ