Συνεχης ενημερωση

    Τρίτη, 07-Απρ-2020 00:04

    Από το lockdown των οικονομιών στο lockdown της νομισματικής πολιτικής

    • Εκτύπωση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Της Αγγελικής Παπαγεωργίου 

    Τα  πρωτοφανή κοινωνικοοικονομικά μέτρα τα οποία έχουν ληφθεί λόγω της κρίσης του COVID-19 με την αναγκαστική διακοπή κάθε οικονομικής εθνικής δραστηριότητας συνεπάγονται ένα συμμετρικό εξωγενές σοκ ζήτησης και προσφοράς ταυτόχρονα στην παγκόσμια οικονομία.

    Το εάν η εν εξελίξει οικονομική συρρίκνωση θα είναι τύπου V-, τύπου U-, ή τύπου L-, δεν είναι εφικτό να ταυτοποιηθεί στην παρούσα φάση. Η σοβαρότητα και η διάρκεια της επερχόμενης ύφεσης θα εξαρτηθεί από την άμεση λήψη μέτρων και την ανταπόκριση των ασκούντων πολιτική.

    Τα προηγούμενα χρόνια και εν μέσω συστημικών χρηματοοικονομικών κρίσεων, οι κεντρικές τράπεζες αναγκάστηκαν να υιοθετήσουν "μη-συμβατικά" μέτρα νομισματικής πολιτικής (non conventional monetary policy) σε μία προσπάθεια να διοχετεύσουν ρευστότητα στις χρηματαγορές και μέσω αυτής  να στηρίξουν  την ανάκαμψη των εθνικών οικονομιών τους.  

    Έχει τη δυνατότητα και κυρίως την αποτελεσματικότητα η αντισυμβατική νομισματική πολιτική να φρενάρει την επερχόμενη κατακόρυφη πτώση του Ακαθάριστου Εθνικού Προϊόντος;

    Εκτός από την ενίσχυση της ρευστότητας στον χρηματοπιστωτικό τομέα -η οποία και πρέπει να συνεχιστεί στη δεδομένη συγκυρία ασκώντας εξισορροπητικό ρόλο στις αγορές - η αντισυμβατική νομισματική πολιτική  δεν φημίζεται  καθόλου για την αποτελεσματικότητά της στην ανάπτυξη της πραγματικής οικονομίας.  Η παρατεταμένη και αποκλειστική  χρήση της την τελευταία δεκαετία και κυρίως η πλήρης αδυναμία των κεντρικών τραπεζών να απεγκλωβιστούν από αυτήν, είχε σαν αποτέλεσμα τα ποσά ρευστότητας να διοχετεύονται στις κεφαλαιαγορές διογκώνοντας τους  δείκτες, αναντίστοιχα με τους ρυθμούς οικονομικής μεγέθυσης που επικρατούσαν στην πραγματική οικονομία.

    Τα εκτεταμένα και διευρυμένα μέτρα ποσοτικής χαλάρωσης (QE) τα οποία έχουν λάβει οι κεντρικές τράπεζες μετά το ξέσπασμα της κρίσης του κορονοϊού, συνεχίζουν να στοχεύουν στην καταπολέμηση του φαύλου κύκλου που προκαλεί η απομόχλευση στις χρηματαγορές (απομόχλευση - μεταβλητότητα τιμών - μείωση της ρευστότητας).

    Το "μακροοικονομικό παράδοξο” των τελευταίων ετών δηλαδή οι οικονομικές μεταβλητές να παρακολουθούν τις αγορές και όχι το αντίστροφο, έλαβε τέλος μετά το εξωγενές σοκ το οποίο έχει δεχτεί η παγκόσμια οικονομία. 

    Στο βήμα προσέρχεται τώρα η Δημοσιονομική Πολιτική για να διαδραματίσει τον  εξισορροπητικό της ρόλο. Οι κρατικοί προϋπολογισμοί μέσω των κρατικών δαπανών καλούνται να διασφαλίσουν την παραγωγή  βασικών αγαθών και υπηρεσιών,  να στηρίξουν άμεσα τις  επιχειρήσεις  που πλήττονται και κυρίως να διατηρήσουν τα εισοδήματα και τα επίπεδα απασχόλησης του εργατικού δυναμικού.

    Στις ΗΠΑ, Ρεπουμπλικανοί και Δημοκρατικοί κατέληξαν σε συμφωνία σε ένα ιστορικό σχέδιο διάσωσης της οικονομίας που προβλέπει δαπάνες 2 τρισ. δολαρίων.

    Ποια είναι όμως τα δημοσιονομικά εργαλεία της Ευρωζώνης; Η Ευρωζώνη δεν  διαθέτει τα μέσα ενός ομοσπονδιακού - κοινού τύπου κράτους με δημοσιονομικούς  μηχανισμούς σταθεροποίησης της οικονομίας σε περιόδους  οικονομικού εξωγενούς σοκ.  Οι χρόνιες αντιπαραθέσεις των χωρών του Ευρωπαϊκού Βορρά με αυτές του Νότου σχετικά με τον επιμερισμό του κόστους και του κινδύνου (risk sharing), υπονομεύουν κάθε προσπάθεια απεγκλωβισμού από την εφαρμογή των έως τώρα εργαλείων της.

    Η  μαζική αγορά του νεο-εκδοθέντος χρέους από την ECB μέσω του διευρυμένου προγράμματος QE δεν θα εμποδίσει την αύξηση των ποσοστών χρέους των κυβερνήσεων, με ό,τι κινδύνους αυτό ενέχει για τη βιώσιμη πορεία των δημόσιων οικονομικών μακροπρόθεσμα.

    Το δίλημμα και ο διχασμός της χρηματοδότησης:

    * Παρέμβαση του ESM και χρήση των πιστοληπτικών γραμμών;

    Ο μηχανισμός ESM και οι πιστοληπτικές γραμμές PCCL και ECCL σχεδιάστηκαν για την αντιμετώπιση της κρίσης χρέους των χωρών-μελών και εύλογα βασίζονται σε προγράμματα διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων και δημοσιoνομικών προσαρμογών.

    Δεν είναι όμως τουλάχιστον ασύμβατο και παράδοξο οι μηχανισμοί και τα εργαλεία αντιμετώπισης οικονομικών κρίσεων χρέους, να τροποποιούνται σε μέσα άσκησης επεκτατικής δημοσιονομικής πολιτικής η οποία, εξ ορισμού, διογκώνει το δημόσιο χρέος;

    Ακόμη και εάν οι πιστωτικές γραμμές, ή όποια μορφή άλλης δανειοδότησης,  χορηγηθούν με εξαιρετικά ευνοϊκούς όρους θα πρέπει να τροποποιηθούν κατά τέτοιον τρόπο ώστε το στίγμα φερεγγυότητας (solvency stigma), που αυτές συνεπάγονται, να εξαλείφεται. Είναι προφανές ότι οι τροποποιημένοι μηχανισμοί που η Ευρώπη θέτει μέχρι στιγμής στο τραπέζι είναι ανεπαρκείς και αναποτελεσματικοί. Οι κυβερνήσεις πρέπει να είναι προετοιμασμένες για μεγάλα ανοίγματα στα δημόσια οικονομικά τους με δραματική αύξηση των ελλειμμάτων και του χρέους του δημόσιου τομέα τους.

    * Pandemic Bond (Eurobond); 

    Η θέσπιση ενός σωστά σχεδιασμένου πανευρωπαϊκού κοινού χρεωστικού μέσου για όλα τα κράτη-μέλη (Eurobond) δεν αποτελεί σίγουρα μία εύκολη λύση καθώς απαιτεί ταυτόχρονα θέσπιση μηχανισμών ελέγχων ευαίσθητων και εξισορροπητικών. Αποτελεί όμως μία προφανή αναγκαιότητα στη συγκεκριμένη συγκυρία. H όποια συζήτηση για το εάν η αμοιβαιοποίηση του νέου χρέους ενέχει ηθικά διλήμματα (moral hazard) μπορεί να χαρακτηριστεί τουλάχιστον ως ανεπίκαιρη.

    Το σημαντικότερο πλεονέκτημα της έκδοσης ενός Eurobond, με εκδότη είτε τον ESM είτε οποιουδήποτε νέου ευρωπαϊκού ταμείου, είναι ότι θα αποτελέσει supranational debt -υπερεθνικό χρέος- χωρίς να προσμετράται στα επίπεδα των εθνικών χρεών των κρατών-μελών. Η κάθε χώρα θα λάβει αναλογικά (pro-rata) τα έσοδα από την έκδοση και η εξυπηρέτησή του ομολόγου θα μπορούσε να γίνει μέσω του προϋπολογισμού της ΕΕ ενώ οι κυβερνήσεις θα έχουν την ενδεχόμενη υποχρέωση μέσω των μεριδίων κεφαλαίου τους στον εκδότη. Τα Eurobonds θα είναι σαφώς επιλέξιμα για προγράμματα αγοράς APP από την ECB, η οποία θα αποτελέσει και τον βασικό holder των ομολόγων και τα χαρακτηριστικά τους θα καθορίσουν τον τρόπο αποπληρωμής τους. 

    Συνολικά, ένα τέτοιου τύπου ομόλογο θα εξυπηρετούσε άμεσα τη χρηματοδότηση του σημαντικότερου μέρους του κόστους της κρίσης και ταυτόχρονα θα έστελνε ένα ισχυρό μήνυμα ότι η Ευρώπη, ενωμένη εργάζεται προς όφελος όλων, βάζοντας τέλος στις ρητορικές πρακτικές των τελευταίων ημερών. 

    Η Ευρώπη αυτή την φορά δεν έχει την πολυτέλεια να λειτουργήσει με την συνήθη χρονική υστέρηση που την χαρακτηρίζει στη λήψη αποφάσεων και στην εφαρμογή μέτρων οικονομικής πολιτικής.

    Είναι η εποχή για να υιοθετήσει τη γραμμή: "better safe than sorry".

    * Η κα Αγγελική Παπαγεωργίου είναι οικονομολόγος πρώην Treasury Manager

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ