Συνεχης ενημερωση

    Πέμπτη, 25-Φεβ-2021 00:04

    Κάθαρση στον Πολιτισμό, οξυγόνο στην κοινωνία

    • Εκτύπωση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Του Νίκου Κασκαβέλη 

    Δηλητηριώδης και πνιγηρή η ατμόσφαιρα, με όσα αποκαλύπτονται και αφορούν τον καλλιτεχνικό κυρίως χώρο. Από την καταγγελία Μπεκατώρου και τα λίγα σχετικά που ακούσαμε για τον Αθλητισμό, η φωτιά πέρασε στον χώρο της Τέχνης και του Πολιτισμού και αρχίζει να κατακαίει ό,τι βρίσκει. Μέσα σε όλη αυτήν την ανακυκλούμενη δυσωδία, μεγάλος ο πειρασμός της αποχής από τον σχολιασμό. "Πού να μπλέξεις τώρα σε όλα αυτά; Μόνο να λερωθείς μπορείς". Επικρατεί όμως προς στιγμή η διάθεση για συμβολή στη νηφαλιότητα. Για να μην καούν στη μεγάλη αυτή φωτιά και τα χλωρά μαζί με τα ξερά. Για να μη μείνει μόνο μία γενική λάσπη που θα καλύψει τα πάντα, λάσπη από την οποία κανείς δεν θα μείνει ανέγγιχτος. 

    Πρώτα απ΄ όλα, οι αποκαλύψεις για παράνομες πράξεις που πραγματοποιούνταν για μεγάλα χρονικά διαστήματα, είναι απόλυτα θεμιτές και ευπρόσδεκτες. Θα έπρεπε το εν γένει σύστημά μας (νομικό-θεσμικό, συτεχνιακό, κοινωνικό) να τις ευνοεί και να τις διευκολύνει. Να πραγματοποιούνται θεσμικά και ιεραρχικά και να αντιμετωπίζονται άμεσα, στο επίπεδο που τους αναλογεί. Δυστυχώς, όπως αποδεικνύεται, δεν ήταν αυτή η περίπτωση. Πολλοί ήταν εκείνοι που εκμεταλλεύτηκαν διάφορα κενά, αδιάφορες ή και ένοχες σιωπές και καταχράστηκαν τη συγκυριακή τους δύναμη. Επέβαλαν τα άρρωστα (ή πάντως παράνομα) πάθη τους επάνω σε πρόσωπα μειωμένης συγκριτικά δύναμης και παρέμειναν ατιμώρητοι. 

    Η ηθική απαξία όλων των ανωτέρω περιπτώσεων, με τις διαβαθμίσεις τους, είναι απόλυτη και αδιαπραγμάτευτη. Μαζί με την οργή και την αηδία μας, για τις περιπτώσεις που θα επαληθευτούν. Πρώτα από τις ψυχικές μας όμως αντιδράσεις, βαρύτητα δίνουμε στην λογική μας απαίτηση για την νομική αξιολόγηση της κάθε περίπτωσης, Και της τιμωρίας, με ποινές ανάλογες της προσβολής, όπου κριθεί, μια και το τεκμήριο αθωότητας παραμένει –ενίοτε ποδοπατούμενο- κορωνίδα του νομικού και του εν γένει πολιτισμού μας. 

    Οι περιπτώσεις δεν είναι όλες όμοιες και δεν έχουν την ίδια βαρύτητα. Και αυτό είναι κρίσιμο. Είναι άλλο οι περιπτώσεις ειδεχθών πράξεων, πχ βιασμών και σωματικών κακοποιήσεων και άλλο οι "απλές" παρενοχλήσεις ή ακόμα λιγότερο. Δεν μπορεί όλα αυτά να μπαίνουν στο ίδιο τσουβάλι. Θα χαθούμε εντελώς. Πίσω από τα ευτράπελα, θα κρυφτούν τα σοβαρά εγκλήματα. Μαζί με τους όντως εγκληματίες θα συνομαδοθούν και άλλοι που δεν εμπίπτουν εκεί και συλλογικά-κοινωνικά θα χάσουμε το μέτρο για κάτι που τελικά δεν είναι και τόσο σύνθετο. Υπάρχουν τα ηθικώς καταδικαστέα και τα ποινικώς κολάσιμα. Συχνά ταυτίζονται. Όχι πάντα όμως, Και πάντως όχι όσον αφορά στην αυστηρότητα των κυρώσεων. Άλλο η επίπληξη και το πρόστιμο, άλλο ο πολυετής εγκλεισμός. 

    Το φαινόμενο δείχνει να είναι διαχρονικό. Δεν εμπίπτει σε συγκεκριμένη περίοδο. Η σιωπή που φαίνεται να κάλυπτε τα πάντα για τόσο καιρό, σπάει εκκωφαντικά και αποκαλύπτει πράξεις που απλώνονται στο χρόνο. Σε εποχές "παραγεγραμμένες" ποινικά, αλλά ποτέ ηθικά. Η διαχρονικότητα αυτή, αλλά και η ποικιλία στα πρόσωπα θυτών και θυμάτων, δείχνει πως το θέμα είναι συνολικό. Της κοινωνίας. Επ’ ουδενί δε παραταξιακό. Θα μπορούσε να είναι και τέτοιο, αν αποδεικνύονταν πως συστηματικά κάποιος χώρος ενήργησε για την αποκάλυψη παρόμοιων φαινομένων και κάποιος άλλος για την αποσιώπηση (με τι κίνητρο αλήθεια;). Τέτοια περίπτωση ουδόλως συντρέχει, το πιστοποιούν παραδείγματα. Ως κοινωνικό λοιπόν θέμα, θα απαιτείτο η ομόθυμη καταδίκη και η συνεργασία όλων, ως πρώτη προτεραιότητα, για να αλλάξουμε εποχή. 

    Η διαιώνιση του φαινομένου, αποτελεί και απόδειξη συνολικής αποτυχίας. Όλοι οι θεσμοί απεδείχθησαν ελλιπείς. Όχι μόνο η Πολιτεία με τους ελεγκτικούς της μηχανισμούς, που είναι και οι τελευταίοι ιεραρχικά που θα επιλαμβάνονταν, αλλά και η ίδια η συντεχνιακή κοινότητα. Τα σωματεία και τα όργανά τους. Η κοινωνία με τη σιωπή και ανοχή της. Και η Δικαιοσύνη με τους αργούς ρυθμούς της και τις βαριές διαδικασίες. 

    Μετά από όλα αυτά τι απομένει; Μπορούμε να αντέξουμε για καιρό όλη αυτή την αναπαραγόμενη νοσηρότητα, σε ένα συνεχιζόμενο ηδονοθηρικό εθνικό κουτσομπολιό; Ιδίως δε όταν εκπορεύεται από συγκεκριμένους κύκλους, γνωστούς για την αδυναμία τους στα… "λασπόλουτρα", που δεν στοχεύουν στην λυτρωτική κάθαρση, αλλά μόνο σε πρόσκαιρα, αμβίβολα και "λερωμένα", πολιτικά οφέλη. Σε έωλα, εμετικά υπονοούμενα που δίνουν τη χαριστική βολή σε κάθε έννοια θεσμικής σοβαρότητας και σεβασμού και επιδιώκουν ευθέως την εκτέλεση της εμπιστοσύνης του μέσου πολίτη προς τους βασικούς θεσμούς της πολιτείας του. Όταν αυτό συμβαίνει, εμμονικά, τι άλλο επιτυχγάνεται από τη συσκότιση της ουσίας; Βοηθά η συνήθης κοκορομαχία την εξιχνίαση τυχόν αδικημάτων; Την τιμωρία ενόχων και την αποφυγή επανάληψης στο μέλλον; 

    Πρωταρχικό βάρος πέφτει στη Δικαιοσύνη. Εκεί είναι ο φυσικός χώρος αυτής της συζήτησης. Αυτή έχει την περισσότερη δουλειά. Να εξιχνιάσει, να διακρίνει και τέλος να τιμωρήσει. Όχι με τους συνήθεις ρυθμούς, πολύ πιο γρήγορα και πάντα με σεβασμό στις διαδικασίες της. Για να μείνει κάτι όρθιο. Και για να μην πάρει η μπάλα συνολικά το χώρο. 

    Η Πολιτεία, έστω και τώρα, οφείλει να δείξει πως διδάχθηκε και να δώσει, για το μέλλον, τα θεσμικά εργαλεία που έλειπαν. Διευκολύνοντας τη διερεύνηση και ισοσκελίζοντας τη νομική με την ηθική απαξία των πράξεων. Τα σωματεία, να αφουγκράζονται περισσότερο την καθημερινή αγωνία των λιγότερο επώνυμων μελών τους, που με μεγάλες θυσίες κυνηγούν το όνειρό τους και να βρίσκονται πάντα ένα βήμα μπροστά. Και όλοι εμείς, να έχουμε συναίσθηση κοινωνική και να γνωρίζουμε πως αν όλοι ασχολούμαστε "μόνο με τη δουλειά μας" κάνοντας συνέχεια τα στραβά μάτια, απλώς προσφέρουμε τους πιο αδύναμους από εμάς, βορά στις ορέξεις των ισχυρότερων. 

    Ο χώρος του Πολιτισμού, είναι χώρος Φωτός. Χώρος διαχρονικά προνομιακός για αυτόν τον τόπο. Αν έχουμε διεθνή φωνή και απήχηση οι Έλληνες, το οφείλουμε πρώτα και κυρίαρχα στο περιεχόμενο και νόημα του Πολιτισμού μας. Που μίλησε πρώτος για τον Άνθρωπο, τις Αρετές και τις Ανάγκες του. Πού μίλησε για έννοιες όπως η Ελευθερία και η Ομορφιά. Που έκανε καρδιές να σκιρτήσουν, να θαυμάσουν έργα και να σιγοψιθυρίσουν στίχους και μελωδίες. Αυτή η εικόνα δεν του αρμόζει. Και δεν είναι δίκαια, ουτε ακριβής. Σε αυτές τις περιόδους, έχουμε ανάγκη από το οξυγόνο του. Ας βάλουμε όλοι πλάτη, με "σχοινιά και αξίνες"- σαν την τελική σκηνή στην Ειρήνη του Αριστοφάνη- να τον βγάλουμε από το τέλμα. Για το δικό μας καλό. 

    * Ο κ. Νίκος Κασκαβέλης είναι δικηγόρος (ΜΔΕ, MSc).

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ