Συνεχης ενημερωση

    Δευτέρα, 09-Νοε-2020 00:04

    Πολιτική εξαπάτηση το πολιτικό μάρκετινγκ;

    • Εκτύπωση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Του Δρ Κωνσταντίνου Λυμπερόπουλου

    1. Οι παθογένειες των πολιτικών συστημάτων

    Για να επιχειρηθούν κάποιες απαντήσεις στο ερώτημα του τίτλου απαιτείται πρώτ’ απ’ όλα μια οριοθέτηση των εννοιών.

    Ως πολιτική θεωρούμε τον τρόπο άσκησης της εξουσίας στο πλαίσιο ενός κοινωνικά αποδεκτού συστήματος αξιών και ηθικής, μέσω μεθόδων που αποσκοπούν στην αποτελεσματικότερη και οικονομικότερη διακυβέρνηση προς όφελος ενός κοινωνικού συνόλου.

    Παρόλο που θεωρήθηκε ως η τέχνη του εφικτού και όχι του επιθυμητού, πρέπει να δεχθούμε ότι οφείλει να διακατέχεται και από μια ρεαλιστική αισιοδοξία βάσει οραματικών στόχων υψηλότερων από το οφθαλμοφανές άμεσα εφικτό.

    Οι κίνδυνοι στην πολιτική ξεκινούν από τη χρησιμοποίηση εξωθεσμικών μηχανισμών για ιδιοτελείς σκοπούς μέσω ρουσφετιών, οικονομικών ανταλλαγών και πελατειακών σχέσεων, που αποσκοπούν στη διαιώνιση της εξουσίας ενός κόμματος, άσχετα με τον επαναστατικό ή δημοκρατικό τρόπο κατάκτησης της από αριστερούς ή δεξιούς λαϊκιστές ηγέτες. Οι κίνδυνοι αυτοί ενισχύονται όταν οι πολιτικές επιλογές επενδύονται με τον μανδύα κάποιας ιδεολογίας, δηλαδή ενός κλειστού συστήματος σκέψης με τη βοήθεια της οποίας ασκείται κριτική μιας κοινωνικοοικονομικής και πολιτικής πραγμτικότητας και ένα όραμα για το μέλλον. Την ιδεολογία επικαλείται κάθε αριστερός ή δεξιός λαϊκιστής ηγέτης, θεωρούμενος από τους οπαδούς του ως χαρισματικός, εμπλουτίζοντάς την με μύθους, συνομοσιολογίες και αστήρικτες κινδυνολογίες. Ο πατερναλιστικός μεσιανισμός του στηρίζεται στα συναισθηματικά στοιχεία της προσωπικότητάς του και στις επικοινωνιακές του ικανότητες, που του δίνουν τη δυνατότητα, απευθυνόμενος (χωρίς ιδιαίτερα ισχυρά επιχειρήματα) στο θυμικό τους να τους πείσει ότι το επιθυμητό είναι και άμεσα εφικτό.

    Οι φανατικοί οπαδοί του, έχοντας επίγνωση των ελλείψεών τους σε αυτοπεποίθηση, λογική και γνώσεις καταφεύγουν στην εύκολη λύση που τους υποβάλλει κάποιος που παραδέχονται ανεπιφύλακτα ως χαρισματικό, για τις μεσιανικές του ικανότητες, κάποιος που σκέπτεται και αποφασίζει πριν απ’ αυτούς γι’ αυτούς. Η πειθώ ενός λαϊκιστή ιδεοληπτικού ηγέτη για τις επιλογές του, που στηρίζονται στο βολονταρισμό του, εξαρτάται πολύ περισσότερο από την ένταση της πίστης του σ’ αυτές και τις επικοινωνιακές του ικανότητες, παρά από τα λογικά του επιχειρήματα. Αυτός για να επιβληθεί, να ενισχύσει και να εδραιώσει την εξουσία του χρησιμοποιεί μεθόδους προπαγάνδας και αγκιτάτσιας, που φυσικά δεν εφευρέθηκαν από το πολιτικό Μάρκετινγκ. Η πρώτη απευθύνεται περισσότερο στη λογική και αποσκοπεί στον ιδεολογικό προσηλυτισμό με τη χρησιμοποίηση λογικοφανών επιχειρημάτων, ενώ η δεύτερη απευθύνεται περισσότερο στο θυμικό και έχει ως στόχο μαζικές κινητοποιήσεις με την πρωτοπορία στρατιωτικά πειθαρχημένων κομματικών στρατών μέσω μετωπικών οργανώσεων, σωματείων, επιστημονικών συλλόγων, εργατικών συνδικάτων, ψυχαγωγικών προγραμμάτων και φεστιβάλ, καταλήψεων δημοσίων υπηρεσιών, δημοσίων σχολείων και Πανεπιστημίων. Επίσης, επιδιώκεται η διάβρωση της εξουσίας του αντιπάλου κόμματος μέσω προκαλούμενων συζητήσεων με υποτιθέμενους ευυπόληπτους πολίτες, φημών, καταστροφολογιών και συνομωσιολογιών, ψιθύρων, επισκέψεων πολιτικών ηγετών ή καθοδηγητών σε χώρους φυσικών καταστροφών, σε τόπους παραγωγής, κλπ.

    Σε ακραίες περιπτώσεις χρησιμοποιούνται και οι προβοκάτσιες και τα σαμποτάζ. Στη σύγχρονη εποχή χρησιμοποιούνται επιπρόσθετα τα fake news και οι αναρτήσεις των επαγγελματικών trolls στα κοινωνικά δίκτυα.

    Η αγκιτάτσια στηρίζεται στις συναισθηματικές αντιδράσεις από την ενοχοποίηση των κομματικών τους αντιπάλων βάσει εθνικών, θρησκευτικών, φυλετικών ή ιδεολογικών προκαταλήψεων, οι οποίες δεν χρειάζονται λογικές αποδείξεις, μια και οι αρχές τους λειτουργούν ως αδιαπραγμάτευτα αξιώματα. Αυτές μπορεί να οδηγήσουν στο δογματισμό, στο φανατισμό, στη μισαλλοδοξία και στην επιθετικότητα εναντίον όσων είναι διαφορετικοί.

    Είναι ευνόητο ότι η συστηματοποιημένη σε λογικές αρχές ιδεολογία δεν είναι εύπεπτη για την πλειοψηφία του κόσμου, ενώ είναι πιο αποτελεσματικό για τον λαϊκιστή ηγέτη να κινητοποιήσει τις μάζες απευθυνόμενος στις άμεσες ανάγκες και επιθυμίες τους, στα απωθημένα, στον φθόνο και στους κρυφούς πόθους τους.

    Από τα κόμματα χρησιμοποιούνται επίσης τα σύμβολα, οι σημαίες, τα τραγούδια, τα χρώματα, τα εμβλήματα, τα εμβατήρια, ο τρόπος ένδυσης, το είδος του χαιρετισμού, κ.ά. στη λογική των εξαρτημένων αντανακλαστικών.

    Όλες οι παραπάνω ιδιομορφίες του τρόπου άσκησης της πολιτικής (που με όρους Μάρκετινγκ θα μπορούσαν να θεωρηθούν ως παραδοσιακές μέθοδοι προβολής, προώθησης και επικοινωνίας του πολιτικού προϊόντος) έχουν πολύ μακρά ιστορία σε όλα τα καθεστώτα, ανεξάρτητα από τις επίσημες διακηρύξεις τους και ιδιαίτερα στα λιγότερο δημοκρατικά.

    Εξάλλου πρέπει να σημειωθεί ότι η ψυχολογία κάθε μεμονωμένου ατόμου διαφέρει ριζικά από την ψυχολογία και τη συμπεριφορά του ως μέλους μιας οργανωμένης μάζας, όπου διαμορφώνεται η ψυχολογία της μάζας σε διαδηλώσεις, απεργίες, γήπεδα κλπ. Μέσα σ’ αυτήν δημιουργείται μια συγκινησιακή ατμόσφαιρα που κατευθύνεται από καθοδηγητές-ινστρούκτορες, όπου τα πρωτόγονα ένστικτα καθενός, όχι μόνο δεν χαλιναγωγούνται από τη συνείδησή του, αλλά ενδυναμώνονται από τη δύναμη της μάζας. Ιδίως σε κάθε άτομο μειωμένων πνευματικών και ψυχολογικών αντιστάσεων δίνεται η ευκαιρία να συμπεριφέρεται ανεύθυνα και χωρίς νομικές επιπτώσεις, κρυπτόμενο από την ανωνυμία που προσφέρει το πλήθος.

    Οι παθογένειες όμως και οι κακοδαιμονίες της πολιτικής δεν οφείλονται και βέβαια δεν μπορούν να χρεωθούν σε κάποιες καλές ή κακές εφαρμογές του πολιτικού Μάρκετινγκ, αλλά προϋπήρχαν αυτού πριν από πολλά χρόνια.

    2. Τα όρια του πολιτικού Μάρκετινγκ

    Ως πολιτικό Μάρκετινγκ μπορούμε να ορίσουμε τις μεθοδευμένες και προγραμματισμένες ενέργειες που αποσκοπούν στην δημιουργία, εδραίωση και ανάπτυξη μακροπρόθεσμων σχέσεων και δεσμών ενός πολιτικού προσώπου ή παράταξης ή κόμματος ή φορέα με τους πολίτες, βάσει των υποσχέσεων που τους παρέχονται για την καλύτερη δυνατή κάλυψη των άμεσων αναγκών τους, αλλά και των οραμάτων τους για το μέλλον. Οι παραπάνω ενέργειες θα πρέπει να εξειδικεύονται για κάθε ειδικό κοινό-στόχο στο οποίο απευθύνονται στο πλαίσιο μιας συνεκτικής στρατηγικής, η οποία πρέπει να περιλαμβάνει:

    * Το πολιτικό προϊόν, που συνίσταται από τις πολιτικές θέσεις, τους λόγους, τις διακηρύξεις τις ηγετικές ικανότητες και την προσωπικότητα του αρχηγού ενός κόμματος, το άμεσο βραχυχρόνιο πρόγραμμα διακυβέρνησης και τους μακροχρόνιους στρατηγικούς στόχους που στηρίζονται σε διακηρυγμένες αρχές και ιδεολογία.

    * Το δίκτυο διανομής του πολιτικού προϊόντος μέσω των κλαδικών και των τοπικών οργανώσεων βάσης, των μετωπικών οργανώσεων και των συνδικαλιστικών φορέων.

    * Την τιμολόγηση του πολιτικού προϊόντος που προκύπτει από την κοστολόγηση του προτεινόμενου πολιτικού προγράμματος και αποτυπώνεται στα έσοδα και στα έξοδα του κρατικού προϋπολογισμού.

    * Την προβολή και επικοινωνία που περιλαμβάνει την διαφήμιση στα μέσα μαζικής επικοινωνίας, στο διαδίκτυο και στα κοινωνικά δίκτυα, τις δημόσιες σχέσεις και τις ενέργειες δημοσιότητας, τις προκηρύξεις, τα προεκλογικά φυλλάδια, τις αφίσες, τις επιστολές, τα βιβλία, τις εφημερίδες καθώς και τα συνθήματα στους τοίχους.

    Πρέπει να σημειωθεί ότι, όπως στόχος του σύγχρονου Μάρκετινγκ γενικά δεν είναι η μεγιστοποίηση των πωλήσεων με οποιοδήποτε τρόπο και μέσο, ακόμη και με παραπλανητικές υποσχέσεις, αφενός με τα διαφημιστικά μηνύματα και αφετέρου με ψέματα και υπερβολές στις πωλήσεις, αλλά η δημιουργία των προϋποθέσεων για επαναλαμβανόμενες πωλήσεις, έτσι και στόχος του πολιτικού Μάρκετινγκ δεν πρέπει να είναι μόνο μια ευκαιριακή εκλογική νίκη, αλλά η δημιουργία των προϋποθέσεων για πιστότητα του πολίτη στις προοπτικές ενός συγκεκριμένου κόμματος. Αυτή δεν μπορεί φυσικά να στηρίζεται σε ψεύτικες υποσχέσεις για οικονομικές παροχές και ρουσφέτια, πέραν πάσης λογικής, ανεξαρτήτως δυνατοτήτων και προτεραιοτήτων της οικονομίας. Η πιστότητα του πολίτη σε ένα κόμμα και η η προσήλωσή του στις διακηρύξεις και στις αρχές του μπορούν να στηριχθούν μακροχρόνια μόνο στην αντιστοίχιση των υποσχέσεων με τη διαπιστούμενη πραγματικότητα.

    Στο σύγχρονο Μάρκετινγκ προϊόντων το ζητούμενο δεν μπορεί να είναι να προωθηθεί με παραπλανητικές διαφημίσεις ή με πιεστικές πωλήσεις κάποιο προϋπάρχον προϊόν στην αγορά, αλλά να δημιουργηθούν βελτιωμένα ή νέα προϊόντα που ανταποκρίνονται καλύτερα στις διαπιστωμένες από έρευνες ανάγκες και προτιμήσεις του καταναλωτή.

    Αντίστοιχα στο πολιτικό Μάρκετινγκ το ζητούμενο δεν μπορεί να είναι να προωθηθεί ένα υπάρχον απαρχαιωμένο πολιτικό προΪόν που έχει αναπτυχθεί πριν από πολλές δεκαετίες, βασιζόμενο σε τελείως διαφορετικές πολιτικές και κοινωνικοοικονομικές συνθήκες και έχει παραμείνει στη σύγχρονη πολιτική σκηνή ως ένα ιδεοληπτικό απολίθωμα, αλλά να διαμορφωθούν πολιτικά προϊόντα που στηρίζονται μεν σε κάποιες βασικές ιδεολογικές αρχές, αλλά κυρίως ανταποκρίνονται καλύτερα στις υπάρχουσες ανάγκες της κοινωνίας και στις προτεραιότητες και δυνατότητες κάθε οικονομίας.

    Το σύγχρονο πολιτικό Μάρκετινγκ θα πρέπει να αφορά ενέργειες που αποσκοπούν στην εμπιστοσύνη των πολιτών στους πολιτικούς φορείς για την αξιοπιστία των υποσχέσεων και το ρεαλισμό τους που αφορούν στην κάλυψη των διαπιστούμενων με έρευνες αναγκών, αλλά και των οραμάτων για το μέλλον. Οι αξιόπιστοι κομματικοί φορείς δεν θα πρέπει να επιδιώκουν μόνο την αποφυγή αναντιστοιχίας μεταξύ υποσχέσεων και πραγματικότητας που οδηγεί μεσοπρόθεσμα σε απογοήτευση και οργή, ούτε απλά και μόνο στην πλήρη αντιστοίχηση που συνεπάγεται απλώς ικανοποίηση, αλλά στην υπέρβαση των προσδοκιών, ώστε να δημιουργηθεί ενθουσιασμός και μακροχρόνια προσήλωση στο κόμμα, στις δυνατότητες και στις προοπτικές του.

    3. Το Μάρκετινγκ της εξαπάτησης

    Στο ερώτημα εάν είναι ολέθρια η χρήση του Μάρκετινγκ στην πολιτική, μπορούμε να απαντήσουμε ότι όπως στο Μάρκετινγκ προϊόντων και υπηρεσιών, έτσι και στην πολιτική η κακή χρήση των εργαλείων του μπορεί να αποδειχθεί ολέθρια, όχι μόνο για το κοινό στο οποίο απευθύνεται, αλλά φυσικά και για τους ίδιους τους χρήστες του (κόμματα και πολιτικούς ηγέτες).

    Στο Μάρκετινγκ προϊόντων οι διαφημίσεις με εξωπραγματικές υποσχέσεις για εξασφάλιση ομορφιάς, γοητείας, θηλυκότητας, ανδρισμού, δύναμης, κοινωνικής αναγνώρισης κλπ. με την αγορά και τακτική χρήση κάποιων προϊόντων μπορεί να εξασφαλίσουν βραχυχρόνια μια αύξηση πωλήσεων, μακροχρόνια όμως μπορεί η τυχόν απογοήτευση να καταλήξει σε αποστροφή και μόνιμη δυσφήμιση.

    Στο τουριστικό Μάρκετινγκ οι παραπλανητικές διαφημίσεις μπορεί να καταλήξουν σε απογοητευμένους τουρίστες, οι οποίοι εφ’ όρου ζωής θα δυσφημούν τον τουριστικό προορισμό ή κάποιο συγκεκριμένο κατάλυμα.

    Στο τραπεζικό Μάρκετινγκ οι διαφημίσεις και οι πιεστικές πωλήσεις για εύκολη λήψη δανείων και καρτών οδήγησε σε υπερκατανάλωση με υπερδανεισμό χωρίς να πληρούνται τα εχέγγυα της απαραίτητης φερεγγυότητας, με τελικό αποτέλεσμα την υπερβολική αύξηση των επισφαλειών των τραπεζών και οργισμένους πελάτες.

    Το πολιτικό Μάρκετινγκ της εξαπάτησης, που διαμορφώνει εύληπτα και ευχάριστα πολιτικά μηνύματα, που όμως δεν είναι ρεαλιστικά και η πραγματοποίησή τους θα είχε ως επακόλουθο μακροοικονομικές ανισορροπίες ή επικίνδυνους τυχοδιωκτικούς ακροβατισμούς για τη Χώρα, μπορεί να επιτύχει την υφαρπαγή ψήφων, είναι αδύνατον όμως να εξασφαλίσει την εδραίωση μακροχρόνιων δεσμών με ένα κόμμα. Ο βραχυχρόνια εξαπατηθείς πολίτης στην προσπάθειά του να αποφύγει τη γνωστική διαφωνία μεταξύ πεποιθήσεων και βιούμενης πραγματικότητας ενεργοποιεί τον ψυχολογικό μηχανισμό της επιλεκτικής αντίληψης και σαν να κοιτάει μέσα από ένα παραμορφωτικό φακό, δικαιολογεί τις αποκλίσεις, διαστρεβλώνοντας παράλληλα τις πρακτικές των αντιπάλων. Μακροπρόθεσμα η συνειδητοποίηση της γνωστικής διαφωνίας είναι αναπόφευκτη, όταν ο πολίτης βιώνει μια διαφορετική κοινωνικοοικονομική πραγματικότητα απ’αυτήν που πίστεψε ότι θα μπορούσε να συμβάλει με την ψήφο του στην αποφυγή της.

    Παρόλο που οι σημαντικότερες παθογένειες και κακοδαιμονίες του πολιτικού συστήματος δεν μπορούν να χρεωθούν στο πολιτικό Μάρκετινγκ, αλλά προϋπήρχαν και ενίοτε συνυπάρχουν μαζί του, ένα σωστό πολιτικό Μάρκετινγκ δεν θα πρέπει να νοηθεί ότι επιδιώκει ή συμβάλλει σε κάποιας μορφής πολιτική εξαπάτηση. Η εξουσία δεν επιτρέπεται να μη συμβαδίζει με την ηθική, δηλαδή ένα κώδικα αξιών που αποτελούν την ιδεολογία και αποσκοπούν σε μια αρμονική συμβίωση. Σε μια κοινωνία οι πολιτικοί ηγέτες δεν θα πρέπει να συμπεριφέρονται ως υπερφίαλοι δημαγωγοί και αδίστακτοι αμοραλιστές, αλλά αντιθέτως θα πρέπει να διδάσκουν καθημερινά με το παράδειγμά τους τον τρόπο άσκησης της εξουσίας με φρόνηση, δημοκρατικό ήθος και σεβασμό της ελευθερίας κάθε πολίτη που σέβεται τους νόμους, επιδιώκοντας συνεχώς τη συνέπεια των διακηρύξεών τους με τις μετεκλογικές μεθοδεύσεις τους και πρακτικές. Δεν θα πρέπει να επιδίδονται σε τυχοδιωκτικούς βολονταρισμούς ή συνειδητή εξαπάτηση των οπαδών τους, καλλιεργώντας ευχάριστες μεν αλλά απατηλές προσδοκίες.

    4. Εντιμότητα στις αρχές του πολιτικού Μάρκετινγκ;

    Το σύγχρονο πολιτικό Μάρκετινγκ που θα πρέπει ιδανικά να ακολουθεί ένας πολιτικός φορέας, δεν θα πρέπει:

    * Να ανεβάζει υπερβολικά τις προσδοκίες με ευχάριστες μεν αλλά ρεαλιστικά ανεφάρμοστες υποσχέσεις, γιατί σε περίπτωση αρνητικών αποκλίσεων η απογοήτευση θα είναι πολύ μεγαλύτερη.

    * Να αναζητεί τη δημιουργία δεσμών με τους οπαδούς του μέσω των παλαιοκομματικών μεθόδων της κουμπαριάς, των εκ των πραγμάτων ανεφάρμοστων υποσχέσεων και των άκαιρων και σε πολλές περιπτώσεις αχρείαστων διορισμών.

    * Να επιδιώκει τη δημιουργία εικόνας ενός αρχηγικού κόμματος που στηρίζεται αποκλειστικά και μόνο χάρη στη γοητεία και στις επικοινωνιακές ικανότητες του αρχηγού του.

    * Η κοστολόγηση των προεκλογικών υποσχέσεων δεν θα πρέπει να κινείται στο φαντασιακό κόσμο του επιθυμητού, αλλά να στηρίζεται πάντα στο εφικτό για τις δεδομένες ανάγκες και δυνατότητες της οικονομίας.

    * Να χρησιμοποιεί ανενδοίαστα τις εύκολα αναγνωρίσιμες παραδοσιακές μεθόδους προπαγάνδας, αγκιτάτσιας, προβοκάτσιας και τις σύγχρονες μεθόδους των ψεύτικων και υποβολιμαίων ειδήσεων από trolls επαγγελματικά.

    * Να δημιουργεί εικόνα παράλογης και εύκολα διαψεύσιμης εικονικής πραγματικότητας για τα πεπραγμένα του κόμματος, χωρίς ίχνος συγκεκριμένης αυτοκριτικής σε συνδυασμό με μια πρωτόγονη καταστροφολογία για τις πολιτικές των αντιπάλων.

    * Να χρησιμοποιεί τις δημοσκοπήσεις και τις έρευνες μόνο για βελτιώσεις της επικοινωνιακής του πολιτικής και όχι ως στοιχείο κριτικής για την εκλαμβανόμενη από τους πολίτες αξία από την ασκούμενη πολιτική του και ως βάση για τις αναπροσαρμογές του προσφερόμενου πολιτικού προϊόντος, φυσικά πάντα μέσα στο πλαίσιο των διακηρυγμένων ιδεολογικών του αρχών.

    * Να συμπεριφέρεται ανέντιμα στην κοινωνία, διακηρύσσοντας ότι ηθικό είναι μόνο ότι συμφέρει στο κόμμα ή σε κάποια τάξη που υποτίθεται ότι κατ’ αποκλειστικότητα εκπροσωπεί.

    * Να υποκαθιστά την ένδεια λογικών επιχειρημάτων με επιθέσεις στην εμφάνιση ή στην προσωπικότητα του αντιπάλου ή μελών της οικογένειάς του.

    * Να επαναπαύονται οι κομματικοί ηγέτες στις δάφνες της χαρισματικότητάς τους, στις ρητορικές και θεατρικές τους ικανότητες και όχι στη δημιουργία εικόνας σεβασμού που βασίζεται στο κύρος των λόγων τους, στην εντιμότητα και την αξιοπιστία τους.

    * Να στηρίζεται υπερβολικά σε λαϊκιστικούς και αμετροεπείς φανφαρονισμούς των δημαγωγών ηγετών τους και όχι στις ικανότητές τους να σχεδιάζουν, να διευθύνουν, να συντονίζουν, να ελέγχουν, να κατευθύνουν και να καθοδηγούν αποτελεσματικά το κυβερνητικό έργο.

    Συμπερασματικά δεν μπορούμε να θεωρήσουμε ότι ευθύνεται αποκλειστικά η χρήση του Μάρκετινγκ για την μετάλλαξη της πολιτικής, αλλά η κακή, αποσπασματική και λανθασμένη χρήση κάποιων τεχνικών του, η οποία μπορεί βραχυπρόθεσμα μεν να προσφέρουν πρόσκαιρα κομματικά οφέλη, μακροπρόθεσμα, όμως, αποβαίνουν σε βάρος τόσο του χρήστη, όσο και του κοινωνικού συνόλου.

    * Ο Δρ. Κωνσταντίνος Λυμπερόπουλος είναι τ. Καθηγητής ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ, Επίτιμο Μέλος της Ελληνικής Ακαδημίας Μάρκετινγκ

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

    Δειτε τα πρωτοσελιδα ολων των εφημεριδων