Συνεχης ενημερωση

    Παρασκευή, 15-Μαϊ-2020 00:04

    COVID-19 και φορολογική πολιτική: Ουδέν κακόν αμιγές καλού

    • Εκτύπωση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Της Κωνσταντίνας Νικολάου 

    Το 2020 φαίνεται να αποτελεί μία χρονιά εκπλήξεων και ανατροπών. Πράγματι, ενώ οι προσδοκίες του οικονομικού κόσμου στην αρχή του έτους ήταν τουλάχιστον ευοίωνες, ανατράπηκαν άρδην με την εμφάνιση και διασπορά του COVID-19 και την εξέλιξή του σε παγκόσμια πανδημία. 

    Εξαιτίας της πανδημίας, η φορολογική πολιτική της χώρας άλλαξε ρότα, με πρωταρχικό στόχο την περιχαράκωση της οικονομικής ρευστότητας των επιχειρήσεων και την προστασία των θέσεων εργασίας. Σε αχαρτογράφητα νερά, εφαρμόστηκαν μέτρα αντιμετώπισης της πανδημίας, τα οποία συνεχώς εμπλουτίζονται και τροποποιούνται προκειμένου να ανταποκριθούν στις κυμαινόμενες ανάγκες της αγοράς. 

    Φορολογική "άμυνα" κατά του COVID-19

    Στη φορολογία, τα σημαντικότερα μέτρα εντοπίζονται: 

    -    Στην παράταση πληρωμής των τρεχουσών φορολογικών υποχρεώσεων των πληττόμενων επιχειρήσεων και στην αναστολή είσπραξης φόρων 
    -    Στη χορήγηση ευεργετημάτων για την έγκαιρη πληρωμή φόρων, είτε με τη μορφή έκπτωσης (25%) κατά την έγκαιρη καταβολή συγκεκριμένων φορολογικών υποχρεώσεων, είτε με τη μορφή συμψηφισμού του ισόποσου με το 25% του ΦΠΑ περιόδου Μαρτίου 2020 με μελλοντικές φορολογικές οφειλές.

    Υιοθετήθηκαν, παράλληλα, και άλλα οικονομικά μέτρα, όπως: 

    -    Η μείωση του ενοικίου επαγγελματικών εγκαταστάσεων και των μισθωμάτων χρηματοδοτικής μίσθωσης κινητών ή ακινήτων για επαγγελματική χρήση κατά 40%, των μηνών Μαρτίου και Απριλίου για τις επιχειρήσεις που έκλεισαν υποχρεωτικά, και Απριλίου για το σύνολο των πληττόμενων επιχειρήσεων
    -    H αναστολή των προθεσμιών λήξης, εμφάνισης και πληρωμής οφειλόμενων αξιογράφων από τις πληττόμενες επιχειρήσεις.

    Παράλληλα, οικονομική ένεση στις επιχειρήσεις επιδιώκεται μέσω στοχευμένων χρηματοδοτικών δράσεων. Ήδη, οι ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις υπέβαλαν αιτήσεις ενδιαφέροντος για τη χορήγηση κρατικής ενίσχυσης υπό τη μορφή "επιστρεπτέας προκαταβολής", ενώ, παράλληλα, μπορούν να αιτηθούν τη χορήγηση δανείου κεφαλαίου κίνησης από τις ελληνικές τράπεζες με επιδοτούμενο επιτόκιο από την Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα. Επίσης, οι πληττόμενες μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις μπορούν να αιτηθούν την επιδότηση των τόκων των υφιστάμενων δανείων τους. 

    Τα μέτρα αυτά, αναμφίβολα, κρίνονται απαραίτητα για τη θωράκιση των επιχειρήσεων και των εργαζομένων, μεσούσης της κρίσης της πανδημίας. Σε όλο αυτό το διάστημα, το Δημόσιο Ταμείο οφείλει να στέκεται αρωγός στην πληττόμενη οικονομία.Εξ αυτού του λόγου, η Φορολογική Διοίκηση θα πρέπει να εξετάσει και μεσοπρόθεσμα μέτρα για την ενίσχυση των επιχειρήσεων, όπως η σταδιακή αποπληρωμή των φορολογικών υποχρεώσεων των επιχειρήσεων των οποίων η καταβολή παρατάθηκε νομίμως, η μείωση της προκαταβολής φόρου εισοδήματος, ακόμα και η θεσμοθέτηση ενός πλαισίου για την αναγνώριση του δικαιώματος έκπτωσης, τόσο για σκοπούς φορολογίας εισοδήματος, όσο και για σκοπούς ΦΠΑ των ανείσπρακτων απαιτήσεων των επιχειρήσεων, που αναπόφευκτα θα δημιουργηθούν εξαιτίας της πρωτόγνωρης κατάστασης.

    Όμως, πώς θα διαμορφωθεί το φορολογικό τοπίο την επόμενη ημέρα; 

    Η φορολογική πολιτική στη μετά-COVID-19 εποχή

    Στον απόηχο της πανδημίας, αναμένεται πτώση των φορολογικών εσόδων του Κράτους. Ωστόσο, η άνευ προηγουμένου σημερινή κατάσταση, ενδεχομένως να αποτελέσει το εφαλτήριο για τη χάραξη μιας νέας φορολογικής πολιτικής, τόσο όσον αφορά στον τρόπο λειτουργίας της Φορολογικής Διοίκησης, όσο και στον σχεδιασμό της φορολογικής πολιτικής εν γένει.

    Εν πρώτοις, η πανδημία ενδεχομένως αποτελεί την απαραίτητη αφορμή για τον πλήρη εκσυγχρονισμό της Φορολογικής Διοίκησης. Είναι γεγονός ότι τα τελευταία χρόνια η Φορολογική Διοίκηση κατέβαλε σημαντικές προσπάθειες εκσυγχρονισμού και αξιοποίησης της τεχνολογίας, με σημαντικές,όμως, προοπτικές βελτίωσης, προκειμένου να φτάσει στο επίπεδο της "ηλεκτρονικής" Φορολογικής Διοίκησης. 

    Εν μέσω της πανδημίας, καθώς είναι πλέον αδύνατες, ή έστω, πολύ περιορισμένες, οι δια ζώσης επισκέψεις στις Δημόσιες Οικονομικές Υπηρεσίες, αλλά και σε άλλες, εν γένει, Υπηρεσίες, η πραγματικότητα έδειξε ότι η Φορολογική Διοίκηση κατέβαλε προσπάθειες προκειμένου να συνεχίσει (σχεδόν) απρόσκοπτα τη λειτουργία της, λαμβανομένου υπόψη του ελάχιστου χρόνου προετοιμασίας που είχε στη διάθεσή της για να αντιμετωπίσει την απρόβλεπτη κατάσταση. Συνεπώς,αποδείχτηκε ότι δυσχέρειες χρόνων, που αποτελούσαν τροχοπέδη για την αλλαγή του κατεστημένου τρόπου λειτουργίας της Φορολογικής Διοίκησης, ανατράπηκαν, λόγω ανωτέρας βίας μεν, με προοπτική μονιμότητας, δε. Έτσι, για παράδειγμα, κατέστη δυνατή η αποστολή στοιχείων στη Φορολογική Διοίκηση (είτε αυτά αφορούν στην υποβολή μίας απλής αίτησης, είτε ακόμη και στην παροχή στοιχείων για τη διενέργεια φορολογικού ελέγχου στο πλαίσιο επιστροφής φόρου) με ηλεκτρονικά μέσα (e-mail), ενώ πραγματοποιούνται δια ζώσης επισκέψεις στις ΔΟΥ μόνο κατ’ ανάγκη και μόνο μέσω προγραμματισμένης συνάντησης.

    Μπορεί η Φορολογική Διοίκηση να εξαναγκάστηκε να προσαρμοστεί στις νέες συνθήκες, ωστόσο πρέπει να διασφαλίσει ότι οι νέες ηλεκτρονικές πρακτικές που υιοθετήθηκαν, ήρθαν για να μείνουν, καθώς – πέραν της διασφάλισης του υπέρτατου αγαθού της υγείας – έχουν επιτευχθεί οικονομίες κλίμακος, τόσο στους πόρους της ίδιας της Διοίκησης, όσο και στους φορολογούμενους και επαγγελματίες του χώρου. Ο πλήρης, δε, τεχνολογικός εκσυγχρονισμός της Φορολογικής Διοίκησης, θα έχει αξιοσημείωτα αποτελέσματα και στην ποιότητα των λειτουργιών και υπηρεσιών της.Ένας τέτοιος εκσυγχρονισμός μπορεί να μειώσει αισθητά τη γραφειοκρατία, να απελευθερώσει πόρους και να επιτρέψει την καλύτερη αξιοποίηση του ανθρώπινου δυναμικού που, σε συνδυασμό με τη δυνατότητα συγκέντρωσης, επεξεργασίας και διασταύρωσης όλων των απαραίτητων πληροφοριών ηλεκτρονικά, μπορεί να συνδράμει τα μέγιστα στην επίτευξη μεγαλύτερης συμμόρφωσης,στην οποία στοχεύει η Φορολογική Διοίκηση. Προς αυτή την κατεύθυνση κινείται, άλλωστε, και η δράση της Διοίκησης για την εφαρμογή της ηλεκτρονικής τιμολόγησης και μεταφοράς δεδομένων των βιβλίων των επιχειρήσεων (e-books), μέσω της πλατφόρμας MyData.

    Εν συνεχεία, η φορολογική πολιτική οφείλει να επαναπροσδιορίσει τον σχεδιασμό της, δεδομένης της αναμενόμενης μείωσης των φορολογικών εσόδων. Ωστόσο, μία τέτοια φορολογική αναγκαιότητα θα πρέπει να είναι προσεκτικά και ολιστικά σχεδιασμένη, ούτως ώστε να μη μεταφραστεί σε άλλη μία αύξηση φορολογικών βαρών και εν γένει επιβάρυνση των φορολογούμενων, και δη, των συνεπών επιχειρήσεων και μισθωτών, όμοια με αυτή που βίωσαν την τελευταία δεκαετία της οικονομικής κρίσης και ύφεσης της χώρας. Αντιθέτως, η φορολογική πολιτική θα πρέπει να έχει αναπτυξιακό χαρακτήρα και να λαμβάνει υπόψη τις διεθνείς πρακτικές και εξελίξεις, όπως η περιβαλλοντική φορολογική πολιτική. Τέλος, η φορολογική πολιτική θα πρέπει πλέον να τοποθετήσει ψηλά στις προτεραιότητές της την – αυτονόητη, αλλά εν πολλοίς ξεχασμένη – ανταποδοτικότητα της φορολογίας, ειδικά στον τομέα της υγείας. 

    Εν κατακλείδι, η Ελλάδα υποδέχθηκε το 2020, αναμφίβολα, με ψηλές προσδοκίες, καθώς η οικονομία της χώρας παρουσίαζε μία σταθερά ανοδική πορεία προς μία αρκετά υποσχόμενη ανάπτυξη. Ωστόσο, η οικονομία αναχαιτίστηκε από έναν εξωγενή και απρόβλεπτο παράγοντα, αυτόν της πανδημίας COVID-19, με δυσμενείς συνέπειες σε παγκόσμια κλίμακα. Εν όψει των προκλήσεων με τις οποίες μας έφερε αντιμέτωπους η πανδημία και όσον αφορά στη φορολογία, ας κρατήσουμε τα διδάγματα των τελευταίων μηνών, για τη δημιουργία μιας πιο σύγχρονης Φορολογικής Διοίκησης και μιας δικαιότερης και πιο ανταποδοτικής φορολογικής πολιτικής.    

    * Η κα Κωνσταντίνα Νικολάου είναι Manager, Φορολογικές Υπηρεσίες, EY Ελλάδος

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

    Διαβάστε το ΚΕΦΑΛΑΙΟ
    και ηλεκτρονικά στο

    ReadPoint
    Κυκλοφορεί εκτάκτως
    Παρασκευή 5-Ιουν-2020