Συνεχης ενημερωση

    Πέμπτη, 10-Ιουν-2021 00:04

    Οργανωμένη απάντηση, για το οργανωμένο έγκλημα

    • Εκτύπωση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Του Νίκου Κασκάβελη 

    Μεγάλη η συζήτηση τελευταία σχετικά με την έξαρση της εγκληματικότητας. Ιδίως δε, της βαριάς εγκληματικότητας, αυτής που σχετίζεται με το οργανωμένο έγκλημα. Μιλάμε δηλαδή για τα "πολλά λεφτά" και τα μεγάλα συμφέροντα και όχι για τη μικρο-εγκληματικότητα που πάντοτε συντρέχει σε μία οργανωμένη κοινωνική συμβίωση. Και αυτή η τελευταία βέβαια έχει τη σημασία της και η αντιμετώπισή της βαρύνει πρωτίστως την Πολιτεία, αλλά στην πρόληψή της μετέχουμε όλοι, με κάποια έμμεση έστω αναλογική ευθύνη, καθώς και όλοι οι φορείς με καίριο, παρεμβατικό ρόλο, ρόλο καθοδηγητή ή διαπαιδαγώγησης. 

    Η "μικρή" εγκληματικότητα, όσο και αν ενοχλεί, πάντως δεν συγκεντρώνει τόσο μεγάλο κοινωνικό ενδιαφέρον, τόσο μεγάλη απαξία και δεν δημιουργεί (συγκυριακά έστω) τόσο μαζικό κύμα πολιτικής πίεσης για τον περιορισμό της. Το αντίθετο ακριβώς συμβαίνει με το λεγόμενο οργανωμένο έγκλημα. Τουλάχιστον όταν αυτό ξεφεύγει εντελώς από κάποιο "εύλογο" όριο και εισέρχεται σε περιοχές που  –σιωπηρά και ατύπως– δεν του ανήκουν. 

    Γιατί, οργανωμένο έγκλημα υπήρχε και ίσως (δυστυχώς) θα υπάρχει πάντα. Τουλάχιστον έως ότου αλλάξει ριζικά η ανθρώπινη κλίμακα αξιών και η θεώρηση του κόσμου. Η ανάγκη για έλεγχο της "μαύρης" οικονομίας και του παράνομου χρήματος (τεράστιος ο τζίρος, δυσθεώρητα τα μεγέθη) θα δημιουργεί οργανωμένες ομάδες που συνεργαζόμενες και ανταγωνιζόμενες μεταξύ τους, θα μοιράζουν περιοχές και αντικείμενα και θα κινούνται κάτω από τα επίσημα "ραντάρ" του κράτους, αποκομίζοντας μεγάλα οφέλη. 

    Συνήθως όμως, σε μια "φυσιολογική" ροή των πραγμάτων, ακόμα και αυτή η εγκληματικότητα αναγνωρίζει όρια. Αυτοπεριορίζεται, κατά μια έννοια. Γνωρίζει πως αν περάσει μια κρίσιμη κόκκινη γραμμή θα συναντήσει αντίσταση. Αγανάκτηση αρχικώς, κοινωνική κατακραυγή και τελικώς πολιτική αντίδραση. Γι’ αυτό και κινείται "χαμηλόφωνα", σε σκοτεινά μέρη, επιλέγοντας έναν ιδιότυπο κλεφτοπόλεμο με τις Αρχές, με σποραδικές νίκες εκατέρωθεν. Κάποιες όμως στιγμές, για διάφορους λόγους, βλέπουμε σημεία αποθράσυνσης. 

    Τα όρια ξεπερνιούνται και έρχεται πάλι στο προσκήνιο η συζήτηση για τον τρόπο αντιμετώπισης, εκ μέρους της οργανωμένης κοινωνίας. Της Δημοκρατίας, όπως εύστοχα ειπώθηκε, μια και τελικά περί αυτού πρόκειται. Οι άνθρωποι αυτοί, που επιλέγουν να κινούνται εντελώς εκτός πλαισίου νομιμότητας, κινούνται ενάντια στο κοινωνικό σύνολο. Δεν σέβονται τους κανόνες του πουθενά και επιδεικτικά αδιαφορούν για την Πολιτεία και τις αξίες της, φτάνοντας ως την πλήρη προσβολή του ύψιστου ιδανικού του σεβασμού στην ανθρώπινη ζωή και αξιοπρέπεια. 

    Έτσι, σε κάποιες περιπτώσεις βλέπουμε ιδιαίτερα ειδεχθή και συνεχή εγκλήματα, βλέπουμε κατακόρυφη αύξηση βίας και μη τήρηση και των ελαχίστων ακόμα μέτρων πρόληψης για τον περιορισμό τυχόν θυμάτων. Ίδιον κυρίως της τρομοκρατίας, που έχει συγγενή χαρακτηριστικά και σύνδεση με το οργανωμένο έγκλημα. Ο λόγος αυτής της συγκυριακής αλλαγής μπορεί να σχετίζεται, όπως λέγεται, με ανακατανομή εσόδων και μοίρασμα εξουσίας, μπορεί να σχετίζεται με την έλευση νέων προσώπων, που θέλουν να κάνουν αισθητή την παρουσία τους ή με τη χαλάρωση εκ μέρους του κράτους, που παραχωρεί χώρο κίνησης. Σε κάθε περίπτωση δεν είναι κάτι που μπορεί να περάσει απαρατήρητο. 

    Η οργανωμένη κοινωνία οφείλει να αντιδράσει. Όχι γιατί αυτό επιτάσσει κάποιο περίεργο δόγμα "Νόμος και Τάξη" κλπ, αλλά γιατί αυτό είναι σύμφυτο με τον ορισμό της. Με το γενεσιουργό της αίτιο και με το γενικό κοινωνικό συμβόλαιο.  Ζούμε όλοι μαζί, μέσα σε ένα πλαίσιο. Έχουμε υποχρεώσεις προς την Πολιτεία και αυτή όμως προς εμάς. Μέσα σε αυτές, η παροχή ασφαλείας και η τήρηση της νομιμότητας. Συνεχώς και πάντα και όχι εκτάκτως. Διάφορες "κορώνες" ακούγονται από την ως συνήθως αμετροεπή αντιπολίτευση (χρέος της βέβαια η κριτική, όχι όμως οι κενές μεγαλοστομίες, ιδίως όταν είναι φρέσκια η μνήμη των δικών της έργων). Κάθε γνώμη οφείλει να ακούγεται, αλλά να πούμε πρωταρχικά πως το πεδίο δεν προσφέρεται για σκληρή κομματική αντιπαράθεση. Όχι, αν δεν έχουμε κάποια κραυγαλέα παράλειψη και όχι αν θέλουμε να έχουμε μεσοπρόθεσμα αποτελέσματα. Η ενότητα του πολιτικού κόσμου και των κομμάτων σε αυτό το θέμα, είναι προϋπόθεση εκ των ων ουκ άνευ για το αίσιο αποτέλεσμα. Αταλάντευτη βούληση του συνόλου για την στιβαρή αντιμετώπιση. Κάθε ασυνέχεια ή εσωτερική διάσταση, θα γίνει αντιληπτή και αντικείμενο προς εκμετάλλευση. 

    Πέραν αυτού, ας δούμε εν συντομία, δυνητικά πεδία παρέμβασης για βελτίωση της κατάστασης: Μαζί με την ενότητα, αναγκαία είναι η απόλυτη αίσθηση προτεραιότητας στο πιο ψηλό σκαλί της ιεραρχίας. Να είναι αταλάντευτη απόφαση του Πρωθυπουργού που θα διαπερνά οριζόντια την Κυβέρνηση και θα καλύπτει τις δράσεις των Υπουργών του. Με αυτό δεδομένο και συνεχές (δεν αρκεί μία θητεία, οι "άλλη μεριά" έχει διάρκεια στη δράση της) πάμε στα επιμέρους. 

    - Νομοθετικό πλαίσιο: Έχει υπεραναλυθεί η μερική αδυναμία του ποινικού μας οπλοστασίου, ιδίως όσον αφορά στην αυστηρότητα των ποινών, αλλά και την πραγματική της έκτιση. Η ποινή, ιδίως ως αποτρεπτική παράμετρος, οφείλει να παίζει το ρόλο της. Και αν υπάρχει μία κάποια "επιείκεια" σε αρχική πράξη, αυτό είναι αδιανόητο στην υποτροπή. Εκεί η επιείκεια εκλαμβάνεται ως πλήρης αδυναμία. Δεν γίνεται πλέον αποδεκτό γνωστοί και σεσημασμένοι εγκληματίες, να αφήνονται ελεύθεροι και να κάνουν ξανά το ίδιο έγκλημα. Εκεί, φταίμε όλοι και το σύστημα που έχουμε φτιάξει.

    - Μεγάλο το κεφάλαιο των φυλακών και της κατάστασης εκεί. Χρειάζεται μεγαλύτερος έλεγχος, μια και εν πολλοίς λειτουργούν ως "φροντιστήριο" εγκληματικότητας, αλλά και τόπος άνθισης δημοσίων σχέσεων. Δεν είναι αυτός ο ρόλος τους. Το επάγγελμα του φύλακα χρειάζεται μεγαλύτερης προσοχής, όπως και η κάλυψή τους, μια και είναι εκτεθειμένοι σε κινδύνους. Και βέβαια ο έλεγχος κάθε τυχόν παραβατικής τους συμπεριφοράς να είναι αποτελεσματικός και αμείλικτος, μια και η λογική και η πείρα δείχνουν πως πολλά συμβαίνουν υπό την ανοχή ή (σε περιπτώσεις) τη συμμετοχή τους. Τόσο σε αυτό το σώμα, όσο και στο ευρύτερο αστυνομικό, πρέπει να υιοθετηθούν και άλλες λύσεις, που να εξασφαλίζουν ενίοτε έως και ανωνυμία, για να μην είναι εύκολοι στόχοι αδίστακτων ανθρώπων. 

    - Το οργανωμένο έγκλημα, εξ ορισμού δρα με επαγγελματισμό και οργάνωση. Το ίδιο απαιτείται, ως ελάχιστη προϋπόθεση και για τους διώκτες του, ιδίως όταν αυτοί έχουν και τον επιπρόσθετο "περιορισμό"| να κινούνται στα όρια που η νομιμότητα περιγράφει. Αυτό σημαίνει οργανωμένο σχέδιο και διάθεση πόρων σε τρεις τουλάχιστον τομείς της Αστυνομίας: α) διάρθρωση, με τη λειτουργία ειδικών σωμάτων, υψηλής εκπαίδευσης αλλά ενδεχομένως και ανωνυμίας. Σώματα "αδιάφθορων" που δίνουν αναφορά σε πολύ συγκεκριμένα κέντρα στην κορυφή της ιεραρχίας β) εκπαίδευση, αφού μόνο άρτια εκπαιδευμένοι επαγγελματίες μπορούν να φέρουν εις πέρας το έργο και γ) εξοπλισμός-υποδομή. Δεν γίνεται με κακοσυντηρημένα οχήματα και διάτρητο εξοπλισμό να αντιμετωπίσεις διεθνείς εκτελεστές, θα θρηνήσεις θύματα. 

    - Φυσικά και η στενή διεθνής συνεργασία είναι πρωτεύουσας σημασίας. Η αξιοποίηση πληροφοριών και δικτύων, η ανταλλαγή πρακτικών (το είδαμε επιτυχημένα σε περιπτώσεις αντιμετώπισης τρομοκρατίας), ακόμα και έμψυχου δυναμικού, μπορεί να φέρει αποτέλεσμα. Όταν η ταυτότητα ενός "διώκτη" είναι γνωστή, τόσο εύκολη γίνεται και η αδρανοποίηση του. Τα κυκλώματα του εγκλήματος κινούνται στο μακρό χρόνο και έξω από κάθε όριο ηθικής. Όταν κάποιος γνωρίζει πως δεν είναι ασφαλής, τώρα ή αργότερα, πολύ πιο δύσκολα θα ρισκάρει. Γι’ αυτό, ενίοτε, είναι χρήσιμο να εισάγεις στο "παιχνίδι" και εξωτερικούς παίκτες (το κάνουν άλλωστε και εκείνοι, με την εισαγωγή εκτελεστών κλπ), που δυσχεραίνουν την προβλεψιμότητα. 

    Γνώση υπάρχει, έχει αποδειχτεί στο παρελθόν, όπως και επαγγελματισμός, όταν ιδίως απαιτείται. Φυσικά και υπάρχουν και όλες οι γνωστές παθογένειες του Δημοσίου, που οξύνονται όταν δεν υπάρχει ο αναγκαίος έλεγχος και οι κατευθύνσεις της φυσικής και πολιτικής ηγεσίας. Αυτές είναι που ποικίλουν, ανάλογα με την ερμηνεία της συγκυρίας. Σε αυτήν που τώρα βρισκόμαστε έχει γίνει αντιληπτό πως δεν υπάρχουν περιθώρια. Η αντίδραση οφείλει να υπάρξει. Η Κυβέρνηση διαθέτει επαρκή στήριξη και διακηρύττει την αναγκαία βούληση. Τώρα, οφείλει να επιδείξει έργο ή να αλλάξει πορεία. 

    * Ο κ. Νίκος Κασκαβέλης, δικηγόρος (ΜΔΕ, MSc)
     

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ