Συνεχης ενημερωση

    Τρίτη, 29-Νοε-2022 00:03

    Θέαμα vs Άρτου

    • Εκτύπωση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Του Κωνσταντίνου V. Νικολόπουλου

    Η ρωμαϊκή φράση "panem et circenses" δηλώνει την αποχαυνωτική παροχή, των μοναρχικών κυρίως καθεστώτων, όπου ο άρχοντας αναισθητοποιεί τη βούληση του λαού του μετατοπίζοντάς τον από τις πραγματικές του ανάγκες, αποτρέποντάς τον επιτηδευμένα από ενδεχόμενη διεκδίκησή τους, υποτιμώντας τον συνάμα ενώ παράλληλα δοξάζεται ο ίδιος.

    Με αφορμή τη διεξαγωγή του  τρέχοντος (2022) παγκοσμίου κυπέλλου εθνικών ομάδων ποδοσφαίρου (Μουντιάλ) αλλά και τη συν-διεκδίκηση του 2030 από Αίγυπτο, Ελλάδα και Σαουδική Αραβία (απίθανο σχήμα!), τίθεται εκ νέου το ερώτημα Cui bono. Ερώτημα που διχάζει την κοινή γνώμη για κάθε μεγαλειώδη, κοστοβόρα και πολλά υποσχόμενη σε κέρδη και άλλα οφέλη αθλητική διοργάνωση, όπως και οι Ολυμπιακοί Αγώνες (ΟΑ). Να μια πρώτη ένσταση προς τους σκεπτικιστές, φερ’ ειπείν: "Θα είχε Αττική οδό και Μετρό ο Νομός Αττικής χωρίς τους Ολυμπιακούς αγώνες του 2004;".

    Δεν κομίζουμε γλαύκα εις Αθήνας αναφερόμενοι στην εμπορευματοποίηση του αθλητικού αγαθού, ούτε ότι τα οικονομικά σκάνδαλα δεν έχουν ιστορία από την κλασική αρχαιότητα. Προφανώς, δεν είναι συλλήβδην κατακριτέα η εμπορευματοποίηση, ωστόσο εδώ και καιρό ο χορηγός ξεπέρασε το επιχορηγούμενο και αυτό είναι κρίσιμη ανατροπή έως μεταμόρφωση με πολλές επιδραστικές διαστάσεις.

    Με εξαίρεση το πρώτο επίπεδο –από τα ακόλουθα– το προϊόν είναι αδιαμφισβήτητα στα χεριά του χορηγού, μεταξύ των:

    α) Αθλητισμός αναψυχής – ευρωστίας, 
    β) Αθλητισμός επιδόσεων, 
    γ) Πρωταθλητισμός, 
    δ) Αθλητισμός θεάματος και 
    ε) Αθλητισμός στοιχηματισμού.

    Είναι φαιδρό ότι ανακαλύπτει κανείς τη φωτιά όταν καταπλήσσεται από τη χειραγώγηση, την κατάχρηση, τα υπερκέρδη, την ανισότητα και τη δουλική μεταχείριση ανθρώπων και ιδεών στο φετινό μουντιάλ. Μόνο υποκρισία ή ευήθεια  συνάδει εάν μια χώρα της αραβικής χερσονήσου (όπως η διοργανώτρια του 2022) του έδωσε την αφορμή να μείνει άναυδος. Μπορούσε να αφυπνιστεί λόγω των καταγγελιών της Διεθνούς Αμνηστίας (από το 2010 έκαναν απόηχο 12 χρόνια μετά;) δίχως να περιμένει την έρευνα του Guardian για περισσότερους των 6.500 θανάτων αλλοδαπών εργατών (φθηνής εργασίας). Σε αυτούς προστίθεται και άγνωστος αριθμός αναπήρων, που βίαια εγκατέλειψαν τη χώρα όπως συνήθως συμβαίνει σε ανάλογες "πολιτισμικές" φαντασμαγορίες όπου εξαφανίζονται, άστεγοι, επαίτες, φαβέλες, παραβατικοί και κάθε τι ακαλαίσθητο ή παράνομο, που δεν αρμόζει στο πνεύμα του σχεδιασμένου "πολιτισμού".

    Φυσικά, ο άκρατος  εμπορικός αθλητισμός σε αυτά τα επίπεδα, έχει φροντίσει να διανθίζονται τα παρελκόμενα με χροιά πολιτισμού, τέχνης και παράδοσης προκειμένου να είναι εύπεπτα και αποδεκτά.

    Αποστασιοποιημένοι από τη χώρα που διοργανώνει το τρέχον μουντιάλ, εστιάζουμε στο αθλητικό γεγονός καθώς το ζήτημα στην κουβέντα μας δεν είναι το ποιόν της χώρας.  Εντούτοις –αν θέλουμε την ουσία– ας αναζητήσουμε τους λόγους για τους οποίους ένα ανεξάρτητο Εμιράτο 2,6 εκατ. κατοίκων, με απόλυτη μοναρχία και πανύψηλο κατά κεφαλήν ΑΕΠ, που γνωρίζει το ποδόσφαιρο από το PlayStation και διαθέτοντας ομοσπονδία  (Q.S. League) από το 1963, επιθυμούσε διακαώς τέτοιου μεγέθους αθλητική διοργάνωση.

    Περαιτέρω, εδώ και χρόνια βρίθουν καταγγελίες και την ανάμειξη ονομάτων που έχουν κατηγορηθεί ότι άσκησαν αθέμιτο λόμπινγκ, δωροδοκήθηκαν, καταχράστηκαν, εξέθεσαν την τιμή των "αθανάτων" των ΟΑ και του θεσμού των προέδρων - CEO της FIFA είτε ακόμα από το μέγεθος και τον τζίρο της βιομηχανίας  φαρμακοδιέγερσης που έχει αποκλείσει ακόμα και χώρες (πχ. Ρωσία από 2019 για 4 έτη- WADA) από μεγάλες αθλητικές οργανώσεις.

    Ας οδηγηθούμε όμως στην ουσία της διοργάνωσης ενός παγκόσμιου αθλητικού γεγονότος.

    Προφανώς το αθλητικό γεγονός συμβάλλει στον εγχώριο προϊόν, αλλά επανειλημμένως μας ενδιαφέρει πώς μοιράζεται αυτός ο πρόσθετος πλούτος, πόσες και ποιας ποιότητας υποδομές κληροδοτεί στις αμέσως επόμενες γενιές και με ποιο τίμημα έχουν πρόσβαση σ' αυτές.

    Σημασία έχει η αύξηση να αφορά στο υλικό κεφάλαιο και όχι στη βραχυπρόθεσμη κατανάλωση από τον ευκαιριακό τουρισμό λόγου χάρη και τα προσωρινά τηλεοπτικά οφέλη.

    Λαμβάνεται υπόψη η εθνική ανάγκη ή η προσδοκία κέρδους όσων εμπλέκονται φανερά και μη στη διοργάνωση;  Κάθε μεγάλη αθλητική διοργάνωση ενδυναμώνει πράγματι τις εθνικές υποδομές, αλλά γιατί άραγε να θέλουμε την αφορμή ενός αθλητικού γεγονότος για να συμβεί η ανάπτυξη αυτή; Επειδή θα έρθει ο επενδυτής αξιοποιώντας μια σεβάσμια ιδέα, θα επενδύσει, θα κερδίσει – θα γίνει συνιδιοκτήτης δηλαδή – και θα εκμεταλλευτεί την παραχώρηση του έργου. Κάπως έτσι πορευόμαστε ως προς τη δημιουργία υλικού κεφαλαίου και στην αύξησή του σε παγκόσμιο επίπεδο. Δεν έχουμε πλέον αιδώ στο πρόσχημα. Καλούμε το ώκιμον το βασιλικό για να ποτιστεί η γλάστρα έτσι απροκάλυπτα. Έχει ανάγκη από υποδομές, για παράδειγμα, η τάδε χώρα και επαγγελλόμαστε το μουντιάλ και τους ΟΑ. Άρα παραδεχόμαστε τη διαφυγή εθνικού οφέλους στον επενδυτή (κυρίως πολυεθνικά funds) και του παραχωρούμε ευκαιρία, κέρδος και μακροχρόνιο μίσθωμα. Εντούτοις, η αιτία είναι η ανάγκη δημιουργίας υποδομών ή έχει εκμαυλιστεί σε χυδαίο πρόσχημα για τη δημιουργία κερδών ανώφελα στο κοινωνικό σύνολο;

    Αν πράγματι τα μεγάλα αθλητικά γεγονότα έχουν τόσα εθνικά οφέλη, γιατί στις δυσμενείς προβλέψεις για την παγκόσμια οικονομία (Έκθεση ΟΟΣΑ, 22/11/2022 και σχετικές μελέτες - BNP, UBS, Barclays και Berenberg, Νοέμβριος 2022) δεν μνημονεύεται το φετινό μουντιάλ ως εφαλτήριο συμβολής της ανάπτυξης –το οποίο έχει δηλωμένο κόστος που ισοδυναμεί με το ελληνικό ΑΕΠ– και καταφανώς απασχολεί ευρέως τα παγκόσμια ΜΜΕ;

    Το πρόσχημα του αθλητισμού παρέχει το ορθώς και δικαίως, για τον επενδυτή, νόμιμο κέρδος αλλά παράγει και παράνομο καρπό σε οτιδήποτε άλλο εκτός από το αθλητικό γεγονός. Ενδεικτικά, ο τζίρος του αθλητικού στοιχήματος εκτιμήθηκε στα 1,45 τρισ. € (ισοδύναμο με το ΑΕΠ της Αυστραλίας) με αύξηση στα ύποπτα ματς το 2021 (Έρευνα Sportradar Integrity Services, 2022). Η πλατφόρμα Sumsub θεωρούσε απειλή το μουντιάλ του 2022 για ξέπλυμα μαύρου χρήματος  (28/10/2022) καθώς, ειδικά το ποδόσφαιρο αποτελεί από τα κυριότερα "πλυντήρια", σύμφωνα με την Financial Action Task Force (FATF) και σχετικές εκθέσεις Europol και ΟΟΣΑ.

    Το πρόσχημα είναι η ατραξιόν που επιτηδευμένα εξωραΐζεται σε τοτέμ.  Η χορηγία και η συμμετοχή των funds δεν συνάδει ούτε προσβλέπει στον αθλητισμό. Ευκαιρία κέρδους (νόμιμου και κυρίως παράνομου) είναι η προσδοκία μέσω ατραξιόν, φαντασμαγορίας και λήθης.

    Σύμπραξη ιδιωτικών εταιρειών με την αίγλη χωρών και καταφανώς άλλη μια αξία που την εκφύλισε η  κερδοσκοπία, άλλη μια αξία που ξεπέρασε το όριο χορηγίας και εμπορευματοποίησης.

    Δηλαδή να μην διοργανώνονται πλέον μεγάλα πολιτισμικά δρώμενα; Όχι βέβαια! Ας διοργανώνονται ακόμα και έτσι – αν αυτό είμαστε ικανοί να πράττουμε – αλλά ας είμαστε αφυπνισμένοι σε ετούτη τη χασμωδία. Και αν αυτό επιλέξουμε εν τέλει, τότε ας αναλάβουμε και την ευθύνη μας ως θεατές, ως πελάτες, ως πολίτες και ως φορολογούμενοι. Ας γνωρίζουμε το μερίδιο που μας αναλογεί σε ευθύνη τόσο σε μερίδιο κέρδους όσο και σε επιστροφή πραγματικού κόστους.

    Το φετινό μουντιάλ είναι ενδεικτικό ως το απαύγασμα της ανισότητας και της κατάχρησης, σε μία διοργάνωση όπου το αθλητικό σκέλος της δεν αποτελεί επ' ουδενί το ζητούμενο των διοργανωτών.

    Για τους διοργανωτές και τους χορηγούς θα αποτελούσε εξίσου ευκαιρία μια προσχηματική αφορμή ιστορικής αναβίωσης του δράματος του ρωμαϊκού αμφιθεάτρου Κολοσσαίο των Φλαβίων, σε όλο του το μεγαλείο και θα ήταν το τέλειο τσίρκο – φεστιβάλ ξαφρίσματος στην αγορά του θεάματος.

    Σίγουρα σε τέτοιο εγχείρημα θα υπάρξουν εκπαιδευμένα θηρία, εθελοντές survivors, σύγχρονα ρομπότ - μονομάχοι και πλήθος θεατών μέσω οθόνης, εκπαιδευμένοι σε ανάλογα ριάλιτι εδώ και δεκαετίες, από κάθε σημείο του πλανήτη ως πελάτες -συνδρομητές -θεατές.

    Πλέον, και με όρους ποδοσφαιρικούς, Θεάματα vs Άρτος = 1 και μάλιστα over στοιχηματικά!

    Αυτή λοιπόν είναι η ανάγκη την οποία αφουγκράστηκε η αγορά από τον άνθρωπο και επέλεξε το θέαμα; Πότε άραγε επιλέξαμε και υποδείξαμε ότι επιθυμούμε να στραφεί η παγκόσμια επένδυση στην ανάγκη μας για φαντασμαγορία;

    Ο Δρ. Κωνσταντίνος V. Νικολόπουλος είναι καθηγητής Οικονομικών και Κοινωνικής Πολιτικής.

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ