Συνεχης ενημερωση

    Πέμπτη, 08-Οκτ-2020 00:03

    Δίκη Χρυσής Αυγής: μάθημα Δημοκρατίας, άρωμα Ιστορίας

    • Εκτύπωση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Του Νίκου Κασκαβέλη 

    Η απόφαση για τη δίκη της Χρυσής Αυγής, επιτέλους βγήκε. Και είναι ιστορική για πολλούς λόγους. Θα ήταν σε κάθε περίπτωση, μια και για πρώτη φορά Δικαστήριο απεφάνθη σχετικά με φασιστικό-ναζιστικό κόμμα. Το γεγονός της καταδίκης της πλειοψηφίας των κατηγορουμένων (και πάντως των πολιτικών προσώπων), ταυτιζόμενο με το κυρίαρχο αίσθημα της κοινωνίας, ενισχύει την ένταση του σήματος που εκπέμφθηκε, μέσα κι έξω από τη χώρα. Η απόφαση αυτή, σαν από μηχανής Θεός, έρχεται να ξεπλύνει φορτία και αμαρτίες ετών. Έρχεται να θυμίσει αξίες και όρια, να μας πει έως ποιο σημείο η Δημοκρατία, αλλά και ο ίδιος ο Πολιτισμός μας, ανέχεται συμπεριφορές. 

    Για μεγάλη περίοδο, όλα αυτά είχαν κάπως θαμπώσει. Δεν ήταν εντελώς σαφή, για πολλούς. Και ένα μεγάλο κενό, που απέτυχαν για καιρό να καλύψουν όλοι οι άλλοι (εκ του αποτελέσματος), ήρθε να το καλύψει η Δικαιοσύνη. Το κάνει αυτό κατά καιρούς και γι’ αυτό είναι τόσο μεγάλη η σημασία που της αποδίδουμε στη Δημοκρατία. Γι’ αυτό, με σκληρούς αγώνες και ιδεολογικές μάχες, έχουν καθιερωθεί αυστηροί κανόνες για τον τρόπο που λειτουργεί, έτσι ώστε να διασφαλίσουμε, όσο γίνεται, πως θα λειτουργεί πάντα με τον ίδιο τρόπο. Χωρίς προτιμήσεις για κανέναν, με ακριβοδίκαιη αποτίμηση των στοιχείων και προς όφελος της Δημοκρατίας και των κανόνων της και μόνο. 

    Οι αυστηροί αυτοί κανόνες, κάθε άλλο παρά περιττή τυπικότητα είναι. Αποτελούν τους φύλακες της εμπιστοσύνης πως το "σύστημα λειτουργεί" και μάλιστα δίκαια. Της πίστης πως ακόμα και ο πλέον αδύνατος, ο απομονωμένος θα τύχει μιας δίκαιης κρίσης. Ακόμα και ο άδικος ναι, ο "κακός", ο εγκληματίας. Και αυτός θα κριθεί όπως όλοι, μέχρις ότου να του αποδοθεί, πέραν αμφιβολίας, η ιδιότητα του ενόχου. Γιατί αυτό επιτάσσει ο Πολιτισμός μας. Γιατί η Δημοκρατία δεν εκδικείται. Απλώς αποδίδει στον καθένα, ιδεατά, αυτό που του αξίζει. 

    Σήμερα που μιλάμε, η απόφαση έχει εκδοθεί και αυτό μας επιτρέπει να συζητάμε θεωρητικά με ασφάλεια. Πολλοί δε να πανηγυρίζουμε, αν και τα συμπεράσματά μας, τα πολιτικά, τα είχαμε βγάλει προ πολλού, πριν την απόφαση. Είναι εύλογη η συναισθηματική αυτή αντίδραση, για ένα γεγονός που μας απαλλάσσει (προς ώρας;) από ένα συλλογικό άγος. Ας το χαρούμε για λίγο. Αλλά ας σκεφτούμε και λίγο βαθύτερα, για να μην ξυπνήσουμε και πάλι έκπληκτοι κάποια μέρα. 

    Από πού αλήθεια μας ήρθε η Χρυσή Αυγή; Έπεσε από τον ουρανό; Στη Βουλή, μήπως μπήκε με κάποιο… Προεδρικό Διάταγμα; Η κοινωνία είναι άμοιρη ευθυνών; Δυστυχώς, σε μια εποχή έξαρσης του ανορθολογισμού και της μνησικακίας, σε μια εποχή αληθινής δυσκολίας, που πολλοί διακήρυτταν πως υπήρχαν άλλες λύσεις, πιο εύκολες και λιγότερο "προδοτικές" (ποιοι αλήθεια έβαλαν αυτές τις λέξεις και τις υποψίες στο μυαλό και το λεξιλόγιό μας;), μεγάλο μέρος της κοινωνίας στράφηκε εκεί. Όχι απαραίτητα για λύσεις, αλλά για εκδίκηση. Ήταν συχνή η φράση "να μπουν εκεί, να φωνάξουν, να δείρουν, να τους τρομάξουν" ή άλλα παρόμοια. Διάφορα συμπλέγματα κατωτερότητας, ματαιώσεις και απωθημένα, βρήκαν διέξοδο. Είχε έρθει η ώρα της εκδίκησης, απέναντι σε μια κοινωνία που "τους είχε αδικήσει". 

    Μάταια κάποιοι αντέδρασαν. Εκείνοι που έβλεπαν το έκτρωμα, το προφανές. Πως όποιο και να ήταν το αντικειμενικό θέμα, δεν μπορείς να αναζητήσεις λύσεις στους τραμπούκους. Στους νοσταλγούς του Χίτλερ. Γιατί πέραν του ότι γρήγορα θα καταστείς και εσύ όμηρός τους, σίγουρα δεν πρόκειται να βρεις λύσεις. Μόνο ολοκληρωτισμό. Μόνο απανθρωπία. Και μια διαστρεβλωμένη αισθητική, απότοκο μιας ανάπηρης ιδεολογίας, κοπτορραπτική ημιτελών, αλλοπρόσαλλων και αναπόδεικτων, συνωμοσιολογικών φληναφημάτων. Και φτάσαμε στο σημείο να την ψηφίζει το 7% του λαού! Να γίνεται 3ο κόμμα, με 500.000 ψήφους. Εδώ μιλάμε για συνενοχή…

    Κι ύστερα; Όταν έμπαιναν στη Βουλή με ύφος παιδονόμου ή εμφανίζονταν παρελαύνοντας στις γειτονιές, προβάλλοντας την ισχύ τους, υπήρξε μήπως ομόθυμη καταδίκη; Υπήρξαν κινητοποιήσεις, όπως η μεγαλειώδης χθεσινή; Δυστυχώς όχι. Μετά τη συνήθεια ορισμένων να συγκεντρώνονται μαζί τους στην Πλατεία των Αγανακτισμένων και να φωνάζουν παρόμοια συνθήματα, μετά τον συνυπολογισμό της δικής τους άποψης στο διχαστικό δημοψήφισμα, αλλά και σε διάφορα μαγειρέματα στη Βουλή (ας μην τα λέμε ένα-ένα, είναι δυσάρεστο), ξέχασαν να τους περιθωριοποιούν, όπου τους έβλεπαν. Υπήρξε μία περίοδος, που έβλεπες νέα παιδιά, να σου δηλώνουν "Χρυσή Αυγή", με μια κάποια περηφάνεια, σαν να είχαν βρει μια ταυτότητα, ένα λόγο για να περηφανεύονται, ακόμα και να κομπορρημονούν. Τότε, πραγματικά ήταν πιο "cool” να είσαι με εκείνους, παρά να δηλώνεις υποστηρικτής ιστορικών κοινοβουλευτικών κομμάτων, που συγκέντρωναν όλο το ανάθεμα. Θυμόμαστε αυτό το ασφυκτικό συναίσθημα. 

    Όσο βέβαια η οικονομική κρίση "συνηθιζόταν" και όσο τελικά αποδείχτηκε πως ΟΛΑ τα μείζονα κόμματα αποδέχθηκαν διαδοχικά την ίδια συνταγή για την αντιμετώπισή της, η ορμή ξεθύμανε. Φαινόταν άλλωστε και πως η "ομάδα δεν τραβάει". Με αστείες τοποθετήσεις και γραφικές φιγούρες, με μόνιμο τσαμπουκά σε κάθε δήλωση, λογικό είναι σιγά σιγά να σε υποστηρίζουν μόνο οι κάθε είδους συμπλεγματικοί. Αλλά ο καταλύτης της πτώσης ήταν το μοιραίο σφάλμα, το έγκλημα της δολοφονίας του Παύλου Φύσσα. Εκεί φάνηκε πια πως το θέμα είχε γίνει άκρως επικίνδυνο. Εκεί οι σιωπές έσπασαν. Και η ανοχή σώθηκε. Πλέον, οι υποστηρικτές τους θα γνώριζαν πως υποστηρίζουν στυγνούς εγκληματίες. 

    Με την τολμηρή στάση συγκεκριμένων προσώπων, φτάσαμε ενώπιον της Δικαιοσύνης. Και αυτή, με καθυστέρηση μια και δεν βοηθήθηκε όσο χρειαζόταν (επί χρόνια δεν βρίσκαμε αίθουσα!), έκανε το καθήκον της, αποφασίζοντας με βάση το νέο θεσμικό πλαίσιο που ψηφίστηκε το καλοκαίρι του 2019 και που επιβάλλει μικρότερες ποινές σε αυτές τις περιπτώσεις, ας το θυμόμαστε. Και ας προσπάθησαν και πάλι πολλοί να θολώσουν το στίγμα της απόφασης. Να μπερδέψουν θεσμούς και διαδικασίες, δίνοντας ακόμα και νομικό πάτημα στους εγκληματίες.

    Γιατί, ναι, ο λαός σαφώς και πάντα δικαιούται να έχει άποψη και να διαδηλώνει γι’ αυτήν. Ακόμα και ετεροχρονισμένα. Αλλά οι φορείς της κρατικής εξουσίας, π.χ. της νομοθετικής, δεν μπορούν να υποδεικνύουν στη Δικαιοσύνη τι πρέπει να αποφασίσει. Ούτε βέβαια ο πρώην Πρωθυπουργός, που φαίνεται δεν έμαθε από τα λάθη του, όταν και ως εν ενεργεία, υπεδείκνυε στο ΣτΕ ποιος είναι ο ρόλος του. Τουλάχιστον, αυτή τη φορά, συνέπεσαν οι απόψεις τους, πράγμα αδιάφορο. 

    Το θέμα είναι τεράστιο. Δεν εξαντλείται εδώ. Δεν έγραψα αυτά για να αφαιρέσω κάτι από την αξία των στιγμών. Αντίθετα, πρόθεση ήταν η ενίσχυση των αντανακλαστικών μας. Και η υπενθύμιση σημαντικών λεπτομερειών. Όταν έφυγε η δικτατορία, πολλοί βγήκαν από τις φωλιές τους και δήλωσαν αντιστασιακοί. Κάποιοι δε καρπώθηκαν για καιρό αυτήν τη δήθεν αντίστασή τους. Αν όμως ήταν τόσο πολλοί οι αντιστασιακοί, δεν θα είχε αντέξει επί 7 ολόκληρα χρόνια η δικτατορία. 

    Χωρίς να είναι ίδιες οι περιστάσεις και τώρα πολλοί πανηγυρίζουν, περισσότερο ίσως από όσο θα τους αναλογούσε, αν σκέφτονταν όντως τι προσέφεραν σε αυτόν τον αγώνα. Μακάρι να τους είχαμε δει και νωρίτερα. Όταν το τέρας είχε δύναμη. Θα την είχε χάσει νωρίτερα. Έστω και τώρα όμως, καλό είναι. Αρκεί να μας έγινε κάποιο μάθημα. Αρκεί να έχουμε το νου μας και να πούμε "στοπ!" όταν περνάμε τα όρια. Της ιστορίας, του πολιτισμού μας, της λογικής. Να λέμε όχι σε κάθε φασίζουσα συμπεριφορά που οδηγεί νομοτελειακά σε αυτούς που αυθεντικά εκφράζουν τον αυταρχισμό. Κάθε συμπεριφορά που αρνείται τους κανόνες της δημοκρατίας, που νομιμοποιεί το χουλιγκανισμό, που εγκρίνει τη βιαιοπραγία ως τρόπο επιβολής της γνώμης. Ναι στην ανεκτικότητα της άλλης άποψης. Ναι στη μεγαθυμία, την ανοχή αλλά και την αποφασιστικότητα της Δημοκρατίας. 

    Τίποτα δεν έρχεται μόνο του. Λίγο λίγο γεννιούνται τέρατα ή, δυστυχώς σπανιότερα, χτίζονται θαύματα. Ας συμβάλλουμε με τη δημιουργική μας δύναμη και ας χτίσουμε τη Δημοκρατία που θα μας κάνει περήφανους σε κάθε της στιγμή και όχι μόνο, για σποραδικές αποφάσεις της Δικαιοσύνης της. 

    * Ο κ. Νίκος Κασκαβέλης είναι Δικηγόρος (ΜΔΕ, MSc)
     

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

    Διαβάστε το ΚΕΦΑΛΑΙΟ
    και ηλεκτρονικά στο

    ReadPoint
    Kυκλοφορεί μαζί με το
    FORBES ΟΚΤ 2020