Συνεχης ενημερωση

    Τετάρτη, 19-Φεβ-2020 00:03

    Πληθωρισμός και νομισματική πολιτική στη σύγχρονη οικονομία

    • Εκτύπωση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Του Ιωάννη Μαρκάκη

    Ιστορικά (και πλέον παραδοσιακά), οι Κεντρικές Τράπεζες θέτουν το 2% ως το βασικό στόχο τους για το επίπεδο του πληθωρισμού. Η βασική εξήγηση πίσω από αυτό είναι το γεγονός ότι ένας χαμηλότερο ρυθμός αύξησης των τιμών, οδηγεί σε υψηλότερες πιθανότητες εμφάνισης αποπληθωρισμού με αποτέλεσμα οι εκτιμήσεις για τις μελλοντικές τιμές να διαμορφώνονται χαμηλότερα. Οι επιπτώσεις των εκτιμήσεων αυτών εμφανίζονται τόσο στην κατανάλωση (μειώνεται ή μετατίθεται στο μέλλον) όσο και στην παραγωγή και τελικά στους ρυθμούς ανάπτυξης των οικονομιών.

    Με το πέρας όμως πολλών δεκαετιών αλλαγής στους παράγοντες που διαμορφώνουν τα επίπεδα των τιμών, είναι λογικό ο στόχος του πληθωρισμού να παραμένει ο ίδιος; Εκφράζεται σωστά, με άλλα λόγια, ο κίνδυνος αποπληθωρισμού με ένα στόχο της τάξης του 2%; Η απάντηση στο ερώτημα αυτό είναι σύνθετη, απαιτεί διεξοδική ανάλυση και αντιμετώπιση σε πολλά διαφορετικά επίπεδα. Θα καταθέσω όμως μερικές σκέψεις μου πάνω σε αυτό:

    1. Η τεχνολογική ανάπτυξη και η καινοτομία έχει ωθήσει στη μείωση του ενεργειακού κόστους και την αποτελεσματικότερη διαχείριση των πόρων. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα, την αύξηση της παραγωγής με παράλληλη μείωση των τιμών καταναλωτή.

    2. Η σημαντική αύξηση του εμπορίου και το άνοιγμα των συνόρων (ακόμη και σε χώρες που παραδοσιακά χαρακτηρίζονταν ως κλειστές οικονομίες), οδηγεί σε προώθηση των προϊόντων με το ανταγωνιστικότερο προφίλ (τιμή-ποιότητα). Ο παράγοντας αυτός πιέζει προς τα κάτω τον πληθωρισμό και δημιουργεί πολλαπλασιαστικό αρνητικό αντίκτυπο. Το τελευταίο οφείλεται στο γεγονός ότι το κόστος εργασίας παραμένει σε χαμηλά επίπεδα, παράγοντας που παράλληλα με την ανασφάλεια του εργατικού δυναμικού (λόγω των πολλαπλών οικονομικών κρίσεων τα τελευταία 20 χρόνια) δεν έχει οδηγήσει σε σημαντικές μισθολογικές αυξήσεις (τα στελέχη δεν αλλάζουν συχνά εργοδότη, φοβούμενοι ότι θα είναι η πρώτοι που θα απολυθούν σε μια οικονομική κρίση).

    3. Η νέα γενιά φαίνεται να αναλαμβάνει χαμηλότερα επενδυτικά ρίσκα, με αποτέλεσμα τα εισοδήματα προς κατανάλωση να είναι περιορισμένα και να επαρκούν για βασικές κυρίως ανάγκες.          

    4. Τελευταίος παράγοντας, η γήρανση του πληθυσμού, που οδηγεί σταδιακά σε αύξηση της αποταμίευσης με ταυτόχρονο περιορισμό της κατανάλωσης.          

    Οι παραπάνω παράγοντες, οι οποίοι είναι και ιεραρχημένοι με βάση τη βαρύτητα της επίπτωσης τους στον πληθωρισμό, αποδεικνύουν ότι το σήμερα της οικονομίας είναι πολύ διαφορετικό από το χθες. Ο στόχος για το επίπεδο του πληθωρισμού θα πρέπει να προσαρμοστεί χαμηλότερα, ώστε να μην δίνετε στις αγορές η εντύπωση ενός μη επιτεύξιμου στόχου και τελικά, με τα επιτόκια στα σημερινά επίπεδα, να μην αναλαμβάνεται μακροχρόνιος κίνδυνος. Οι επενδυτές πλέον θεωρούν ότι οι Κεντρικές Τράπεζες δεν εκτιμούν υψηλή μελλοντική ανάπτυξη. Αντίθετα, αποτυπώνεται η εικόνα μιας οικονομίας, ο ρυθμός της οποία θα βρίσκεται σε ιδιαίτερα χαμηλά ποσοστά, καθώς ο στόχος του 2% δεν μπορεί να επιτευχθεί. Αν ο πήχης χαμήλωνε, οι Κεντρικές Τράπεζες θα ήταν λιγότερο "αναγκασμένες” να τηρούν μια τόσο επεκτατική νομισματική πολιτική που δημιουργεί μελλοντικά σημαντικές αστάθειες και προβλήματα. Μερικά από αυτά:

    1. Η ευκολία δανεισμού οδηγεί σε μη παραγωγικές επενδύσεις. Οι εταιρίες δανείζονται κοντά στο 0% τα οποία τοποθετούν στην επαναγορά ιδίων μετοχών. Οι στόχοι που θέτουν οι ίδιες οι εταιρίες στα υψηλόβαθμα στελέχη τους, σχετίζονται πολλές φορές με την επίτευξη μιας τιμής στόχου. Το κίνητρο λοιπόν για επαναγορά ιδίων μετοχών είναι ξεκάθαρο.

    2. Εταιρίες αμφιβόλου ποιότητας δανείζονται με ευκολία, καθότι το χρήμα είναι φθηνό και η εκτίμηση ότι θα παραμείνει έτσι, μειώνει έναν από τους παράγοντες κινδύνου. Τα χαμηλά discount rates στις ταμειακές ροές ευνοούν φαινομενικά τις αποτιμήσεις. Όμως το χρέος αυξάνεται και η πιθανότητα να διασωθεί μια τέτοια εταιρία σε συστημικό κίνδυνο μικραίνει.

    3. Πως θα επιτευχθούν οι στόχοι των Ασφαλιστικών Ταμείων με επιτόκια στο 0 (μηδέν); Πως θα εξισορροπηθεί το ενεργητικό με το παθητικό; Οι θεσμικοί αυτοί επενδυτές θα αναγκαστούν να αναλάβουν ασύμμετρο κίνδυνο σε σχέση με το διαχρονικό επενδυτικό τους προφίλ. 

    4. Πως θα παραχθούν αποδόσεις που να δικαιολογούν την ανάληψη κινδύνου; Με άλλα λόγια, με τη διατήρηση αυτής της πραγματικότητας (μηδενικά επιτόκια για όσο χρειαστεί) η σχέση απόδοση / κίνδυνος θα δυσχεραίνει. Εδώ η απάντηση θα μπορούσε να είναι οι εναλλακτικές επενδύσεις στις οποίες όμως η αύξηση της ζήτησης (βλ. Real Estate) πιθανόν να οδηγήσει στην ανάπτυξη μιας "φούσκας” ικανής να επηρεάσει την κοινωνία γενικότερα (διατήρηση χαμηλών εισοδημάτων με παράλληλη αύξηση της σημαντικότερης συνιστώσας του κόστους διαβίωσης που είναι η δαπάνη για κατοικία).    

    Όλα τα παραπάνω αποτυπώνουν μια πραγματικότητα. Ο βασικός στόχος για το επίπεδο του πληθωρισμού πρέπει κατ’ αρχήν να αναπροσαρμοσθεί και η νομισματική πολιτική να αντικατασταθεί με πραγματικά μέτρα που θα προάγουν τις μεταρρυθμίσεις. Η μόνη παράμετρος που εξασφαλίζει τη μακροχρόνια ανάπτυξη είναι οι μεταρρυθμίσεις που ως σκοπό θα έχουν την εξισορρόπηση των μεγάλων διεθνών οικονομικών ανισορροπιών. Μια μελλοντική κρίση θα αναγκάσει τις Κεντρικές Τράπεζες να ανακαλύψουν νέα μέτρα για τη διαχείρισή της, καθότι το εργαλείο των επιτοκίων δεν θα επαρκεί. Για παράδειγμα, στην κρίση που βίωσε και βιώνει η Ευρώπη τα τελευταία 12 χρόνια, δεν είναι φανερή η θέληση για πραγματική αλλαγή και ουσιαστικές μεταρρυθμίσεις, κάτι που δημιουργεί ιδιαίτερο προβληματισμό.

    * Ο κ. Ιωάννης Μαρκάκης είναι Director στην Euroxx Wealth Management

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ