Συνεχης ενημερωση

    Παρασκευή, 09-Απρ-2021 00:17

    Κουρασμένοι, θα συνεχίσουμε. Έτσι μόνο θα νικήσουμε

    • Εκτύπωση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Του Νίκου Κασκαβέλη 

    Μια ιδιαίτερα κρίσιμη απόφαση του Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων δημοσιεύθηκε εχθές. Αφορά στην υποχρεωτικότητα των εμβολιασμών (ειδικά στα παιδιά, αλλά και με ευρύτερες σκέψεις) και στο κατά πόσο αυτός προσβάλλει το δικαίωμα στην ιδιωτική ζωή/σφαίρα. Το θέμα βέβαια είναι ιδιαίτερα επίκαιρο και μας απασχολεί έντονα και στην Ελλάδα. Είχαμε δε και μία πρόσφατη παρόμοια απόφαση από το ΣτΕ, καθώς και πλήθος άρθρων έγκριτων νομικών, που γενικά συμφωνούν: ακόμα και αν γενικά διατηρείται η προαιρετικότητα του εμβολιασμού, μια ενδεχόμενη επιβολή υποχρέωσης (όχι άμεσης, με φυσικό εξαναγκασμό, αλλά έμμεσης, μέσω κυρώσεων) θα ήταν σύννομη. Ιδίως δε σε ειδικούς πληθυσμούς, όπως είναι αυτός των υγειονομικών που έρχονται σε καθημερινή επαφή με εκατοντάδες πολίτες. 

    Είναι όμως φανερό πως όταν η απόφαση προέρχεται από το ΕΔΔΑ, ο συμβολισμός και οι προεκτάσεις του είναι αυξημένης σημασίας. Το Δικαστήριο αυτό αποτελεί το θεματοφύλακα των Δικαιωμάτων σε ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο και κεντρικό διαμορφωτή του επιπέδου προστασίας τους. Είναι κατά μία έννοια η Κιβωτός του σχετικού μας πολιτισμού, φορέας μνήμης και διαμορφωτής των τάσεων. Η απόφαση του αυτή, για μια περίπτωση που αφορά το κράτος της Τσεχίας, θέτει κρίσιμα ζητήματα και γεννά προβληματισμούς για το θέμα, συνολικά. 

    Το Δικαστήριο έκρινε, με βάση τις αντιρρήσεις πολιτών που θεώρησαν πως παραβιάστηκαν τα δικαιώματά τους (είχαν αρνηθεί εμβολιασμό των παιδιών τους και εκείνα δεν έγιναν δεκτά από το νηπιαγωγείο τους), πως δεν υπήρξε παραβίαση της Συνθήκης. Με αναλυτικό σκεπτικό, μίλησε για την αναγκαιότητα των εμβολιασμών (υποχρεωτικών στην περίπτωση) σε ένα σύγχρονο κράτος, αφού τα οφέλη τους είναι γενικώς αποδεκτά και προστατεύεται το σύνολο της κοινωνίας, ακόμα και αυτοί που δεν μπορούν να εμβολιαστούν οι ίδιοι. Βασίστηκε  στην αρχή της κοινωνικής αλληλεγγύης και εξήγησε πώς διαμορφώνεται η λεγόμενη ανοσία της αγέλης και πώς προστατεύονται δι’ αυτής όλοι οι πολίτες, ιδίως δε οι πλέον ευάλωτοι. 

    Αυτό ακριβώς το σκεπτικό, είναι και η ουσία που "θέτει τον δάκτυλον επί τον τύπον των ήλων" και φέρνει την όλη συζήτηση εκεί που πραγματικά ανήκει. Όχι πια μόνο για τον εμβολιασμό, αλλά για την εν γένει στάση της κοινωνίας, του καθενός από εμάς, στο θέμα της πανδημίας και της υπευθυνότητας που επιδεικνύουμε απέναντί της. Στην τήρηση μέτρων, στη διάθεση συνεργασίας με τις Αρχές για το ξεπέρασμα της πρωτοφανούς κρίσης. Θα έρθω και στις ευθύνες της τελευταίας, πρώτα όμως να δούμε τη δική μας στάση. 

    Τα γράφει εξαιρετικά σε κείμενό του ο Φώτης Γεωργελές, που εξετάζει τη γενικότερη αίσθηση που κυριαρχεί περί "κούρασης" της κοινωνίας και ιδίως των νέων και το πώς αυτό μπορεί να επηρεάζει τελικά τους γύρω μας. Τους πιο ηλικιωμένους, τους πιο αδύναμους. Και επιχειρηματολογεί ποια τελικά είναι η προοδευτική, η φρέσκια ματιά και στάση και ποια είναι η συντηρητική, η "εαυτούλικη", που λέει "δεν με αγγίζει προσωπικά το θέμα, ας πάνε οι άλλοι να κουρεύονται". 

    Θα επιμείνουμε στη θεματική. Κυρίως για να δούμε ξανά, όλοι μας, την οπτική μας γύρω από το θέμα. Μιλήσαμε ξανά για τη σημασία του εμβολιασμού, ως πράξη τόσο αυτοπροστασίας, όσο και κοινωνικής συνείδησης. Και πρέπει πλέον, ευρύτερα, να μας καταστεί συνείδηση αυτό που από την αρχή ήταν το μείζον: το θέμα της πανδημίας είναι πρωτίστως θέμα κοινωνίας. Θέμα αλληλεγγύης και συνεργασίας. Όσο και αν μας αγγίζει καταλυτικά σε προσωπικό επίπεδο, οι λύσεις θα έρθουν μόνο συλλογικά. Συλλογικά μας επισκέφθηκε το πρόβλημα, συλλογικά και μόνο θα το ξεπεράσουμε. Λογικές "κάνω του κεφαλιού μου, γιατί κουράστηκα, διαφωνώ και αυτονομούμαι", απλώς παρατείνουν το πρόβλημα. Μόνο ενιαία λύση μπορεί να έχει αποτέλεσμα. Όχι πολλές ασύμπτωτες ή αντικρουόμενες πορείες. Τελικά, μαζί με τόσα που μας έφερε ενώπιος ενωπίω, η κρίση αυτή μας φέρνει και το θέμα της κοινωνικής συμβίωσης. 

    Είμαστε απλώς ένα άθροισμα ατόμων που μόνο τυχαία συναντιόμαστε; Που ο καθένας κάνει ό,τι νομίζει και συμβιώνουμε απλά λόγω συγκυρίας ή καπρίτσιου; Ή συγκροτούμε κοινωνία προσώπων, ενωμένη με ποικίλους δεσμούς, έχοντες συναίσθηση πως τουλάχιστον τα μεγάλα, θετικά και αρνητικά, διαπερνούν κάθετα το σύνολο; Πως η δική μου πράξη ή αμέλεια, έχει επιπτώσεις στο διπλανό μου και το αντίστοιχο; Όποιος δεν το αντιλαμβάνεται αυτό, δεν μπορεί να αντιληφθεί θεμελιώδεις πυλώνες της δημοκρατίας μας, όπως πχ το κοινωνικό κράτος και το δίκαιο ασφάλισης: Αν πληρώνουμε εισφορές δεν είναι μόνο για τη δική μας εξασφάλιση, αλλά και για την εξασφάλιση κινδύνων άλλων. Για να υπάρχει δίχτυ ασφαλείας για όλους. 

    Έτσι και στην πανδημία. Η τήρηση μέτρων από εμένα, ο εμβολιασμός μου, η μάσκα σε δημόσιο χώρο, δεν προστατεύει μόνο εμένα, αλλά και την οικογένειά μου. Το γείτονα. Τη γιαγιά και τον παππού μου, αλλά και τον άστεγο ή τον πρόσφυγα, που κατά τα λοιπά, με άλλες δράσεις (ακτιβιστικές, κινηματικές), μπορεί να προσπαθώ να προασπίσω πολιτικά. Μπορεί αυτή η απλή πράξη να μην έχει την ίδια διακηρυκτική λάμψη, να μη φωνάζει, βοηθάει όμως με τρόπο άμεσο και πρακτικό. 

    Βρισκόμαστε στο μέσον (ελπίζω όχι χρονικά) μιας μεγάλης κρίσης που μας δοκιμάζει πολλαπλά. Φυσικά και είναι εύλογη η κόπωση. Ποιος δεν πεθύμησε τη φυσιολογική του ζωή; Πρέπει όμως να δούμε ποια είναι η αντίδρασή μας σε αυτό. Αγνοούμε την πραγματικότητα, σαν τη στρουθοκάμηλο και προχωράμε αγέρωχοι πάνω στα βόλια που σφυρίζουν γύρω; Ή συνεχίζουμε τη μάχη μας συντεταγμένα, σαν το "λόχο" που αρνείται να χάσει; Δεν είναι κακό να παραδεχόμαστε συναισθήματα. Το αντίθετο: είναι η αναγκαία συνθήκη για να κερδίσουμε τον πόλεμο. Το κακό είναι να τα αντιλαμβανόμαστε ως τη μόνη πραγματικότητα. Και να τα αφήνουμε να υπαγορεύουν τις πράξεις μας. Τότε η ήττα, οι μεγάλες, ασύμμετρες απώλειες, είναι βέβαιες. 

    Άλλοι, κάποτε, επίσης κουράστηκαν από μακροχρόνιους αγώνες. Σε βουνά, μέτωπα και κελιά. Δεν σταμάτησαν στη μέση. Το πήγαν ως το τέλος. Αυτή η μάχη μας έλαχε. Δεν είναι η χειρότερη δυνατή. Μπορούμε να την κερδίσουμε. Με πείσμα και υπευθυνότητα. Αρκεί και η ηγεσία μας, η όποια, να κρατά στιβαρά, όχι αλάνθαστα, το τιμόνι. Αβεβαιότητες, δυσκολίες, προφανώς και υπάρχουν. Μαζί όμως με επιμέρους αδιαμφισβήτητες τεχνικές επιτυχίες, υπάρχουν και παραφωνίες. Ενίοτε, απλώς βασισμένες σε αχρείαστη αυταρέσκεια και διάθεση προβολής. Δεν είναι η ώρα γι΄αυτά. Τυχόν αντιφατικά μηνύματα, μόνο συσκοτίζουν και απομακρύνουν το στόχο. Είναι βέβαιο πως για την κακοκαιρία δεν φταίει ο μετεωρολόγος, όπως κάποιοι καταγγέλλουν και διακαώς θα επιθυμούσαν. Τυχόν μπερδεμένες όμως οδηγίες του τελευταίου, πιθανότατα συνεπάγονται σύγχυση και ζημιές κι αυτό θέλει προσοχή. Το Δικαστήριο μας μίλησε για το ουσιώδες. Μαζί, το συντομότερο, να βγούμε σοφότεροι από αυτό το τούνελ που κρατάει τόσο. 

    * Ο κ. Νίκος Κασκαβέλης είναι  Δικηγόρος (ΜΔΕ, MSc)

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ