Συνεχης ενημερωση

    Τρίτη, 14-Απρ-2020 00:04

    Να μη γίνει η κρίση του COVID-19 κρίση χρέους

    • Εκτύπωση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Του Στέλιου Τσιάρα 

    Ο αριθμός των κρουσμάτων και των θανάτων εξαιτίας του COVID-19 έχει εκτοξευτεί με τις ΗΠΑ και ΕΕ να έχουν τα πρωτεία. Οι κυβερνήσεις, σχεδόν σε όλα τα κράτη του δυτικού κόσμου, έχουν εφαρμόσει πολιτικές lockdown με σκοπό την ελαχιστοποίηση μετάδοσης της νόσου. 

    Τα μέτρα για τη μείωση της επιδημίας επιβάλουν μείωση της κατανάλωσης και της παραγωγής, οδηγώντας μαθηματικά σε ύφεση. Η ύφεση σε αυτούς τους καιρούς, είναι ένα αναγκαίο μέτρο υπέρ της δημόσιας υγείας. Τα κράτη τίθενται να ελαχιστοποιήσουν δυο καμπύλες: του ρυθμού αύξησης της επιδημίας και του ρυθμού συρρίκνωσης της οικονομίας. Αυτό, είναι πλέον κατανοητό, πως μπορεί να γίνει μόνο με ένα μεγάλο δημοσιονομικό πακέτο στήριξης της οικονομίας.

    Παράλληλα η επιθετική νομισματική πολιτική που ακολουθείται από την ΕΚΤ είναι απαραίτητη. 

    Ένα τέτοιο πακέτο θα πρέπει να έχει τρεις στόχους: 

    1.  Επενδύσεις στον τομέα της δημόσιας υγείας για την αντιμετώπιση του ιού. 
    2. Παροχή οικονομικής βοήθειας στις επιχειρήσεις, ειδικά στις μικρές και μεσαίες οι οποίες είτε έχουν σταματήσει τις οικονομικές τους δραστηριότητες είτε αυτές είναι σε χαμηλά επίπεδα. 
    3. Υποστήριξη των εργαζόμενων μέσα από επιδόματα ανεργίας ή κάλυψης μεγάλου μέρους των μισθών τους. 

    Το πώς ένα τέτοιο πακέτο θα χρηματοδοτηθεί μονοπωλεί τις συζητήσεις στα κλιμάκια της Ευρωζώνης. Σε μια επανάληψη των διαπραγματεύσεων από τον καιρό της κρίσης χρέους, κυριαρχούν δυο απόψεις: των κρατών του βορρά που θέλει τα κράτη-μέλη να χρηματοδοτούν τις δαπάνες τους με εκδόσεις ομολόγων και των χωρών του ευρωπαϊκού νότου όπου πιέζουν για τη συμμετοχή όλων των κρατών σε ένα πρόγραμμα χρηματοδότησης.

    Η χρηματοδότηση των αναγκών των κρατών με ίδιους πόρους θα είναι καταστροφική. Αν δηλαδή τα κράτη, και κυρίως αυτά του νότου, αναγκαστούν να απευθυνθούν στις αγορές κρατικού χρέους με την έκδοση ομολόγων τότε είναι πολύ πιθανό η κρίση του COVID-19 να εξελιχθεί σε μια κρίση χρέους. Η αύξηση των ελλειμμάτων σε συνδυασμό με την ονομαστική αύξηση του χρέους θα οδηγήσουν σε αύξηση των επιτοκίων αποπληρωμής κάνοντας σε πολλές περιπτώσεις το χρέος μη βιώσιμο. Επιπροσθέτως, η πλήρης απουσία ευρωπαϊκής στήριξης ίσως σημαίνει και την επίσημη παραδοχή της απουσίας αλληλεγγύης μεταξύ των μελών με ό,τι αυτό μπορεί να συνεπάγεται. 

    Οι δυο άλλες επικρατέστερες λογικές, οι οποίες προωθούν μια συλλογική λύση από τα κράτη μέλη, είναι αυτή της έκδοσης ενός κοινού ομολόγου (corona-bond) είτε ο δανεισμός των κρατών μελών από έναν ενισχυμένο ευρωπαϊκό μηχανισμό σταθερότητας βασισμένο στον ESM. Στόχος και των δυο είναι ο διαμοιρασμός του ρίσκου μεταξύ των χωρών έτσι ώστε να κρατηθεί χαμηλά το κόστος δανεισμού.

    Το κορονο-ομόλογο, είναι ουσιαστικά μια αναδιάρθρωση χρέους δεδομένων των χαμηλότερων επιτοκίων των ομολόγων. Θα εκδοθεί με εγγυήσεις της ΕΚΤ και λόγω αυτού θα είναι πολύ χαμηλού ρίσκου. Έτσι θα επιτρέψει στα κράτη μέλη να χρηματοδοτήσουν τις ανάγκες τους με ένα πολύ χαμηλό κόστος εξυπηρέτησης χρέους. 

    Η δεύτερη πρόταση, και μάλλον η επικρατέστερη, είναι ο δανεισμός μέσω του ESM και βασίζεται στο φτηνό κόστος χρηματοδότησης του ταμείου το οποίο αυτή την στιγμή δανείζεται με αρνητικά επιτόκια. Το ταμείο έτσι θα μπορεί να δανείζει με ένα πολύ χαμηλό (ή και μηδενικό) spread σε σχέση με το κόστος δανεισμού του στα κράτη ανάλογα με τις ανάγκες τους εξασφαλίζοντας επίσης ένα χαμηλό κόστος δανεισμού.

    Οι προτάσεις για τη χρηματοδότηση ενός δημοσιονομικού πακέτου με την συνεισφορά όλων των κρατών μελών είναι ίσως η μόνη βιώσιμη λύση για να ξεπεραστεί η κρίση με τις ελάχιστες δυνατές ζημιές. Το κόστος μιας κρίσης χρέους θα είναι πολύ μεγαλύτερο από τα πιθανά κόστη μιας συλλογικής λύσης και αυτό δεν θα είναι προς όφελος κανενός ευρωπαϊκού κράτους. 

    * Ο κ. Στέλιος Τσιάρας είναι Max Weber Fellow στη Μακροοικονομική Θεωρία στο European University Institute της Ιταλίας

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ