Συνεχης ενημερωση

    Τετάρτη, 17-Φεβ-2021 00:03

    Πανδημία: Κυτταρική νοημοσύνη, ειδικές δυνάμεις και εμβόλια

    • Εκτύπωση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Του Θοδωρή Γιάνναρου 

    Αν και ίσως θεωρηθεί σχετικά μακροσκελές, με το άρθρο αυτό θα δοθούν, ελπίζω, απαντήσεις σε αρκετά ερωτήματα που έχουν τεθεί από πολίτες που ανησυχούν, ειδικά μετά την επίσημη ανακοίνωση για εμφάνιση μεταλλάξεων. Όμως, πρόσφατες έρευνες έχουν καταδείξει, πως ο ιός SARS-CoV-2 δεν έχει μπορέσει ακόμα να μεταμορφωθεί αρκετά, για να καταστήσει τα υπάρχοντα εμβόλια μας αναποτελεσματικά. 

    Πάνω από ένα χρόνο μετά την αρχή της πανδημίας COVID-19, αντιμετωπίζουμε μια αναδυόμενη απειλή: νέων πιο εξελιγμένων στελεχών του ιού SARS-CoV-2.

    Δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι οποιαδήποτε από αυτές τις παραλλαγές είναι πιο θανατηφόρα από το αρχικό στέλεχος του ιού. Ωστόσο, κάποια νέα μπορεί να είναι ίσως πιο μεταδοτική λόγω μεταλλάξεων που αλλάζουν την πρωτεΐνη της ιικής ακίδας. Αν δεν ελεγχθούν, αυτές οι νέες παραλλαγές θα μπορούσαν να εξαπλωθούν γρηγορότερα και να προκαλέσουν ακόμη περισσότερους θανάτους. Ωστόσο, οι μοριακοί βιολόγοι βλέπουν ότι τα υπάρχοντα εμβόλια λειτουργούν παράλληλα με το πολύπλευρο ανοσοποιητικό σύστημα του ανθρώπου και προσφέρουν ικανοποιητική προστασία από αυτές τις μεταλλάξεις. 

    Προς το παρόν αγοράζουμε χρόνο και όσοι περισσότεροι εμβολιαστούν, τόσο λιγότερους ξενιστές θα συναντά ο κορονοϊός για να τους μολύνει και μέσω αυτών να μεταλλαχθεί. Ο χρόνος αυτός που αγοράζουμε είναι αυτός που θα μας δώσει τη δυνατότητα να δημιουργήσουμε ακόμα πιο αποτελεσματικά εμβόλια και εξειδικευμένα φάρμακα!

    Σε κάθε περίπτωση είναι γεγονός γνωστό στη βιολογία του ανθρώπου, πως ο οργανισμός δεν είναι και τόσο αβοήθητος απέναντι στις μεταλλάξεις του κορονοϊού.

    Για να εντοπίσουμε μερικά από τα πιο εξελιγμένα κύτταρα με μνήμη, δεν είναι ανάγκη να ψάξουμε αλλού από το ανθρώπινο ανοσοποιητικό σύστημα -τη σκληροτράχηλη άμυνά μας. Η αποστολή αυτών των στρατιωτών του οργανισμού μας έχει τριπλή δράση: Κρατούν στη μνήμη τα ιδιαίτερα γνωρίσματα επικίνδυνων ιών και άλλων μικροβίων, που λαθροεισβάλουν μέσα μας, καθώς και τα πιθανά τρωτά τους σημεία. Αρχίζουν έτσι να επιτίθενται για να τα εξουδετερώσουν και στη συνέχεια, απομνημονεύουν τις νέες εμπειρίες που απέκτησαν στο πεδίο της μάχης, ώστε να είναι έτοιμα ν’ αποκρούσουν αντίστοιχες επιθέσεις τους στο μέλλον.

    Το ανθρώπινο ανοσοποιητικό σύστημα είναι ένα σύνολο κυττάρων που διαθέτουν εξελιγμένη νοημοσύνη, ικανό να εξουδετερώσει σχεδόν  κάθε απρόσκλητο παθογόνο μικροοργανισμό. 

    Το ανθρώπινο ανοσοποιητικό σύστημα έχει στη διάθεσή του εξελιγμένους και αυτοματοποιημένους μηχανισμούς αρχειοθέτησης που κρατούν στη μνήμη όλες τις λεπτομέρειες των μαχών που έδωσε. Ίσως για κάποιους να φαντάζει ιδιαίτερα περίπλοκο -που είναι, αλλά συγχρόνως είναι και ιδιαίτερα νοήμον!

    Ο κορονοϊός όπως και κάθε ιός στη θέση του, προκειμένου να επιβιώσει και να αποκτήσει απογόνους μέσω εισβολής στους ανθρώπους και διασποράς από τον ένα στον άλλον, δημιουργεί μεταλλάξεις που ενισχύουν την ικανότητά του να μεταπηδά από άνθρωπο σε άνθρωπο και να γίνεται αόρατος σε κάποια από τα αντισώματα που τον είχαν αντιμετωπίσει αξιόπιστα και τον εξουδετέρωσαν στο παρελθόν.

    Από την άλλη, η προστασία που παρέχουν τα εμβόλια, όπως κάποιοι επιστήμονες υποστηρίζουν, παρουσιάζει ορισμένα κενά, κυρίως λόγω των αλλαγών που προκαλούν οι μεταλλάξεις στην πρωτεΐνη των ακίδων του -εκεί δηλαδή που στοχεύουν τα υπάρχοντα εμβόλια. 

    Το ανθρώπινο ανοσοποιητικό σύστημα δεν είναι καταδικασμένο να ηττηθεί από ένα ατέρμονο κύμα μεταλλάξεων, αν και γενικά οι ιοί εξελίσσονται πολύ πιο γρήγορα από ό,τι οι εμείς οι άνθρωποι -οι ξενιστές-δηλαδή θύματά τους. Εάν λοιπόν η πανδημία είναι ένας πόλεμος, ο κορονοϊός κάποιες φορές κατά τη διάρκεια των μαχών, φαίνεται στα πρόθυρα να νικήσει, αλλά στο τέλος αναγκάζεται να ανακρούσει πρύμνα. 

    Για κάθε τέχνασμα που βγάζει από το μανίκι του ο κορονοϊός, το ανοσοποιητικό σύστημα μπορεί να εμφανίσει εντυπωσιακές αντιδράσεις τόσο αμυντικές, όσο κι επιθετικές -αμυντικές για να προστατεύσει τα κύτταρα και επιθετικές, για να καταστρέψει τον ιό. Τα εμβόλια όμως, παραμένουν ο κύριος και ουσιαστικότερος σύμμαχος του, θωρακίζοντας τον οργανισμό πριν εκείνος συναντηθεί με τον ιό και παρά το γεγονός, ότι  οι μεταλλάξεις δημιουργούν κάποια σχετικά κενά στην άμυνα  -στην αλληλουχία δηλαδή άμυνας και επίθεσης, η ικανότητα που χαρακτηρίζει τον ανθρώπινο οργανισμό και τις αμυντικές του ικανότητες, μπορεί στη χειρότερη περίπτωση, είναι εκείνη, να αγοράσει τουλάχιστον χρόνο μέχρι να καλυφθούν αυτά τα κενά στην αμυντική γραμμή.

    Γενικά, όταν ένας μολυσματικός παράγοντας εισβάλει στο ανθρώπινο σώμα, η εμπροσθοφυλακή των μαχητών του ανοσοποιητικού μας συστήματος, παρατάσσεται για να τους αντιμετωπίσει αλλά δρα ουσιαστικά ως ανιχνευτής προθέσεων,  συλλέγοντας όσο περισσότερες πληροφορίες  μπορεί να συλλέξει  σχετικά με τον εισβολέα και τα δεδομένα αυτά τα μεταφέρει στους λεμφαδένες. Εντός των λεμφαδένων παρελαύνουν τα παθογόνα μπροστά από τις ειδικές δυνάμεις του ανοσοποιητικού συστήματος που τα περιμένουν... και η μάχη ξεκινά.

    Μεταξύ αυτών των στρατιωτών των ειδικών δυνάμεων βρίσκονται και τα λεμφοκύτταρα Β, το καθένα εκ των οποίων είναι μοναδικά προγραμματισμένο να ανιχνεύσει και αναγνωρίσει ένα ελαφρώς διαφορετικό μέρος του εισβολέα. Κατά τη διάρκεια της ανάπτυξής τους, τα λεμφοκύτταρα Β αναμιγνύονται και ταιριάζουν απόλυτα με μέρη γονιδίων που κωδικοποιούν αντισώματα, δημιουργώντας τρισεκατομμύρια μοναδικούς συνδυασμούς. 

    Το αποτέλεσμα είναι ένα πλήθος πολεμιστών -τα αντισώματα (Υ), με απίστευτη δυνατότητα εστιασμού,  που είναι τόσο ακριβής, ώστε να είναι σε θέση να διακρίνουν ακόμη και τις πιο απομονωμένες άκρες και τις πιο ανεπαίσθητες ρωγμές στην επιφάνεια ενός ιού. Τα αντισώματα παράγονται με τη μέθοδο της αντιγραφής με συνεχώς βελτιούμενη ποιότητα, οδηγώντας σιγά σιγά στην επικράτηση των πιο ικανών και ισχυρών μαχητών/αντισωμάτων. Όταν λοιπόν, ο ιός εγκατασταθεί τελικά στο σώμα, τα αντισώματα που παράγονται εναντίον του, θα είναι και πιο ακριβή απ’ ό,τι στην αρχή της μόλυνσης και πιο ισχυρά και θα παραμείνουν στους λεμφαδένες για περαιτέρω ενδελεχή παρακολούθηση του ιού  -είναι διαδικασία που προσομοιάζει με την εξέλιξη των ειδών.

    Σε κάποια φάση, θα διαχωριστούν σε πιο πολλών ειδών Β λεμφοκύτταρα, εισάγοντας "σκόπιμα λάθη” στον γενετικό τους κώδικα έτσι ώστε, εάν η αρχική γενετική ανακατάταξη δημιούργησε αντισώματα που είναι έτοιμα να αντιμετωπίσουν κάθε είδους ιικό φορτίο, αυτές οι τυχαίες, μικρές και ανεπαίσθητες  μεταλλάξεις, έχουν τη δυνατότητα να ενισχύσουν την ικανότητα εξουδετέρωσης του συγκεκριμένου ιού -του κορονοϊού εν προκειμένω και η βελτίωση αυτή  θα συνεχίζεται και μετά την εξαφάνιση του.

    Το στρατόπεδο όμως εκκίνησης των Β λαμφοκυττάρων θα μείνει κατά κάποιο τρόπο ανοιχτό και πλήρως ενεργό στους λεμφαδένες, με κάποια από αυτά τα κύτταρα, να προσκολλώνται πάνω σε πτωματικά κατάλοιπα του ιού.  Έτσι, τα αντισώματα των ασθενών που προσβλήθηκαν από κορονοϊό, συνεχίζουν να ενισχύουν την πρόσφυση τους στον ιό για αρκετούς μήνες και με την πάροδο του χρόνου, τα αντισώματα γίνονται όλο και πιο αποτελεσματικά γιατί και αυτά εξελίσσονται!

    Μετά την εξουδετέρωση της λοίμωξης που προκάλεσε ο ιός, τα περισσότερα από τα Β λεμφοκύτταρα που πολέμησαν,  θα πεθάνουν, διότι κατά κάποιο τρόπο, η αποστολή τους εκτελέστηκε. Παρ’ όλα αυτά, κάποια που βρίσκονται εντός του μυελού, θα συνεχίσουν να παράγουν κάποια μικρή ποσότητα αντισωμάτων, που θα κυκλοφορούν στο σώμα ως φρουροί, ανιχνεύοντας στο αίμα τη λέμφο και τους ιστούς, μήπως και ο ιός επέστρεψε για να τον εξουδετερώσουν εκ νέου. Αυτά είναι τα λεμφοκύτταρα Β-μνήμης, που αν χρειαστεί, θα αρχίσουν την ίδια κιόλας στιγμή να παράγουν αντισώματα, ενώ κάποιες φορές είναι τόσο ισχυρά που εξουδετερώνουν τον εισβολέα πριν καν έχει την ευκαιρία να διασπάσει τη διπλή-ημιδιαπερατή κυτταρική μεμβράνη για να εισβάλει στο εσωτερικό του κυττάρου, προκειμένου να δημιουργήσει αντίγραφα και να εξαπλωθεί στα υπόλοιπα κύτταρα! Αυτή η διαδικασία είναι η μόνη που γνωρίζουν οι ιοί.

    Όμως η παραγωγή των αντισωμάτων δεν θα ήταν εφικτή για τα αντισώματα χωρίς τη συνδρομή των Τ-λεμφοκυττάρων, τα οποία φροντίζουν, ώστε  τα Β λεμφοκύτταρα να ωριμάσουν, όπως και να εκπαιδευτούν για την επικείμενη μάχη. Τα Τ λεμφοκύτταρα είναι επίσης εξαιρετικοί μαχητές από μόνα τους, όντας σε θέση, να  αναγνωρίζουν τα μολυσμένα από ιό κύτταρα και να τα οδηγήσουν στην άμεση αυτοκαταστροφή.

    Τα Τ κύτταρα δεν υφίστανται την ίδια διαδικασία μετάλλαξης με τους άλλους συναδέλφους τους, όπως τα  Β-λεμφοκύτταρα. Διαθέτουν εκ γενετής, ευαίσθητους αισθητήρες ανίχνευσης παθογόνων μικροοργανισμών και ιών  και είναι ικανά να θυμούνται παλιές ανταμώσεις τους με παθογόνα.

    Οι κορονοϊοί μεταλλάσσονται πολύ πιο αργά από ό,τι οι ιοί της γρίπης, αλλά  ο κορονοϊός και οι μεταλλάξεις του, δεν έχουν  ακόμη καταφέρει να παρακάμψουν πλήρως τα εμβόλια που έχουν αναπτυχθεί.

    Τα Β και τα Τ λεμφοκύτταρα αναπτύσσουν πολλές και μοναδικές μεθόδους αναγνώρισης ενός ιού, μετάλλαξη του, ή ακόμη και μια πλειάδα από αυτές και έχουν πλήρη γνώση του αντιπάλου τους ώστε να τον αντιμετωπίσουν γρήγορα και με επιτυχία!

    Ακόμα και αν θεωρητικά, υπήρχε πλήρης απουσία μνήμης και διασταυρούμενης αντιδραστικότητας, το σώμα θα εξακολουθούσε να έχει ένα τεράστιο απόθεμα εφεδρικών λεμφοκυττάρων, Β και Τ που δεν προκλήθηκαν στον πρώτο γύρο της μάχης για να συμμετάσχουν!

    Ο πόλεμος ενάντια στην κάθε προσπάθεια μετάλλαξης δεν είναι ένας αγώνας μόνο για παλιούς και έμπειρους πολεμιστές-φρουρούς, αλλά αντίθετα, οι αρχάριοι που περιμένουν στις σχολές πολέμου, στους λεμφαδένες, είναι πανέτοιμοι και οπλισμένοι, να κινηθούν στην πρώτη  γραμμή. Από την άλλη, αναλόγως της έκτασης και της μορφής της μετάλλαξης, ίσως μια νέα μόλυνση να είναι δυνατή, με διαφορετικά βέβαια χαρακτηριστικά, αλλά ο ανθρώπινος οργανισμός, σε καμία περίπτωση, δεν μένει εντελώς ανυπεράσπιστος.

    Τώρα σχετικά με τις τρεις μεταλλάξεις που προβληματίζουν: τα περισσότερα ανοσοποιητικά συστήματα ανθρώπων που ήδη έχουν εμβολιαστεί, δεν φαίνεται να έχουν μπερδευτεί από τη νέα μετάλλαξη και λειτουργούν μια χαρά!

    Είναι λανθασμένη και αντιεπιστημονική η άποψη, ότι γενικά, οι ανοσολογικές αντιδράσεις είναι... ”ή όλα ή τίποτα”, διότι έχει ξεκάθαρα αποδειχθεί, πως τα εμβόλια, λειτουργούν περισσότερο ως dimmers παρά ως κοινοί διακόπτες για το φως, αυξομειώνοντας ανάλογα με την ανάγκη, την ένταση της δράσης τους!

    Έτσι λοιπόν, τα εμβόλια φαίνεται πως εξακολουθούν να αποτρέπουν σε μεγάλο βαθμό σοβαρές νοσήσεις και θανάτους, πράγμα που σημάνει, πως τα αντισώματα και τα Τ λεμφοκύτταρα που περιπολούν συνεχίζουν να κάνουν απρόσκοπτα τη δουλειά τους. Είναι πάντως γεγονός, πως τα εμβόλια που ήδη έχουμε στη φαρέτρα μας, θα παρουσιάσουν ήπιες έως μέτριες μειώσεις στην αποτελεσματικότητά τους έναντι κάποιων μεταλλάξεων, αλλά σε καμία περίπτωση δεν θα αχρηστευθούν. Κανείς στην επιστημονική κοινότητα δεν προσδοκά από τα εμβόλια, να έχουν την ισχύ πυρηνικών όπλων για να είναι αποτελεσματικά, διότι τότε θα ήταν και επικίνδυνα! Ακόμα στην περίπτωση που ο εμβολιασμός πραγματοποιηθεί, δεν μπορεί να αποτρέψει μια πιθανή μόλυνση, όμως, τα Β και τα Τ λεμφοκύτταρα θα έχουν την απαιτούμενη "ισχύ” και τις απαραίτητες  "γνώσεις”, ώστε να αποτρέψουν σοβαρές επιπλοκές και σε κάθε περίπτωση θα ενισχύσουν την ανοσία... που είναι σε τελική ανάλυση και τα δύο κύρια ζητούμενα!

    Υπάρχει όμως και κάτι σπάνιο και ασυνήθιστο στα Β και τα Τ-λεμφοκύτταρα  -στους φρουρούς δηλαδή του ανθρώπινου οργανισμού κατά των λοιμώξεων! Υπάρχει η πιθανότητα να εμφανίσουν μια σπάνια διαταραχή  -κάτι σαν κυτταρικό-Alzheimer και έτσι, να εμπλακούν τόσο πολύ με ένα στέλεχος του ιού και να ξεχάσουν να αντιδράσουν σε κάποιο άλλο μεταλλαγμένο στέλεχος, αφήνοντας εκτεθειμένο τον οργανισμό στην επίθεση που δέχεται, σα να είναι κολλημένα στο παρελθόν -όμως κάτι τέτοιο συμβαίνει πολύ σπάνια και δεν υπάρχουν ενδείξεις  ακόμα, ότι αυτό το πρόβλημα έχει ξεκινήσει με τα νέα μεταλλαγμένα στελέχη του νέο Κορωναιού! Αν όμως η αδιαφορία και η μη τήρηση των μέτρων προστασίας των πολιτών συνεχιστεί και οι εμβολιασμοί δεν καλύψουν μεγάλο μέρος του πληθυσμού λόγω άρνησης, τότε η διασπορά που φέρνει τις μεταλλάξεις θα συνεχιστεί και τότε θα υπάρξει σοβαρό πρόβλημα!.

    Οι μοριακοί βιολόγοι αυτή τη στιγμή που γράφονται αυτές οι αράδες, ήδη πειραματίζονται με συνταγές που θα μπορούσαν να αντιμετωπίσουν πολλές παραλλαγές του ιού ταυτόχρονα και όχι μόνο κάποια μετάλλαξη. Σε κάθε περίπτωση, δεν υπάρχει λόγος ανησυχίας από τους πολίτες διότι, τα εμβόλια που έχουμε στη φαρέτρα μας, θα καταστείλουν τις ορέξεις του ιού για νέους ανθρώπου/ξενιστές, που τους προσφέρουν φρέσκο απάτητο έδαφος για νέες  μεταλλάξεις.

    Το ότι ιοί εξελίσσονται, είναι γεγονός αναμφισβήτητο. Το καλύτερο που μπορούμε όλοι μαζί -επιστήμονες και πολίτες,  είναι να σταματήσει η διασπορά του ιού!

    Από εμάς...  και μόνο από εμάς εξαρτάται!

    *Ο κ. Θοδωρής Γιάνναρος είναι Μοριακός Βιολόγος-Γενετιστής

    email: theogiannaros@gmail.comTwitter: @theogiannaros1, FaceBook: Theo Giannaro

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ