Συνεχης ενημερωση

    Δευτέρα, 14-Νοε-2022 00:03

    Η ΕΚΤ και ο επίμονος πληθωρισμός

    • Εκτύπωση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Του Ευάγγελου Δ. Στραβέλα

    Η τιμή του φυσικού αερίου στην Ευρώπη (Σχήμα 1) έχει υποχωρήσει τις τελευταίες ημέρες σε επίπεδα που δεν παρατηρήθηκαν για περισσότερο από ένα χρόνο. Ωστόσο, ο πληθωρισμός στην Ευρωζώνη συνεχίζει να καλπάζει και βρίσκεται τώρα στο 9,9%.

    πιν
    Σχήμα 1 - Τιμή φυσικού αερίου στην Ευρώπη (TTF)

     

    Η κακή ευθυγράμμιση μεταξύ των τιμών της ενέργειας και του πληθωρισμού εξηγείται από το γεγονός ότι ο πληθωρισμός είναι ένα ιδιαίτερα επίμονο φαινόμενο. Δηλαδή, όταν αυξάνεται, ο πληθωρισμός τείνει να παραμένει υψηλός. Η επιμονή του πληθωρισμού προκαλείται από δύο βασικούς (μη ανεξάρτητους) διαύλους: τους μισθούς και τις προσδοκίες.

    Οι μισθοί καθορίζονται σε ονομαστικούς όρους με βάση πολυετείς συμβάσεις. Εάν οι εργαζόμενοι και τα συνδικάτα, κοιτάζοντας το μέλλον, αναμένουν πληθωρισμό (δηλαδή αύξηση των τιμών) τη στιγμή της διαπραγμάτευσης, θα προσπαθήσουν να προστατεύσουν την αγοραστική δύναμη του ονομαστικού μισθού (εκφραζόμενο σε ευρώ) και θα ζητήσουν αυξήσεις που θα περάσουν στο κόστος εργασίας για τις επιχειρήσεις, οι οποίες με τη σειρά τους θα μεταφέρουν αυτές τις αυξήσεις κόστους στις τιμές. Ως εκ τούτου, μέσω της σύνδεσης μεταξύ μισθών και τιμών, ο πληθωρισμός τροφοδοτείται με την πάροδο του χρόνου.

    Επιπλέον, οι επιχειρήσεις καθορίζουν τις τιμές τους κοιτάζοντας το μέλλον. Εάν αναμένουν ότι το επίπεδο των συνολικών τιμών θα αυξηθεί αύριο, θα θελήσουν να αποτρέψουν την πτώση της τιμής του προϊόντος τους σε σχέση με τη συνολική μέση τιμή στο οικονομικό σύστημα. Ως εκ τούτου, θα προσπαθήσουν να διατηρήσουν τη σχετική τιμή αμετάβλητη σε σχέση με τους ανταγωνιστές τους, προσαρμόζοντας την τιμή προς τα πάνω. Ακόμα και μέσω του καναλιού των προσδοκιών, η πορεία του πληθωρισμού είναι αυτοτροφοδοτούμενη.

    Η επιμονή του πληθωρισμού, που δημιουργείται από τα δύο κανάλια μισθών και προσδοκιών, διευκρινίζει επομένως γιατί ο σημερινός πληθωρισμός δεν μπορεί να εξηγηθεί απλώς με βάση ένα αρχικό σοκ προσφοράς με επακόλουθη αύξηση του κόστους ενέργειας και παραγωγής γενικότερα. Ο σημερινός πληθωρισμός είναι αποτέλεσμα διαδοχικών οικονομικών μηχανισμών, ανεξάρτητων από την τάση στην τιμή του φυσικού αερίου και των πρώτων υλών. Αυτό μας βοηθά να καταλάβουμε γιατί είναι γενικά σωστό για μια κεντρική τράπεζα να ανταποκρίνεται σε κλυδωνισμούς προσφοράς με αυξήσεις επιτοκίων, παρά τα σοκ προσφοράς που δημιουργούν ένα δίλημμα μεταξύ οικονομικής επιβράδυνσης και πληθωρισμού (το λεγόμενο στασιμοπληθωρισμό).

    Με τις αυξήσεις των επιτοκίων τους τελευταίους μήνες, η ΕΚΤ ακολούθησε τον ποιοτικά σωστό δρόμο, αλλά το έκανε με κάποια καθυστέρηση, επειδή υποτίμησε τους διαύλους επιμονής του πληθωρισμού μετά το αρχικό σοκ στις τιμές της ενέργειας. Η ΕΚΤ προσπαθεί τώρα να καλύψει το χαμένο έδαφος. Μοιάζει με έναν οδηγό αυτοκινήτου που μπήκε πολύ γρήγορα σε μια στροφή και αναγκάζεται να πιέσει τα φρένα πιο δυνατά από ό,τι θα έκανε αν είχε αρχίσει να επιβραδύνει πριν μπει στη στροφή (δηλαδή, αν είχε αρχίσει μια πιο σταδιακή άνοδο των επιτοκίων πολύ νωρίτερα). Τα αποτελέσματα αυτών των αυξήσεων επιτοκίων, ωστόσο, θα φανούν μόνο μετά από κάποιο χρονικό διάστημα. Οι οικονομετρικές εκτιμήσεις μας λένε ότι, κατά μέσο όρο, μια αύξηση των επιτοκίων από την κεντρική τράπεζα παράγει το μέγιστο αποτέλεσμα της μείωσης του πληθωρισμού μόνο μετά από εννέα μήνες. Επομένως, η νομισματική πολιτική ξεδιπλώνει τα αποτελέσματά της πολύ αργά. Για το λόγο αυτό, η καθυστερημένη παρέμβαση μπορεί να είναι ιδιαίτερα σκληρή αλλά και κοστοβόρα. 

    Αν και ο δρόμος είναι ο σωστός, δεν είναι σαφές πώς σκοπεύει να τον ακολουθήσει η ΕΚΤ. Η Πρόεδρος της,  η κα. Λαγκάρντ, επιμένει ότι οι αποφάσεις νομισματικής πολιτικής θα λαμβάνονται "meeting by meeting", δηλαδή "ένα βήμα κάθε φορά". Με άλλα λόγια, η ΕΚΤ αποφεύγει σκόπιμα να αναλάβει δεσμεύσεις για τις μελλοντικές της ενέργειες. Φαίνεται ότι επιλέγει, επομένως, μια προσέγγιση που βασίζεται στη διακριτική ευχέρεια και όχι σε κανόνες, σε αντίθεση με ό,τι υποδεικνύεται από την τυπική οικονομική θεωρία της βέλτιστης νομισματικής πολιτικής. Η ΕΚΤ δικαιολογεί αυτή την προσέγγιση λόγω της μεγάλης αβεβαιότητας που επιβαρύνει την οικονομία της Ευρωζώνης: για παράδειγμα, την αβεβαιότητα σχετικά με μια πιθανή μελλοντική επιβράδυνση της οικονομικής δραστηριότητας. Αλλά αυτό το επίπεδο αβεβαιότητας δεν προέρχεται από τον Άρη και εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το τι αναμένουν οι οικονομικοί παράγοντες να κάνει η ίδια η ΕΚΤ. Με άλλα λόγια, η ΕΚΤ φαίνεται να συμπεριφέρεται σαν πιλότος αεροπλάνου που μέσα στην ομίχλη αρνείται να αποκαλύψει το σχέδιο πτήσης του. Αντί να συμβάλλει στη μείωση του επιπέδου της αβεβαιότητας, φαίνεται να βοηθά στην τροφοδοσία της.

    Μια σαφέστερη και πιο αποτελεσματική εναλλακτική λύση, η οποία απομακρύνει την ΕΚΤ από μια καθαρά διακριτική προσέγγιση, θα ήταν η υιοθέτηση μιας προσέγγισης που τεχνικά ορίζεται ως inflation forecast targeting (Ift). Το Ift θα συνεπαγόταν τη δέσμευση σήμερα να συνεχίσει να αυξάνει τα επιτόκια στο μέλλον έως ότου οι μεσοπρόθεσμες προβλέψεις για τον πληθωρισμό είναι συνεπείς με τον στόχο του 2%. Η χαλάρωση του χαρακτήρα της διακριτικής ευχέρειας στις πράξεις της, ριψοκινδυνεύοντας της αξιοπιστίας της  και αναλαμβάνοντας δεσμεύσεις για το μέλλον, θα ήταν ο πιο αποτελεσματικός τρόπος αντιμετώπισης των διαύλων εμμονής του πληθωρισμού που περιγράφονται παραπάνω.

    Το γεγονός ότι η ΕΚΤ επιμένει σε μια καθαρά διακριτική προσέγγιση ("meeting by meeting") θα μπορούσε να είναι η κύρια εξήγηση για το γεγονός ότι ο πληθωρισμός συνεχίζει να είναι τόσο πεισματικά υψηλός, παρά την απότομη πτώση των τιμών της ενέργειας που παρατηρήθηκε τους τελευταίους μήνες.

    Αυτό που διδαχτήκαμε από τα μαθήματα νομισματικής πολιτικής ως προ τη μείωση του πληθωρισμού τις αρχές της δεκαετίας του '80 από την πολιτική της Fed είναι πως το επιτόκιο της Fed πρέπει να είναι αξιόπιστα και δεσμευτικά πάνω από το ποσοστό πληθωρισμού για να επιβραδυνθεί ο πληθωρισμός. Οι ρυθμοί μεταβολής πληθωρισμού από μήνα σε μήνα στις ΗΠΑ ήταν ίσως 4% καλύτεροι από τους ρυθμούς μεταβολής σε ετήσια βάση. Αν συνεχιστεί αυτό, η προσδοκία είναι ότι ο πληθωρισμός από έτος σε έτος στις ΗΠΑ θα μειωθεί στο 4% την Άνοιξη του 2023. Ως προς τη Fed, υπομονή λοιπόν. Στη Ευρωζώνη η προσδοκία για τα μελλοντικά επίπεδα πληθωρισμού είναι υψηλά στοχαστική, υπάρχει μεγάλη αβεβαιότητα, τροφοδοτούμενη σε μεγάλο βαθμό από την ΕΚΤ.

    * Ευάγγελος Δ. Στραβέλας, Πανεπιστήμιο Goethe Φρανκφούρτης. Οι εκφραζόμενες απόψεις είναι προσωπικές και επ’ ουδενί αντιπροσωπεύουν, εκφράζουν ή αποδίδονται  στο Πανεπιστήμιο Goethe. Ο αρθρογράφος αναλαμβάνει την πλήρη ευθύνη για τυχόν λάθη και παραλείψεις.


    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ