Συνεχης ενημερωση

    Τετάρτη, 24-Φεβ-2021 00:14

    Κώδικας Φορολογίας Εισοδήματος: κίνητρα σε επιχειρήσεις για κεφαλαιοποίηση αποθεματικών

    • Εκτύπωση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Του Κωνσταντίνου Ρουμπή

    Με τις διατάξεις του Ν. 4646/2019, ο οποίος τροποποίησε τα αρ. 71Β και 71Γ του Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος, δόθηκαν σημαντικά κίνητρα στις επιχειρήσεις για την κεφαλαιοποίηση αποθεματικών αναπτυξιακών νόμων ή αποθεματικών λόγω συγχώνευσης ή απόσχισης κλάδου. 

    Αναφορικά με τις εισηγμένες ανώνυμες εταιρείες, ο νόμος δίνει τη δυνατότητα κεφαλαιοποίησης1, ολικής ή μερικής, των αφορολόγητων αποθεματικών διαφόρων αναπτυξιακών νόμων, με εξαίρεση τα αποθεματικά του άρθρου 18 του α.ν. 942/1949. Τα αποθεματικά που κεφαλαιοποιούνται με βάση τη διάταξη αυτή, φορολογούνται με συντελεστή 5%, ο οποίος βαρύνει την εταιρεία και δεν εκπίπτει από τα ακαθάριστα έσοδά της κατά τον υπολογισμό των φορολογητέων κερδών, ούτε συμψηφίζεται με τον φόρο εισοδήματος που οφείλεται από την εταιρεία ή τους μετόχους. Με την καταβολή του φόρου, εξαντλείται κάθε φορολογική υποχρέωση από τον φόρο εισοδήματος της εταιρείας και των μετόχων της για τα αποθεματικά που κεφαλαιοποιήθηκαν.

    Σε περίπτωση που πριν από την πάροδο 5 ετών από την κεφαλαιοποίηση των αποθεματικών διαλυθεί η ανώνυμη εταιρεία ή μειωθεί το μετοχικό της κεφάλαιο με σκοπό επιστροφής των αποθεματικών στους μετόχους, τα κεφαλαιοποιηθέντα αποθεματικά δεν λογίζονται φορολογικώς ως μετοχικό κεφάλαιο που έχει καταβληθεί. Φορολογούνται με τις διατάξεις που ισχύουν κάθε φορά για τη φορολογία εισοδήματος κατά τον χρόνο της διάλυσης της εταιρείας ή μείωσης του μετοχικού κεφαλαίου μετά την αφαίρεση του φόρου 5% που καταβλήθηκε κατά την κεφαλαιοποίηση2.

    Τα παραπάνω ισχύουν και για ανώνυμες εταιρείες, των οποίων οι μετοχές δεν είναι εισηγμένες στο Χρηματιστήριο Αθηνών, καθώς και για εταιρείες περιορισμένης ευθύνης, σύμφωνα με τη ρητή διάταξη του νόμου.

    Επιπλέον, ανώνυμες εταιρείες, με μετοχές εισηγμένες ή μη, που έχουν σχηματίσει αποθεματικά είτε από υπεραξία μετοχών που προέρχεται από απόσχιση κλάδου ή από συγχώνευση εταιρειών στις οποίες συμμετέχει, είτε από την αύξηση της αξίας των συμμετοχών της εταιρείας ή από διανομή μετοχών3, μπορούν να προβούν σε κεφαλαιοποίηση των αποθεματικών αυτών. 

    Λοιπά αποθεματικά που έχουν σχηματισθεί από κατ' ειδικό τρόπο φορολογηθέντα κέρδη, χωρίς εξάντληση της φορολογικής υποχρέωσης σύμφωνα με τις διατάξεις του ν. 2238/1994, μπορούν να κεφαλαιοποιηθούν με την καταβολή φόρου εισοδήματος 5% με εξάντληση κάθε φορολογικής υποχρέωσης4. Φόρος που τυχόν έχει καταβληθεί στο παρελθόν για τα αποθεματικά αυτά του Ν. 2238/1994 δεν επιστρέφεται.

    Υπογραμμίζεται ότι με την ΠΟΛ 1168/2018 ορίστηκε ο τύπος και το περιεχόμενο της δήλωσης απόδοσης φόρου σε περίπτωση κεφαλαιοποίησης αφορολόγητων αποθεματικών με βάση τις διατάξεις των άρθρων 71Β και 71Γ του ΚΦΕ. Η σχετική δήλωση πρέπει να υποβληθεί σε έναν μήνα από την καταχώρηση στο ΓΕ.Μ.Η. της αύξησης του μετοχικού/εταιρικού κεφαλαίου και ο οφειλόμενος φόρος καταβάλλεται σε 4 ίσες εξαμηνιαίες δόσεις, από τις οποίες η πρώτη με την υποβολή της εμπρόθεσμης δήλωσης.

    Τέλος, αξίζει να σημειωθεί και μια άλλη περίπτωση κεφαλαιοποίησης αποθεματικού, για την οποία πρόσφατα δόθηκαν διευκρινίσεις από την ΑΑΔΕ. Με βάση λοιπόν την πρόσφατα εκδοθείσα Εγκύκλιο Ε. 2164/2020, η ωφέλεια που προκύπτει για την επιχείρηση από τη διαγραφή υποχρεώσεών της στο πλαίσιο της προπτωχευτικής διαδικασίας εξυγίανσης των άρθρων 99 επ. του Πτωχευτικού Κώδικα δεν συνιστά εισόδημα από επιχειρηματική δραστηριότητα. Ως εκ τούτου, το ποσό το οποίο έχει ωφεληθεί επιχείρηση από τη διαγραφή υποχρεώσεών της, κατ΄ εφαρμογή των διατάξεων του άρθρου 99 του Πτωχευτικού Κώδικα, και έχει εμφανιστεί σε λογαριασμό ειδικού αποθεματικού κατά το φορολογικό έτος που έλαβε χώρα η διαγραφή, σε περίπτωση διανομής ή κεφαλαιοποίησής του δεν θα υπαχθεί σε Φόρο Εισοδήματος Νομικών Προσώπων καθώς δεν θα εφαρμοστούν οι διατάξεις του άρθρου 47 παρ. 1 του ΚΦΕ. Το αν θα επιβληθεί ή όχι και φόρος μερισμάτων 5% κατά τη διανομή ή κεφαλαιοποίηση εξαρτάται από τα χαρακτηριστικά του μετόχου (π.χ. νομικό ή φυσικό πρόσωπο, τόπος φορολογικής κατοικίας του, πιθανή εφαρμογή των απαλλαγών της Ευρωπαϊκής Οδηγίας Μητρικών-Θυγατρικών ή και των Συμβάσεων Αποφυγής Διπλής Φορολογίας κλπ.)
    Με βάση τις παραπάνω διατάξεις, η κεφαλαιοποίηση των αποθεματικών αυτών με βάση τις ευνοϊκές διατάξεις δίνει την ευκαιρία, στο πλαίσιο μελλοντικής μείωσης του κεφαλαίου, επιστροφής ποσών στους μετόχους μετά την πάροδο 5ετίας με πολύ χαμηλό φορολογικό κόστος. Υπό άλλες συνθήκες, η κεφαλαιοποίηση θα υπάγονταν σε φόρο εισοδήματος με συντελεστή 24% και η διανομή, ενδεχομένως, σε παρακράτηση με συντελεστή 5%, φορολογικό κόστος σημαντικά υψηλότερο σε σχέση με το κίνητρο που παρέχεται, όπως αναφέρθηκε παραπάνω.  

    Συνεπώς, το σημερινό φορολογικό περιβάλλον περιλαμβάνει μια σημαντική ευκαιρία για τις επιχειρήσεις. Από την επισκόπηση των κονδυλίων της καθαρής τους θέσης, αφού εντοπίσουν τα σχετικά κονδύλια, έχουν τη δυνατότητα να εξετάσουν την χρήση των πιο πάνω ευνοϊκών διατάξεων και να προβούν στις κατάλληλες νομικές ενέργειες, συνεκτιμώντας και τα φορολογικά οφέλη. Οι δυνατότητες που δίνει η ισχύουσα νομοθεσία αποτελούν τελικά ένα σημαντικό κίνητρο για την "εξυγίανση" της καθαρής θέσης των επιχειρήσεων με βραχυπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες θετικές επιδράσεις στην αξιολόγηση των επιχειρήσεων στους αναγνώστες των οικονομικών καταστάσεων, αλλά και στη δυνατότητα διανομής κερδών.  

    1 Για τα αποθεματικά που κεφαλαιοποιούνται με τις διατάξεις του παρόντος, η αύξηση αυτή του μετοχικού κεφαλαίου πραγματοποιείται είτε με την ανάλογη αύξηση της ονομαστικής αξίας των μετοχών που υπάρχουν κατά τον χρόνο της κεφαλαιοποίησης, είτε με την έκδοση νέων μετοχών, είτε και με τους δύο αυτούς τρόπους. Οι νέες μετοχές που θα εκδοθούν διανέμονται δωρεάν στους μετόχους, κατά την αναλογία των μετοχών που κατέχουν αυτοί κατά τον χρόνο της κεφαλαιοποίησης των εν λόγω αποθεματικών

    2 Η διάταξη της παραγράφου αυτής δεν εφαρμόζεται αν η εταιρεία διαλυθεί με σκοπό τη συγχώνευσή της με άλλη επιχείρηση και ίδρυση νέας ανώνυμης εταιρείας ή σε περίπτωση εξαγοράς ή απορρόφησής της από άλλη ανώνυμη εταιρεία.

    3 Με βάση τις διατάξεις του άρθρου 1 του α.ν. 148/1967, του Ν. 542/1977, του Ν. 1249/1982, του Ν. 1839/1989 και του Ν. 2065/1992 κατόπιν κεφαλαιοποιήσεως της υπεραξίας που προέκυψε από την αναπροσαρμογή πάγιων περιουσιακών στοιχείων θυγατρικής εταιρείας ή άλλης εταιρείας στην οποία συμμετέχουν

    4 Η κεφαλαιοποίηση αυτή δεν υπόκειται σε φόρο μερισμάτων λόγω διανομής, σε παρακράτηση φόρου και σε εισφορά αλληλεγγύης του άρθρου 43Α του ΚΦΕ

    * Ο κ. Κωνσταντίνος Ρουμπής είναι Tax Partner, Deloitte Business Solutions 

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ