Συνεχης ενημερωση

    Τρίτη, 19-Μαϊ-2020 00:03

    Αρμαγεδδών εναντίον Σίσυφου

    • Εκτύπωση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Του Ανδρέα Μήλιου

    Οι συνέπειες του COVID-19 θα είναι για πολλές χώρες σημαντικές και για ένα μεγάλο μέρος της ανθρωπότητας ιδιαίτερα δυσάρεστες. Αν μάλιστα αποδειχθεί ότι ο κορονοϊός είναι γονιδιακός απόγονος του Αρμαγεδδώνα, η ανθρωπότητα θα χρειασθεί να αναδιφήσει στον μύθο του Σίσυφου και να αντλήσει σισύφειες δυνάμεις για να επουλώσει τα τραύματά της.

    Στη μεταπανδημική εποχή, ο βράχος του Σίσυφου θα είναι η νέα αχαρτογράφητη πραγματικότητα που θα συμβολίζει τη συλλογική, σκληρή και επίπονη προσπάθεια, την οποία θα πρέπει να καταβάλλει, συνολικά και συλλογικά, ο μετανεωτερικός κόσμος για να χαρτογραφήσει τη νέα κατάσταση και να επανέλθει στην προ κορονοϊού εποχή. Στην περίπτωση του COVID-19,  o βράχος του Σίσυφου θα παριστάνει τόσο το ασήκωτο φορτίο της ιατρικής έρευνας και επιστήμης για την ανακάλυψη αποτελεσματικής θεραπείας και εμβολίου, όσο και τις βαριές ευθύνες των ηγετών, οι οποίοι καλούνται να κρατήσουν όρθιες τις κοινωνίες τους και να  διασφαλίσουν την κοινωνική συνοχή των χωρών τους.  

    Και εάν κάποιοι θεωρούν ότι η χρήση του όρου Αρμαγεδδών είναι υπερβολική, επειδή παραπέμπει σε εσχατολογικό πόλεμο εναντίον  εξωγήινων δυνάμεων για την υπεράσπιση της ανθρώπινης διακυβέρνησης του πλανήτη, ας προσπαθήσουν να χαρακτηρίσουν διαφορετικά την κατάσταση που αχνοφαίνεται μπροστά μας μετά το κατακάθισμα του κουρνιαχτού. Δεν είναι πλήγμα "αρμαγεδδωνικών" διαστάσεων οι προβλέψεις της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας ότι θα χρεοκοπήσουν παγκοσμίως 436 εκατομμύρια επιχειρήσεις και, από τα 3,3 δισ. των εργαζομένων, το 1,6 δισ. κινδυνεύει να χάσει τα προς το ζην, ενώ τα δύο δισ. θα έχουν απώλεια μισθού έως 60%; Δεν είναι "αρμαγεδδωνικό" χτύπημα η σύγκριση των συνεπειών της παγκόσμιας οικονομίας από την πανδημία με αυτές της μεγαλύτερης παγκόσμιας κρίσης του 1929 και  του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου; Πώς αλλιώς να χαρακτηρίσει κανείς τη, μέχρι στιγμής, απώλεια τριακοσίων χιλιάδων ψυχών, τα λουκέτα στον πολιτισμό, στην αθλητική βιομηχανία, στον επισιτισμό, στον τουρισμό και στο εμπόριο, τη μείωση του όγκου των αεροπορικών μεταφορών σε ποσοστό 95% και την κοινωνική αποστασιοποίηση;

    Όπως και αν έχουν τα πράγματα, ακόμα και εάν βρεθεί σύντομα ένα αποτελεσματικό εμβόλιο, οι πληγές που θα αφήσει πίσω της η τωρινή πανδημία θα είναι πολλές και θα επηρεάσουν καθοριστικά  όλους τους τομείς της ζωής μας: τον οικονομικό, τον πολιτικό, τον κοινωνικό, τον πολιτισμικό και τον ψυχολογικό-ψυχογραφικό. Είναι πολύ πιθανό, η ανθρωπότητα να χρειασθεί να βαδίσει σε απάτητα μονοπάτια, τα οποία θα προκύψουν από τα νέα δεδομένα και τις πρωτόγνωρες συνθήκες και εξίσου ενδεχόμενο να εισέλθει στην εποχή της μετα-μετανεωτερικότητας. 

    Οι κυριότερες  διαφαινόμενες συνέπειες κατά τομέα θα είναι:

    Οικονομικές: ανάσχεση της διαδικασίας παγκοσμιοποίησης, ανάπτυξη εθνοκεντρικών τάσεων σε παραγωγή και κατανάλωση βασικών προϊόντων προς την κατεύθυνση της εθνικής αυτονομίας και αυτάρκειας, οικονομική ανασφάλεια των μεσαίων και κατώτερων κοινωνικών στρωμάτων, μείωση εισοδημάτων και ιδιωτικής κατανάλωσης λόγω ανεργίας και χρεοκοπιών, πιστωτική στενότητα,  πτώση των ακίνητων αξιών, μείωση του κύκλου εργασιών στους περισσότερους δυναμικούς κλάδους (αερομεταφορές, τουρισμός, επισιτιστική βιομηχανία, ψυχαγωγία, πολιτισμός, αθλητική βιομηχανία) και συνακόλουθη μείωση δημόσιων εσόδων και αύξηση δημόσιων ελλειμμάτων και χρεών.

    Κοινωνικές: Κοινωνική ανισότητα και διάρρηξη της κοινωνικής συνοχής, υιοθέτηση αποστασιοποιημένων κοινωνικών συμπεριφορών και νέων προτύπων τρόπου ζωής, συρρίκνωση της κοινωνικής αλληλεγγύης με πρόταξη του ιδιοτελούς "εγώ" αντί του συλλογικού "εμείς", ανάπτυξη νέων μορφών εργασίας και εκπαίδευσης (τηλεργασία, τηλεκπαίδευση), κοινωνική ανασφάλεια, κίνδυνος κοινωνικού μετασχηματισμού των δυτικών κοινωνιών,  δημογραφική μείωση και αλλοίωση της σύνθεσης του ευρωπαϊκού πολιτισμού, κ.α.

    Πολιτισμικές: αποστασιοποιημένη κοινωνικότητα,  ελάττωση των μαζικών μορφών ψυχαγωγίας και του όγκου τους, μείωση του αριθμού των πολιτιστικών δράσεων και συνακόλουθα της πολύπτυχης, ποιοτικής πολυπολιτισμικότητας,  υιοθέτηση ατομοκεντρικών μορφών ψυχαγωγίας με τη χρήση των μέσων ψηφιακής τεχνολογίας, κίνδυνος αλλοίωσης του χαρακτήρα του ευρωπαϊκού πολιτισμού, κ.α.

    Πολιτικές: αποδυνάμωση του μοντέλου του άκρατου νεοφιλευθερισμού, υιοθέτηση κρατικών μορφών παρέμβασης στους τομείς της δημόσιας υγείας και της παιδείας, ενδεχόμενο γέννησης νέων πολιτικών ιδεολογιών και κομματικών συσχετισμών, απαξίωση των κρατούντων προτύπων ηγεσίας που χαρακτηρίζονται από εθνολαϊκισμό, δημαγωγία, υπερφίαλο εγωκεντρισμό, έλλειψη ενσυναίσθησης και διορατικότητας, αμέριμνη υπνοβασία και ανικανότητα διαχείρισης κρίσεων, αναδιάταξη γεωπολιτικών συσχετισμών, κ.α.

    Ψυχολογικές-ψυχογραφικές: Οι παραπάνω ανατροπές είναι πιθανό να επιφέρουν αλλαγές ακόμα και στους ανθρωπολογικούς τύπους του σήμερα. Η κοινωνική αποστασιοποίηση, η ανεργία, η αβεβαιότητα για το μέλλον, η ανασφάλεια, οι νέες επιταγές συγχρωτισμού και μορφές ψυχαγωγίας και ο φόβος για τη ζωή είναι πολύ πιθανό να επηρεάσουν καθοριστικά τα ψυχογραφικά μας χαρακτηριστικά και να διαμορφώσουν νέες τυπολογίες χαρακτήρων. Σε πρόσφατη έρευνα στην Αυστραλία διαπιστώθηκε ότι ο κίνδυνος αύξησης των αυτοκτονιών μπορεί να φθάσει το  50%! 

    Η επαναφορά του πλανήτη στην προ πανδημίας κατάσταση θα είναι επίπονη και, υπό την  προϋπόθεση ότι θα βρεθεί αποτελεσματική θεραπεία και θα αναπτυχθεί το εμβόλιο του κορονοϊού, θα διαρκέσει μια τριετία. Θα απαιτηθούν τιτάνιες παγκόσμιες, μεθοδικές προσπάθειες, συνεργασίες και συναινέσεις, διότι ο κόσμος μας λειτουργεί πλέον ως μια αλυσίδα. Ένας νέος ψυχρός εμπορικός πόλεμος μεταξύ των παγκόσμιων υπερδυνάμεων και ο χωρισμός του κόσμου σε στρατόπεδα μόνο δεινά μπορεί να φέρει σε όλους∙ και στους ισχυρούς. Ωστόσο, η Ε.Ε. και τα κράτη- μέλη της ξεχωριστά θα πρέπει να αναθεωρήσουν τα ισχύοντα παραγωγικά μοντέλα, τα οποία, λόγω χαμηλού κόστους παραγωγής, βασίζονται στην αποκλειστική εκχώρηση της παραγωγής στην Κίνα και στις άλλες χώρες της Άπω Ανατολής. Δεν μπορεί η Ε.Ε. να μην διαθέτει αυτονομία σε βασικά αγαθά και να εξαρτάται απόλυτα από την Κίνα και την Άπω Ανατολή. Το πρόσφατο πρόβλημα με τις μάσκες και τον λοιπό εξοπλισμό που απαιτήθηκαν για την προστασία του υγειονομικού προσωπικού και του κοινού από τον  κορονοϊό ας μας γίνει ένα καλό μάθημα.  

    * Ο κ. Ανδρέας Μήλιος είναι διδάκτωρ του πανεπιστημίου της Φρανκφούρτης, οικονομολόγος. Είναι συγγραφέας του βιβλίου "Εταιρική ταυτότητα και εικόνα" που κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις εκδόσεις "ΚΡΙΤΙΚΗ".

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

    Διαβάστε το ΚΕΦΑΛΑΙΟ
    και ηλεκτρονικά στο

    ReadPoint
    Κυκλοφορεί εκτάκτως
    Παρασκευή 5-Ιουν-2020