Συνεχης ενημερωση

    Παρασκευή, 10-Σεπ-2021 00:03

    Η νέα στρατηγική νομισματικής πολιτικής της ΕΚΤ

    • Εκτύπωση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Του Ευάγγελου Δ. Στραβέλα

    Ο συμμετρικός στόχος

    Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα αποκάλυψε μέσα στο καλοκαίρι τις λεπτομέρειες της νέας της στρατηγικής νομισματικής πολιτικής κάπως νωρίτερα από το αναμενόμενο. Το νέο καθεστώς αναγνωρίζει μια σιωπηρή προσέγγιση που ακολουθείται ήδη από την εποχή του Ντράγκι: η ΕΚΤ ορίζει τον στόχο σταθερότητας των τιμών ως ποσοστό πληθωρισμού 2 τοις εκατό, προσδιορίζοντας επίσημα ότι οι αποκλίσεις από αυτόν τον στόχο, τόσο πάνω όσο και κάτω, θεωρούνται εξίσου ανεπιθύμητες.

    Ένας ρητός αριθμητικός στόχος για το ποσοστό πληθωρισμού, για οποιαδήποτε κεντρική τράπεζα, δεν απαιτεί το πραγματικό ποσοστό πληθωρισμού να είναι ακριβώς σύμφωνο με τον στόχο ανά πάσα στιγμή. Αυτό που έχει σημασία, για μια αποτελεσματική διαχείριση των προσδοκιών, είναι ότι ο πληθωρισμός είναι 2% κατά μέσο όρο. Δηλαδή, ανεξάρτητα από το αν ο πληθωρισμός υπερβαίνει το 2 τοις εκατό κατά μισή εκατοστιαία μονάδα (ο τρέχων πληθωρισμός στο 2,5 τοις εκατό) ή υπολείπεται κατά το ίδιο ποσοστό (ο πληθωρισμός μειώνεται στο 1,5 τοις εκατό), οι επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά θα πρέπει να περιμένουν από την κεντρική τράπεζα να ενεργήσει με ισότιμη αποφασιστικότητα για την επαναφορά του πραγματικού ποσοστού πληθωρισμού στον στόχο εντός εύλογου χρονικού ορίζοντα. Επομένως, ο υποθετικός στόχος του 2% μπορεί, με την πάροδο του χρόνου, να προσεγγιστεί τόσο "από πάνω" όσο και "από κάτω", ανάλογα με την τρέχουσα (ή / και αναμενόμενη) κατάσταση της οικονομίας.

    Ο στόχος της ΕΚΤ για τον πληθωρισμό ήταν (μέχρι τώρα) ασύμμετρος γύρω στο 2%. Η ένδειξη "Κοντά στο κάτω από 2 τοις εκατό" έδειξε ότι ο ίδιος ο στόχος θα μπορούσε, καταρχήν, να επιτευχθεί μόνο από κάτω. Το πιο σημαντικό, αυτό υπονοούσε σιωπηρά ότι η σύγκλιση στο 2% "από πάνω" δεν θεωρήθηκε επιθυμητή. Με τη νέα στρατηγική, η ΕΚΤ επισημοποιεί την πλήρη ουδετερότητά της σε σχέση με τις αποκλίσεις από τον στόχο. Το 2 τοις εκατό παύει να είναι ανώτατο όριο και γίνεται ο ενδιάμεσος στόχος μιας διακύμανσης.

    Οι λόγοι για την απόφαση

    Ο συμμετρικός στόχος της ΕΚΤ για τον πληθωρισμό δικαιολογείται για τουλάχιστον τρεις λόγους. Πρώτον, ένας συμμετρικός στόχος βοηθά στη μείωση της πιθανότητας μηδενικού ορίου στα επιτόκια. Είναι εκείνο που η ΕΚΤ ονομάζει "inflation buffer". Με έναν συμμετρικό στόχο, η ΕΚΤ θα έχει περισσότερα περιθώρια να ανεχτεί ρυθμούς πληθωρισμού πάνω από τον στόχο, απομακρυνόμενη συχνότερα από την επικίνδυνη ζώνη του αποπληθωρισμού.

    Δεύτερον, με τον επίμονο χαμηλό πληθωρισμό (όπως τα τελευταία χρόνια), και τις προσδοκίες για πληθωρισμό προς τα κάτω, μια ρητή δέσμευση για έναν συμμετρικό στόχο πληθωρισμού συμβάλλει στην αύξηση των προσδοκιών για τον πληθωρισμό, διότι σηματοδοτεί ότι η ΕΚΤ είναι πρόθυμη να ανεχτεί ρυθμούς πληθωρισμού υψηλότερους από 2% στο μέλλον, σε συνοχή με μια τροχιά πληθωρισμού που συγκλίνει στο 2% "από πάνω".

    Τρίτον, ένας συμμετρικός στόχος πληθωρισμού ενισχύει την αξιοπιστία της μελλοντικής στρατηγικής καθοδήγησης (forward guidance) της ΕΚΤ. Κατά κάποιο τρόπο, το προηγούμενο καθεστώς της ΕΚΤ (με στόχο ασύμμετρου πληθωρισμού) ήταν λογικά αντιφατικό με μια στρατηγική καθοδήγησης, καθώς σήμαινε έμμεσα ότι οι μελλοντικές (υπερβολικές) αποκλίσεις του πληθωρισμού από τον στόχο, ακόμη και προσωρινές, δεν θα γίνουν ανεκτές. Όμως, η εκ των προτέρων καθοδήγηση σήμερα σημαίνει ότι θα υποσχεθούμε ότι θα δεχτούμε σχετικά περισσότερο πληθωρισμό στο μέλλον (θα αυξήσουμε τις πληθωριστικές προσδοκίες σήμερα, ούτως ώστε να μειώσουμε τα πραγματικά επιτόκια και ελπίζουμε έτσι να τονώσουμε την οικονομική δραστηριότητα). Με έναν ασύμμετρο στόχο, αυτή η υπόσχεση δεν ήταν πολύ αξιόπιστη.

    Τι γίνεται με τη Fed;

    Τι διαφοροποιεί το νέο καθεστώς 2% της ΕΚΤ από το νέο καθεστώς της Fed, τη λεγόμενη "μέση στόχευση πληθωρισμού" (average inflation targeting); Ένα ουσιαστικό στοιχείο: αυτό της αξιοπιστίας και της λεγόμενης δέσμευσης.

    Στην περίπτωση της Fed, όταν ο πληθωρισμός πέσει στο (για παράδειγμα) 1 τοις εκατό, η Fed αναλαμβάνει όχι μόνο να επαναφέρει τον πληθωρισμό στο 2 τοις εκατό, αλλά τυπικά να ανεχθεί τον πληθωρισμό άνω του 2 τοις εκατό για ορισμένο χρονικό διάστημα (υπέρβαση), προκειμένου να αντισταθμιστούν οι προηγούμενες περίοδοι "πολύ χαμηλού" πληθωρισμού. Αυτή η στρατηγική  συμψηφίσεως, ή αποζημίωσης αν θέλετε, είναι μια επίσημη δέσμευση στην οποία η Fed δεσμεύει τα χέρια της. Όσο περισσότερο αυτή η δέσμευση θεωρείται αξιόπιστη σήμερα, τόσο περισσότερο είναι σε θέση να τονώσει τις πληθωριστικές προσδοκίες ήδη στο παρόν και να συμβάλει στη μείωση των πραγματικών επιτοκίων, τονώνοντας την οικονομία. Συνεπώς, η Fed θέλει οι μελλοντικές εκκαθαριστικές προσδοκίες να ενσωματωθούν αυτόματα από τους οικονομικούς παράγοντες.

    Στην περίπτωση της ΕΚΤ, δεν υπάρχει επίσημη δέσμευση για αντιστάθμιση περιόδων χαμηλού πληθωρισμού (κάτω από το στόχο του 2%) με μελλοντικές περιόδους υψηλού πληθωρισμού (πάνω από τον στόχο). Το πλεονέκτημα είναι ότι η ΕΚΤ κρατά τα χέρια της ελεύθερα, αλλά με κόστος τη διαχείριση της μόχλευσης των προσδοκιών με πιο ήπιο τρόπο. Είναι το αποτέλεσμα ενός συμβιβασμού με τη γερμανική θέση, η οποία ανέφερε πάντα την αντίθεσή της στη στρατηγική της Fed. Ο γερμανικός φόβος είναι ότι η αναπαραγωγή της στρατηγικής της Fed θα κάνει την πολιτική της ΕΚΤ πολύ προσαρμοστική σε σχέση με τον κίνδυνο αύξησης του δημόσιου χρέους σε πολλές χώρες της ευρωζώνης.

    Ο πληθωρισμός αυξάνεται στην Ευρώπη, αλλά πολύ περισσότερο στις ΗΠΑ. Ένας από τους κινητήρες της πληθωριστικής έξαρσης είναι η ανέκφραστη ζήτηση για αγαθά κατά τη διάρκεια της πανδημίας που συγκεντρώνεται σε περιορισμένο χρονικό διάστημα, με τις διεθνείς αλυσίδες παραγωγής να αγωνίζονται να εξισορροπήσουν την προσφορά και τη ζήτηση. Πολλά αγαθά είναι δύσκολο να βρεθούν. Ωστόσο, αυτή η επίδραση είναι κοινή τόσο για την Ευρώπη όσο και για τις ΗΠΑ, και οι δύο αποτελούν μεγάλο μέρος των διεθνών αλυσίδων αξίας. Είναι δύσκολο να εξηγηθεί η απόκλιση του πληθωρισμού μεταξύ των δύο, ΗΠΑ και Ευρωζώνης. Είναι πιθανό ότι η διαφορετική πληθωριστική δυναμική μεταξύ των δύο οικονομιών οφείλεται ακριβώς στα διαφορετικά καθεστώτα νομισματικής πολιτικής. Η Fed φαίνεται να ήταν επιτυχής στην γρήγορη καθοδήγηση αύξησης των πληθωριστικών προσδοκιών, καθώς οι παράγοντες αντιλήφθηκαν πραγματικά μια διαρθρωτική αλλαγή στη συμπεριφορά της νομισματικής πολιτικής.

    Ωστόσο, υπάρχουν δύο απρόσμενα στοιχεία στο νέο καθεστώς του 2% της ΕΚΤ που αξίζει να επισημανθούν. Πρώτα απ 'όλα, η ΕΚΤ πλησιάζει περισσότερο στη Fed από ό, τι φαίνεται. Ενώ δεν υιοθετεί επίσημα ένα μέσο στόχο στόχευσης του πληθωρισμού, η ΕΚΤ προτείνει ότι σε απάντηση περιόδων αποπληθωρισμού και μηδενικού ορίου επιτοκίων (η παγίδα ρευστότητας των τελευταίων 12 ετών) είναι δυνατόν να αφήσουμε σκόπιμα τον πληθωρισμό να υπερβεί τον στόχο για μια ορισμένη περίοδο χρονικός. Ουσιαστικά: η Fed δεσμεύεται επίσημα να το πράξει, η ΕΚΤ προτείνει ότι μπορεί να το κάνει με διακριτικό τρόπο.

    Δεύτερον, η ΕΚΤ αναγνωρίζει ρητά την ανάγκη διάκρισης ενός μέτρου πληθωρισμού που αντικατοπτρίζει την τάση των τιμών των καταναλωτικών αγαθών από ένα μέτρο που περιλαμβάνει τη δυναμική των τιμών των ακινήτων ως συστατικών του πληθωρισμού. Η νομισματική θεωρία μελετά εδώ και καιρό την ευκαιρία για τις κεντρικές τράπεζες να ανταποκριθούν ρητά στην τάση των τιμών των ακινήτων. Το βασικό ερώτημα είναι εάν η κεντρική τράπεζα πρέπει να ανταποκρίνεται συστηματικά στις φάσεις της πιστωτικής έκρηξης που συνήθως τροφοδοτούν την ανάπτυξη της αγοράς κατοικίας. Η αποτελεσματική διαχείριση των πιστωτικών αναπτύξεων είναι μία από τις κρίσιμες προκλήσεις για τις κεντρικές τράπεζες επόμενης γενιάς. Διακυβεύεται το μεγάλο ζήτημα του ρόλου της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας στη διεξαγωγή της νομισματικής πολιτικής. Η ΕΚΤ στη νέα στρατηγική του 2 τοις εκατό δείχνει μεγάλη ευαισθησία σε αυτό το θέμα, ξεπερνώντας κατά κάποιο τρόπο τη Fed σε πρωτοποριακή ικανότητα για πρώτη φορά.

    ΥΓ.  Ένα παλαιότερο πόνημα, πριν ένα χρόνο, όπου ο αρθρογράφος είχε αναφερθεί στην αποτυχία επίτευξης και στην ανάγκη αναθεώρησης του πληθωριστικού στόχου από την ΕΚΤ καθώς και την απαραίτητη ανάγκη υιοθέτησης  εκ μέρους  της ενός συμμετρικού στόχου

    * Ευάγγελος Δ. Στραβέλας, Πανεπιστήμιο Goethe Φρανκφούρτης. Οι εκφραζόμενες απόψεις είναι προσωπικές και επ’ ουδενί αντιπροσωπεύουν, εκφράζουν ή αποδίδονται  στο Πανεπιστήμιο Goethe. Ο αρθρογράφος αναλαμβάνει την πλήρη ευθύνη για τυχόν λάθη και παραλείψεις.

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ