Συνεχης ενημερωση

    Πέμπτη, 28-Μαϊ-2020 00:04

    Το καινούριο χάσμα της απασχόλησης

    • Εκτύπωση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Του Jens Bastian

    Με την άρση του λεγόμενου lockdown, η πραγματική οικονομία της Ελλάδας αντιμετωπίζει νέες προκλήσεις και πολλά ερωτήματα που αναζητούν απαντήσεις. Επιχειρήσεις, νοικοκυριά και αναλυτές αναρωτιούνται πώς μπορούν να αντιμετωπίσουν τις προκλήσεις που προκύπτουν μετά την κρίση των τελευταίων μηνών. Η σταδιακή επανεκκίνηση της ελληνικής οικονομίας συνεχίζεται αυτήν την εβδομάδα με το άνοιγμα της εστίασης, ενώ επιτρέπονται και οι μετακινήσεις από και προς όλα τα νησιά.

    Τέτοια βήματα προς την καινούρια κανονικότητα είναι σημαντικά για τους πολίτες και τις επιχειρήσεις. Αλλά θυμίζουν και ένα παρελθόν που δεν πρέπει να χρωματίζεται από νοσταλγία. Αποτελούν μια πρόσκληση να ξανασκεφτούμε τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα του τρόπου λειτουργίας της οικονομίας. Σε πολλά πεδία της οι συνέπειες είναι βαθιές. Ένα από αυτά είναι η απασχόληση.

    Τι μπορούμε να περιμένουμε στο πεδίο της απασχόλησης από τις ριζικές αλλαγές που ήδη παρατηρούνται; Οι τελευταίοι μήνες, με το αρχικό κλείσιμο και στη συνέχεια με τη σταδιακή άρση του, παρέχουν ορισμένες πρώτες απαντήσεις για την πραγματική οικονομία. Ένα νέο χάσμα έχει προκύψει στην απασχόληση. Περιλαμβάνει εκείνους που μπορούν να εργαστούν από το σπίτι και πολλούς που πρέπει να βγουν από το σπίτι τους για να εργαστούν. Τηλεργασία με το Zoom είναι η νέα πραγματικότητα για αυτούς που έχουν το προνόμιο, τα εργαλεία και τον εργοδότη να αρχίσουν ή να συνεχίσουν να εργάζονται κατ’ οίκον.

    Αλλά από την άλλη πλευρά του χάσματος υπάρχουν εκείνοι οι πολίτες σε νοσοκομεία, σούπερ μάρκετ, ως οδηγοί ταξί, υπάλληλοι τραπεζών κ.λπ. που εργάζονται υπό συνθήκες όπου η φυσική παρουσία είναι απαραίτητη. Οι συνθήκες εργασίας τους περιλαμβάνουν άμεση αλληλεπίδραση με άλλους ανθρώπους. Δεν μπορούν να μεταφέρουν την εργασία τους στο διαδίκτυο, να καλέσουν άτομα στο Skype ή το Zoom και να βάλουν τα επαγγελματικά κοστούμια τους στη ντουλάπα. Τους τελευταίους μήνες, βασιστήκαμε σε αυτούς τους "εκτός σύνδεσης" (offline) πολίτες να διατηρήσουν αυτές τις δραστηριότητες της πραγματικής οικονομίας που συνέχισαν να λειτουργούν.

    Η έννοια της ‘ζωτικής σημασίας’ δραστηριότητας ή επιχείρησης έχει προσλάβει νέα σημασία κατά τη διάρκεια της πανδημίας. Είμαστε ευγνώμονες για τις υπηρεσίες τους σε αυτές τις δύσκολες στιγμές. Τους επιδοκιμάσαμε από τα μπαλκόνια μας στο σπίτι. Αλλά πόσο γνωρίζουμε για τις συνθήκες εργασίας τους κατά τη διάρκεια αυτής της πανδημίας, τους κινδύνους που αναλαμβάνουν για να μας εξυπηρετήσουν; Πόσα γνωρίζουμε για τη σταθερότητα του καθεστώτος εργασίας τους, τους μισθολογικούς όρους και τις παροχές υγείας;

    Η συζήτηση για το μέλλον των συνθηκών εργασίας και απασχόλησης στη διάρκεια της πανδημίας αλλά και μετά από αυτήν, έχει ήδη ξεκινήσει. Το Facebook και το Twitter ανακοίνωσαν ότι η τηλεργασία μπορεί να γίνει μόνιμη κατάσταση για τα στελέχη τους. Αλλά αυτή η καινούρια πραγματικότητα δεν αποτελεί επιλογή για τη μεγάλη πλειονότητα εκείνων που εργάζονται σε κλάδους με άμεση, προσωπική επαφή με πελάτες. Το να φοράμε μάσκα προσώπου και να τηρούμε απόσταση 1,5 μέτρου δεν θα απαντήσει στην πρόκληση των όρων απασχόλησης και των υγειονομικών κανόνων.

    Στη γενικότερη συζήτηση εκθειάζεται η τηλεργασία διότι έχει συμβάλει σημαντικά στον περιορισμό της εξάπλωσης του κορονοϊού. Αλλά περισσότερη τηλεργασία ως τρόπος για τον έλεγχο της μετάδοσής του δεν αποτελεί εναλλακτική λύση για αυτούς που εργάζονται σε φούρνο, πωλούν ψάρια ή φρέσκα λαχανικά και φρούτα στους πελάτες τους. Αντίθετα, όσοι εργάζονται από το σπίτι εξαρτώνται από όλους αυτούς που εξασφαλίζουν ότι υπάρχει συγκοινωνία και άλλες ζωτικές δημόσιες υπηρεσίες, αυτούς που μετακινούνται με τη συγκοινωνία ή το αυτοκίνητό τους για να φτάσουν στη δουλειά τους ή να μεταφέρουν απαραίτητα αγαθά.

    Έχει ήδη αρχίσει η συζήτηση για το πώς μπορεί να υποστηριχθεί πολιτικά η μετάβαση στην κατ’ οίκον εργασία, π.χ. να δοθούν επιχορηγήσεις για την αγορά εξοπλισμού ή φορολογικές ελαφρύνσεις. Αυτές οι προτάσεις είναι εύλογες και απαραίτητες στη ‘νέα κανονικότητα’. Αλλά τι γίνεται με αυτούς που εργάζονται ο ένας δίπλα στον άλλον στο λιανικό εμπόριο, στην παροχή υπηρεσιών ή σε κοινά γραφεία επί πολλές ώρες; Αυτοί οι υπάλληλοι πρώτης γραμμής δεν αξίζουν μόνο λόγια ευγνωμοσύνης. Είναι ζήτημα δικαιοσύνης αλλά και διασφάλισης της υγείας να υποστηριχθούν και με πρακτικά και οικονομικά μέσα, π.χ. προστατευτικός εξοπλισμός, τακτικοί έλεγχοι, αμειβόμενη άδεια ασθενείας, βελτιωμένα ωρομίσθια. Δεν είναι δυνατή η επιστροφή στο status quo ante ή στο ‘business as usual’.

    Επίσης δεν είναι προς το συμφέρον κανενός η αναδυόμενη διαφορά μεταξύ των εργαζομένων στο σπίτι και των υπαλλήλων της πρώτης γραμμής της πανδημίας να γίνει ένα διευρυνόμενο χάσμα όσον αφορά την ακριβοδικία των ανταμοιβών. Η πολιτική βούληση είναι απαραίτητη. Ομοίως, η επιχειρηματική κοινότητα και τα συνδικάτα πρέπει να καθίσουν στο ίδιο τραπέζι. Από κοινού πρέπει να προσδιορίσουν ρυθμίσεις που ωφελούν τόσο τους κατ’ οίκον εργαζόμενους όσο και τους υπαλλήλους της πρώτης γραμμής σε αυτές τις δύσκολες στιγμές. Ας ξεκινήσει λοιπόν η συζήτηση!

    * Ο κ. Jens Bastian είναι Ειδικός Σύμβουλος του ΕΛΙΑΜΕΠ

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ