Συνεχης ενημερωση

    Πέμπτη, 28-Ιαν-2021 00:03

    Μετεξεταστέα Ευρώπη, οικονομία στο χείλος του γκρεμού

    • Εκτύπωση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Του Νίκου Κασκαβέλη 

    Με αυξανόμενη ανησυχία και ως ένα βαθμό έκπληξη παρακολουθούν οι Ευρωπαίοι πολίτες τις τελευταίες εξελίξεις γύρω από την πανδημία. Οι καθυστερήσεις που παρατηρούνται σχετικά με τους εμβολιασμούς, μαζί με τις αναμενόμενες μεταλλάξεις του ιού, δημιουργούν ένα πιεστικό σκηνικό που αν συνεχιστεί θα καταστεί ασφυκτικό. Πέρα από το δυσθεώρητο τίμημα σε ανθρώπινες ζωές, η πραγματική οικονομία έχει δεχθεί ήδη συντριπτικό πλήγμα, συγκρινόμενο μόνο με καταστάσεις παρατεταμένου πολέμου. 

    Ήδη, ο Πρόεδρος Μπάιντεν, επικεφαλής της χώρας που έχει τους περισσότερους νεκρούς και το 25% των συνολικών κρουσμάτων, το έχει θέσει με αυτούς ακριβώς τους όρους. "Είμαστε σε πόλεμο", είπε και με αυτή τη θεώρηση προχωρά στην ανάπτυξη της στρατηγικής του για την αντιστροφή των όρων. Έχει θέσει ιδιαίτερα φιλόδοξους στόχους για τον εμβολιασμό του πληθυσμού και προσπαθεί με εξειδικευμένες παρεμβάσεις και πάντα με την αίσθηση του έκτακτου και του κατεπείγοντος να θέσει τον κρατικό μηχανισμό (με τις όποιες συνέργιες) στην ύψιστη λειτουργική δυνατότητα. 

    Μία τέτοια πυρετώδη προετοιμασία και κινητικότητα θα περιμέναμε και στην Ευρωπαϊκή ήπειρο που επίσης έχει καταλυτικά πληγεί. Δυστυχώς, όπως και έχουμε συνηθίσει τελευταία, η αντίδραση υπολείπεται αισθητά του αναμενομένου. Κάτι που προκύπτει καθαρά από το αποτέλεσμα. Είναι πλέον προφανές πως κάτι έχει πάει λάθος στον προγραμματισμό και στην εκτέλεση του όποιου σχεδίου. Ίσως να υπήρξε και αρχική υποεκτίμηση του κινδύνου. Μετά από μακρές συζητήσεις και αναιμικές αρχικά αντιδράσεις, ήρθε η απόκριση με το Ταμείο Ανάκαμψης και τους πόρους του, που έδωσαν μία (θεωρητική) ανάσα. 

    Ακόμα και εκεί όμως, βλέπουμε καθυστερήσεις και αμφιθυμίες, ενώ άρχισε ξανά και μια "ρετρό" συζήτηση, σχετικά με τις παράλληλες δεσμεύσεις που πιθανόν να χρειαστεί να αναλάβουν οι χώρες προ των εκταμιεύσεων. Η συζήτηση αυτή, όσο και να διαθέτει οικονομική λογική, δεν παύει να είναι πολιτικά τοξική και βέβαια εκπορεύεται από το ίδιο κέντρο, όπως και με την προγενέστερη μεγάλη χρηματοπιστωτική κρίση (Σόιμπλε και συν αυτώ). Οι ΗΠΑ (άμεσα συγκρίσιμη οικονομικά δύναμη) και πάλι έχει θεωρητικό προβάδισμα επιστρατεύοντας τεράστια δύναμη πυρός, συνολικά μερικών τρισ. 

    Αλλά ας αφήσουμε για λίγο τα οικονομικά, μια και δεν είναι πανάκεια, παρά μόνο η βάση, το πλαίσιο μέσα στο οποίο χτίζονται οι ουσιαστικές παρεμβάσεις. Το κύριο θέμα μας είναι οι ιατρικές εξελίξεις. Σε μία τέτοιου μεγέθους λοιπόν πανδημία, κύριο μέλημα υπήρξε η ιατρική-ερευνητική αντιμετώπιση. Για πολλούς μήνες αγωνιούσαμε για το αν θα υπάρξει η κατάλληλη απάντηση στον ιό, που θα φρέναρε την εξέλιξή του και θα μας επέτρεπε την επιστροφή στην κανονικότητα. 

    Η εξέλιξη αυτή, το εμβόλιο, ήρθε και μάλιστα γρηγορότερα από ό,τι πολλοί περίμεναν. Η λύση δηλαδή στο πρόβλημα, αυτό που απειλεί ζωές, κλείνει επιχειρήσεις, φέρνει φτώχεια, ανισότητες και δυστυχία, είναι ήδη εδώ. Την έχουμε. Τι θα περιμέναμε λοιπόν λογικά; Μία καλοσυντονισμένη γενική επιχείρηση, ταχύτατη και αποτελεσματική, που θα επέτρεπε σε εύλογο χρόνο την εμβολιαστική κάλυψη του πληθυσμού. Με εμφανή τη συνειδητοποίηση πως το θέμα είναι ύψιστης προτεραιότητας και σημασίας. Πως από την επιτυχία του κρέμονται τόσα πολλά. 

    Αντί γι’ αυτό και παρά τις επιμέρους φιλότιμες προσπάθειες κρατών και υγειονομικών λειτουργών που υπερβάλλουν εαυτό, η υπόθεση δεν προχωρά καλά. Καθυστερήσεις στις παραδόσεις, τσακωμοί μεταξύ εταιρειών και Ευρωπαϊκών Αρχών, υπόνοιες για ιδιοτελείς στοχεύσεις και παρόμοια. Ανεκτά ίσως σε κανονικές συνθήκες, απολύτως απαράδεκτα την ώρα που κρίνονται τύχες ανθρώπων. Και αυτά, την ώρα που άλλες περιοχές, εκτός Ένωσης, προχωρούν κατά πολύ ταχύτερα. Πρώτα απ’ όλους το Ισραήλ και έπειτα το προσφάτως αναχωρήσαν Ηνωμένο Βασίλειο. 

    Οι συγκρίσεις είναι μοιραίες. Όπως και αμείλικτα τα συμπεράσματα. Κάποιοι απέτυχαν. Δεν έκαναν καλά τη δουλειά τους. Και γι’ αυτό, δεν αρκούν πλέον λόγια. Θέλουμε να δούμε και κυρώσεις. Αν κάποιοι έσφαλλαν, να πληρώσουν. Είτε αξιωματούχοι πλουσιοπάροχα αμοιβόμενοι, είτε στελέχη εταιρειών. Εκεί που θέλει η Ένωση (πχ πολιτική μονοπωλίων) μπορεί να επιβάλει το δίκαιό της πολύ αποτελεσματικά. Δεν θα το κάνει εδώ; 

    Δεν αρκεί πια η διαιώνιση αυτής της ιδιότυπης και αργόσυρτης γραφειοκρατίας με τη βαρύγδουπη ορολογία, τις ατελείωτες διαδικασίες και τη λογική "μπακάλικου". Ενός μίζερου λογιστή-φοροτεχνικού, με συνεχείς υπολογισμούς, με "μολύβι" στο αφτί που χρεώνει διαρκώς κρατούμενα στους υπόχρεους. Αυτά φυσικά και πρέπει να γίνονται, αλλά ως αυτονόητη παρασκηνιακή υποχρέωση και λειτουργία. Όχι ως απόλυτη πολιτική προτεραιότητα και εικόνα. Τα είδαμε και στην οικονομική κρίση. Όταν η Ένωση, καθοδηγημένη από συγκεκριμένες δυνάμεις, δίστασε, καθυστέρησε και τελικά έκανε λίγα. 

    Όλα αυτά προκαλούν δυσθυμία στους λαούς και αποστροφή προς ένα "μακρινό" οικοδόμημα, ξένο τελικά με τις ανάγκες τους. Και ας ξέρουμε, όλοι όσοι το υπερασπιζόμαστε διαχρονικά, πως δεν είναι έτσι. Συχνά όμως, συχνότερα από ό,τι θα έπρεπε, δείχνει έτσι. Η αποχώρηση της Βρετανίας από την Ε.Ε. ήταν μία δυσάρεστη συγκυρία. Οι εκτιμήσεις των "φιλοευρωπαίων" ήταν πως έξω από την Ένωση τα πράγματα θα ήταν πολύ δύσκολα, έως αβίωτα. Η Ένωση θέλησε να το δείξει αυτό, με τις διαπραγματεύσεις για το Brexit. Όταν όμως η σύγκριση πχ με την κατάσταση των εμβολιασμών είναι αυτή, το αποτέλεσμα στις εντυπώσεις δεν είναι αυτό που πολλοί θα ήθελαν. 

    Το εγχείρημα ήταν προφανώς δυσθεώρητο και άνευ προηγουμένου. Υπήρχε όμως ικανό χρονικό διάστημα προετοιμασίας, καθώς και διαβεβαιώσεις αλλά και συγκεκριμένες εκτιμήσεις εξόδου από την κρίση. Κατατέθηκαν μάλιστα και ρεαλιστικές προτάσεις (πχ επιστολή Μόσιαλου) για την υποβοήθηση της παραγωγής, μέσω κρατικών υποδομών κλπ. Υπήρξαν καθυστερήσεις στις παραγγελίες και πιθανότατα κενά στις συμβάσεις με τις εταιρείες. Αλλά και οι μεγάλες καθυστερήσεις στις εγκρίσεις των εμβολίων, ποιο νόημα είχαν; Υποτίθεται εξασφαλίζουν την ασφάλεια. Αν όμως στα τελικώς εγκρινόμενα εμβόλια δεν άλλαξε τίποτα σε σχέση με τη σύνθεσή τους, τι διαφορά έχει τελικά η ευρωπαϊκή έγκριση που διήρκεσε πχ 1 μήνα, από την αμερικάνικη που διήρκεσε λίγες μέρες; Το ίδιο προϊόν δεν βγήκε τελικά;

    Η κατάσταση είναι πολύ δύσκολη και οι αντοχές της κοινωνίες κοντά στο μηδέν. Η Ένωση, παρότι παραμένει η καλύτερη συγκριτικά κατάσταση για να αντιμετωπίσει ένα κράτος τα θέματά του, έχει εμφανιστεί κατώτερη των περιστάσεων σε σειρά κρίσεων. Οικονομικών, υγείας, εξωτερικής πολιτικής (το ξέρουμε καλά αυτό, εδώ στην Ελλάδα). Αναμένουμε άμεσα διόρθωση, με έμπρακτη απόδειξη συναίσθησης της κρισιμότητας των στιγμών. Θέλουμε αποτελέσματα, που είναι και τα συνεχή μας επιχειρήματα, χρόνια τώρα, απέναντι στην ερώτηση καλοπροαίρετων και μη "γιατί αξίζει να μετέχουμε στη μεγάλη αυτή Ένωση κρατών". 

    * Ο κ. Νίκος Κασκαβέλης είναι Δικηγόρος (ΜΔΕ, MSc)

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ