Συνεχης ενημερωση

    Τετάρτη, 16-Δεκ-2020 00:03

    COVID19 – IFRS9: Προκλήσεις και λύσεις στη νέα πραγματικότητα των εισπράξεων

    • Εκτύπωση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Του Πάνου Μιχαλόπουλου 

    Η πανδημία του κορονοϊού είναι βέβαιο ότι θα αφήσει βαθιά σημάδια στην κοινωνική και οικονομική καθημερινότητα. Δύσκολα μπορεί κανείς να διακρίνει πεδία και δραστηριότητες που παραμένουν ανεπηρέαστες από αυτή την πρωτοφανή κρίση.

    Σαφέστατα, οι νέες εξελίξεις αναφορικά με το εμβόλιο, καθιστούν πλέον ορατό τον ορίζοντα επιστροφής σε μια κάποια "κανονικότητα". Παρόλα αυτά, οι αλλαγές που έχει επιφέρει η πανδημία στον τρόπο επικοινωνίας, στις εργασιακές συνθήκες και συνήθειες και στις προσωπικές και εμπορικές σχέσεις θα παραμείνουν για καιρό. Στο νέο αυτό πλαίσιο οι επιχειρήσεις, τα ζωντανά κύτταρα της οικονομίας, καλούνται να λειτουργήσουν και να προσαρμοστούν σε ένα περιβάλλον έντονου ανταγωνισμού και έντονης αβεβαιότητας. 

    Ιδιαίτερα oι εισηγμένες επιχειρήσεις και όσες συντάσσουν τις οικονομικές καταστάσεις τους βάσει των Διεθνών Προτύπων Χρηματοοικονομικής Αναφοράς (ΔΠΧΑ-IFRS), αντιμετωπίζουν και μια νέα πρόκληση, ένα "νέο ιό", ο οποίος επηρεάζει άμεσα την κερδοφορία τους.  Αναφέρομαι στην πρόκληση της εφαρμογής του προτύπου IFRS9, που για την ακρίβεια δεν αποτελεί κάτι νέο, έναν "νέο ιό", αλλά με τη σαρωτική επίδραση στα αποτελέσματα των εταιρειών λόγω της πανδημίας του COVID19, θα αντιμετωπιστεί ως νέος από τις επιχειρήσεις.

    Ο "νέος ιός", IFRS9, αναφέρεται σε ένα συγκεκριμένο πρότυπο, το πρότυπο 9, των Διεθνών Λογιστικών Προτύπων ή Διεθνών Προτύπων Χρηματοοικονομικής Αναφοράς, τα λεγόμενα IFRS (International Financial Reporting Standards). Τα πρότυπα αυτά αποτελούν τις διεθνώς αποδεκτές και υποχρεωτικές συνθήκες αποτύπωσης των οικονομικών μεγεθών των εταιρειών οι οποίες είναι εισηγμένες στα χρηματιστήρια σε όλο τον κόσμο. Τα IFRS συνεπώς έχουν υιοθετηθεί σχεδόν σε όλους τους πολυεθνικούς ομίλους και εταιρείες με σημαίνουσα βαρύτητα στην οικονομία όπως οι ασφαλιστικές και χρηματοπιστωτικές επιχειρήσεις και οργανισμοί.   Το IFRS9 ορίζει τον τρόπο με τον οποίο οι επιχειρήσεις διαχειρίζονται τις  εισπράξεις τους έναντι οποιουδήποτε τρίτου αντισυμβαλλόμενου φυσικού και νομικού προσώπου. Με απλά λόγια, το IFRS9, υποχρεώνει τις εταιρείες να σχηματίζουν μια πρόβλεψη, δηλαδή πόσα χρήματα θα χάσουν, αν ο πελάτης τους καθυστερήσει να τους πληρώσει ή δεν τους πληρώσει καθόλου. Βάσει του IFRS9 αυτή η πρόβλεψη, η ενδεχόμενη απώλεια χρήματος, αφορά το σύνολο των πελατών μιας επιχείρησης και πρέπει να υπολογίζεται τη στιγμή της σύναψης της εμπορικής σχέσης και όχι όταν θα συμβεί κάποιο γεγονός π.χ. καθυστέρηση της πληρωμής. 

    Η πρόβλεψη η οποία κάνει μια εταιρεία βάσει του IFRS9, ουσιαστικά είναι το γινόμενο της αξίας του υπολοίπου προς πληρωμή από τον πελάτη της επί την πιθανότητα αυτή να μην πραγματοποιηθεί στην ώρα της. 

    Θα πρέπει να γίνει αντιληπτό ότι το μέγεθος των προβλέψεων μειώνει, όπως προστάζει το IFRS9, τα τελικά κέρδη των εταιρειών. Δηλαδή, ακόμα κι αν δεν υπάρξει καθυστέρηση ή πραγματική επισφάλεια τα κέρδη θα μειωθούν ανάλογα με το ύψος των προβλέψεων. Μικρότερα ή μεγαλύτερα, τα κέρδη είναι το οξυγόνο των εταιρειών ώστε να ληφθούν αποφάσεις ανάπτυξης ή συρρίκνωσης. Και με τη συρρίκνωση αυτό που γίνεται συνήθως είναι οι περικοπές σε έξοδα και δαπάνες χωρίς να αφήνεται ανεπηρέαστο φυσικά και το κόστος μισθοδοσίας.

    Είναι λοιπόν απλό να καταλάβει κανείς πόσο σημαντικό είναι για μια εταιρεία να υπολογίζει έγκαιρα και με ακρίβεια το ύψος των προβλέψεων, άρα και μεγάλο μέρος του κυκλοφορούντος ενεργητικού της. Με τον τρόπο αυτό μπορεί να υπολογίσει και τις μελλοντικές ταμειακές ροές που οδηγούν σε βιωσιμότητα και κερδοφορία. Όλη αυτή η διαδικασία φυσικά σε ένα περιβάλλον αβεβαιότητας όπως το τρέχον κάνει την άσκηση αυτή μια εξαιρετικά δύσκολη και απαιτητική υπόθεση. 

    Σε πολλές περιπτώσεις εταιρείες επιλέγουν την επέκταση πίστωσης ή την αναδιάρθρωση χρεών από πελάτες/δανειολήπτες με στόχο τη διατήρηση μιας δανειακής σύμβασης ή τη συνέχιση μιας εμπορικής δραστηριότητας. Ακόμα και αυτού του τύπου οι συμφωνίες έχουν επιπτώσεις στους υπολογισμούς των πιθανών πιστωτικών ζημιών και οφείλουν να καταγραφούν σύμφωνα με όσα προβλέπονται από το Πρότυπο IFRS9. Στον τρόπο αναγνώρισης των αναμενόμενων πιστωτικών ζημιών θα πρέπει επίσης να λαμβάνεται σοβαρά υπόψη και η σημαντική αύξηση του πιστωτικού κινδύνου (Significant Increase in Credit Risk – SICR) που αποδίδεται στην οικονομική αβεβαιότητα που έχει προκαλέσει η πανδημία COVID19. Σχετικές λεπτομέρειες αναφορικά με την εν λόγω προσέγγιση εκδόθηκαν και από το IFRS Foundation. 

    Πριν την πανδημία COVID19, οι επιχειρήσεις υπολόγιζαν συνήθως με την απλοποιημένη μέθοδο τον πίνακα προβλέψεων με χρήση βασικών κανόνων ωρίμανσης και αποπληρωμής ή μη των υπολοίπων των πελατών τους. Παρόλα αυτά, το IFRS9 πάντοτε όριζε ότι θα έπρεπε να δίνεται και ανάλογη αν όχι μεγαλύτερη σημασία στον τρόπο εφαρμογής ενός μοντέλου υπολογισμού απώλειας μακρόπνοης αναμενόμενης πιστωτικής ζημίας (forward-looking expected credit loss model). Ακριβώς αυτή η πρόβλεψη του προτύπου είναι στις παρούσες συνθήκες ίσως το σημαντικότερο εργαλείο έγκαιρου και ακριβούς προσδιορισμού της πραγματικής "υγείας" των εμπορικών απαιτήσεων κάθε επιχείρησης. Κατ’ επέκταση λοιπόν, οι επιχειρήσεις θα πρέπει πλέον να πάψουν να εφαρμόζουν "μηχανικά" την προ κρίσης μεθοδολογία αναγνώρισης των αναμενόμενων πιστωτικών ζημιών. 

    Σε συνδυασμό με τα μέχρι σήμερα ήδη καταγεγραμμένα προβλήματα ως προς την εφαρμογή του IFRS9, πλέον οι επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν συνοπτικά τις ακόλουθες προκλήσεις: 

    - Εκτίμηση της αύξησης του πιστωτικού κινδύνου που προκύπτει κατά την αναμενόμενη διάρκεια ζωής των επιχειρηματικών απαιτήσεων στις παρούσες συνθήκες. Τόσο η αξιολόγηση του κινδύνου όσο και η μέτρηση των αναμενόμενων πιστωτικών ζημιών πρέπει να βασίζονται σε λογικές και υποστηρικτικές πληροφορίες που είναι διαθέσιμες την επιχείρηση.

    - Εκτίμηση των επιπτώσεων της υγειονομικής κρίσης - και κατά συνέπεια της οικονομικής  - στους συναλλασσόμενους οφειλέτες της επιχείρησης. Θα πρέπει να συνυπολογιστούν τα αποτελέσματα από την αναστολή ή παύση λειτουργίας των πελατών λαμβάνοντας παράλληλα υπόψη και πιθανό θετικό αντίκτυπο των πακέτων στήριξης από κυβερνήσεις και οργανισμούς στην οικονομική δραστηριότητα. 

    - Εξαγωγή δεδομένων από μηχανογραφικά συστήματα, μορφοποίηση και συντήρησή τους σε διακριτό περιβάλλον εργασίας (με επιπλέον ανασφάλεια στη συντήρησή τους π.χ. σε excel) ώστε να πραγματοποιηθούν οι απαιτούμενοι υπολογισμοί. Συχνά τα δεδομένα αυτά τηρούνται σε ξεχωριστές βάσεις και συστήματα, η κατοχή της πληροφορίας είναι κατακερματισμένη σε διαφορετικές διευθύνσεις εντός της επιχείρησης και όλα τα παραπάνω οδηγούν συχνά σε πλημμελή χρήση του πλούτου των διαθέσιμων πληροφοριών και ανακριβή ή λανθασμένα συμπεράσματα.

    - Επιπλέον ενασχόληση ανθρώπινου δυναμικού για την ολοκλήρωση των προαναφερόμενων ιδιαίτερα απαιτητικών διαδικασιών με πολύ πιεστικά χρονικά περιθώρια. Ενασχόληση, η οποία σε περιόδους σαν αυτή που βιώνουμε, με την εκτεταμένη εργασία από το σπίτι και την αυξημένη μέριμνα για τη συνέχιση των βασικών ζωτικών λειτουργιών κάθε επιχείρησης είναι εξαιρετικά δύσκολο να υποστηριχθεί. 

    - Σαφήνεια στην τεκμηρίωση των αποτελεσμάτων λαμβάνοντας υπόψη όλες τις προαναφερόμενες παραμέτρους. Η τεκμηρίωση οφείλει να αποτυπώνεται στις γνωστοποιήσεις των οικονομικών καταστάσεων και να κάνει ξεκάθαρο στους χρήστες τους (επενδυτές, μετόχους, τράπεζες, ελεγκτικούς φορείς) ότι η επιχείρηση έχει μεριμνήσει να συνυπολογίσει όλους τους παράγοντες που επηρεάζουν την οικονομική δραστηριότητα αυτή την περίοδο και τις επιπτώσεις στο πελατολόγιο και την "υγεία" των εμπορικών απαιτήσεων. Και επιπλέον, να μπορεί να προσδιορίσει τις μελλοντικές ταμειακές ροές που θα εξασφαλίσουν την απρόσκοπτη λειτουργία της επιχείρησης, τον περιορισμό των ζημιών ή και την συνέχιση της κερδοφορίας της και την επέκταση των δραστηριοτήτων της. 

    Το ερώτημα που εύλογα τίθεται είναι πώς θα καταφέρουν οι επιχειρήσεις να ανταπεξέλθουν σε όλες αυτές τις προκλήσεις σε ένα περιβάλλον αβεβαιότητας και περιορισμού της δραστηριότητάς τους. Ευτυχώς, τα καλά νέα είναι ότι στην εποχή μας η τεχνολογία έχει δώσει λύσεις και απαντήσεις ακόμα και στα πιο περίπλοκα ζητήματα. Η χρήση εφαρμογών επεξεργασίας και ανάλυσης μεγάλου όγκου και διαφορετικής φύσης πληροφοριών (big data analytics) και τεχνητής νοημοσύνης (Artificial Intelligence – AI), παράλληλα με τη χρήση όλου του πλούτου των διαθέσιμων πληροφοριών εντός της επιχείρησης μας επιτρέπει πλέον εύκολα και γρήγορα να καταλήξουμε σε στατιστικά και οικονομετρικά προβλεπτικά μοντέλα σχεδιασμένα για να εφαρμοστούν ανάλογα με τις ανάγκες, τη δραστηριότητα και το πελατολόγιο κάθε επιχείρησης. 

    Οι νέες τεχνολογίες επίσης επιτρέπουν την απομακρυσμένη πρόσβαση στις πληροφορίες και στα δεδομένα των επιχειρήσεων. Και όλα αυτά με ελάχιστες απαιτήσεις σε τεχνολογική επένδυση και με απόλυτη ασφάλεια με τη χρήση cloud-hosted εφαρμογών που πλέον υποστηρίζουν σε μεγάλο βαθμό λειτουργίες που παραδοσιακά εκτελούνταν με χρήση εσωτερικών υποδομών και πόρων των επιχειρήσεων. 

    Θα μπορούσε κανείς να συνοψίσει τα πλεονεκτήματα και τα οφέλη που έχει η χρήση της τεχνολογίας για τη συμμόρφωση με το IFRS9 στα ακόλουθα:

    - Παροχή διαφάνειας και ασφάλειας στη συντήρηση δεδομένων, πληροφοριών και υπολογισμών.

    - Δεν απαιτείται μηχανογραφική ανάπτυξη καθώς χρησιμοποιούνται απλά πρωτογενή ανεπεξέργαστα δεδομένα όπως αντλούνται από τα μηχανογραφικά συστήματα.

    - Εξασφάλιση συνυπολογισμού όλων των δεδομένων (εσωτερικής πληροφόρησης, συνθήκες αγοράς) για την παραγωγή των τελικών αποτελεσμάτων. Ειδικά στην παρούσα συγκυρία, ίσως αυτό να αποτελεί το σημαντικότερο πλεονέκτημα. 

    - Προσαρμογή στατιστικών και οικονομετρικών μοντέλων για κάθε επιχείρηση. Χρήση των υφιστάμενων ιστορικών δεδομένων με ταυτόχρονη προβολή τους στο μέλλον με δημιουργία σεναρίων ανάλογα με την πορεία της οικονομικής δραστηριότητας και των προοπτικών της αγοράς.  

    - Τεκμηρίωση αποτελεσμάτων στις οικονομικές καταστάσεις. Τα στατιστικά και οικονομετρικά μοντέλα που βασίζονται σε ιστορικά δεδομένα και παραμέτρους της αγοράς καθώς και η παροχή επεξηγήσεων για τις αξιολογικές κρίσεις και τα σενάρια στα οποία αυτές στηρίζονται είναι κρίσιμος παράγοντας για την επαρκή τεκμηρίωση των αποτελεσμάτων της εφαρμογής του IFRS9. 

    Οι επιχειρήσεις συνεπώς έχουν τις λύσεις για να ανταποκριθούν στις προκλήσεις που προτάσσει η δύσκολη αυτή συγκυρία ως προς την εφαρμογή του IFRS9 ώστε να μην εξελιχθεί αυτό τελικά σε "νέο ιό". Είναι παράλληλα ιδιαίτερα σημαντικό να επισημάνουμε ότι τα αποτελέσματα της ορθής εφαρμογής του IFRS9 πέρα από την κανονιστική συμμόρφωση έχουν και πολλαπλασιαστικά οφέλη για τις επιχειρήσεις καθώς α) οδηγεί σε αξιολόγηση του συνόλου του πελατολογίου και της ποιότητας του ενεργητικού των επιχειρήσεων και β) είναι ένα ισχυρό όπλο για τον προσδιορισμό της πραγματικής οικονομικής θέσης της επιχείρησης και τον σχεδιασμό μελλοντικών ενεργειών που θα αποσκοπούν στη συνέχιση της δραστηριότητάς της, την υγεία των ταμειακών ροών της και την αύξηση της κερδοφορίας της. 

    * Ο κ. Πάνος Μιχαλόπουλος είναι Managing Partner της WEMETRIX A.E., μέλος του ομίλου INTRASOFT INTERNATIONAL

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ