Συνεχης ενημερωση

    Πέμπτη, 13-Φεβ-2020 00:03

    Μονομαχίες και μονομανίες

    • Εκτύπωση
    • Αποθήκευση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Του Γιάννη Πανούση 

    Φονείς και φονευόμενοι
    υπτίως
    Και συ στα λεξικά ν’αναζητάς
    τα ‘ήτα’
    και τα ‘ύψιλον’
    ως ευμεγέθη διαθλασμένα
    κάτοπτρα

    Κ. Κρεμμύδας, Κάπα όπως μακάβριο

    Ο Όργουελ είχε μιλήσει για το πνεύμα – γραμμόφωνο των φοβισμένων πολιτών. Xρόνια τώρα διαπιστώνουμε μια αδέξια κίνηση μεγάφωνου πολιτικού δεσποτισμού που διεύρυνε την κρίση εμπιστοσύνης ανάμεσα στους διαψευσμένους πολίτες και την αδιαφανή ισχύ των κυβερνώντων.

    Ο προληπτικός περιορισμός ελευθεριών και δικαιωμάτων με ταυτόχρονη υπερ-προβολή της αυθεντίας της Raison d’ Etat, σε αντιπαράθεση μονομαχίας με την  "τρομοκρατία" και το οργανωμένο έγκλημα, αναδεικνύει μια παρακμή της κυριαρχίας ενώ πολλές νομοθετικές κινήσεις γίνονται υπό το κράτος πανικού και όχι με την ψυχραιμία του Κράτους Δικαίου.

    Από τη μελαγχολική Δημοκρατία στην ανελεύθερη Δημοκρατία η απόσταση δεν είναι μεγάλη. Για ν’ αποφύγουμε το Κακό χρειαζόμαστε θεσμικές εγγυήσεις και δικαιοκρατικό/δημοκρατικό έλεγχο κυβερνώντων/κυβερνωμένων.

    Το πέρασμα π. χ. από την αντίσταση και την άμυνα στην έσχατη προδοσία ή στην ένοπλη βία είναι εύκολο. Η βία της τρομοκρατίας και η τρομοκρατία του (παρα)κράτους πολλές φορές εναλλάσσονται ανεπαισθήτως και δημιουργούν σύγχυση στην κοινή γνώμη.

    Σε κάθε πάντως περίπτωση ο αυτοπεριορισμός του κρατικού καταναγκασμού σε περιπτώσεις "κρίσεων" δεν μοιάζει εύκολος.

    Η ελευθερία, η ασφάλεια και η δικαιοσύνη ως αξίες, ως δημόσια και κοινωνικά αγαθά, αλλά και ως αναγκαίοι όροι εύρυθμης λειτουργίας του δημοκρατικού πολιτεύματος, προϋποθέτουν εναρμόνιση ή έστω κοινή φορά και πορεία. Δεν είναι δηλαδή επιτρεπτό ή ανεκτό να θυσιάζεται η μία αξία στο όνομα της προάσπισης της άλλης. Κατά συνέπεια θα τις αντιμετωπίσουμε ως ενιαίο κι αδιάσπαστο τρίπτυχο και δεν θ’ αφήσουμε να εκφυλιστούν σε ανελεύθερα  πανοπτικά συστήματα.

    Από την άλλη η αδικία, όσο κι αν οι πολιτικοί και οι επιστήμονες επιχειρούν να την ερμηνεύσουν, στην πραγματικότητα είναι προσωπικό βίωμα.

    Ο αδικημένος άνθρωπος δεν έχει ούτε τον χρόνο, ούτε την "πολυτέλεια" να ακούει τις καταγγελίες, τις εξαγγελίες, ακόμα και τις συγνώμες.

    Θέλει να αποδοθεί δικαιοσύνη, ακόμα κι αν θεωρεί και τον εαυτό του (συν)ένοχο. Το ερώτημα στη χώρα μας είναι άλλο: έχουν οι αδικημένοι εξουσιοδοτήσει κάποιον μαύρο εκδικητή ή κάποιο ένοπλο "επαναστατικό" μόρφωμα να εκδικηθεί στο όνομά τους τους όποιους υπεύθυνους;

    Αν ναι, τότε η δικαιοσύνη του δρόμου θα μετατρέψει τις πόλεις σε πεδία μαχών αντίπαλων στρατών, πρώτα θύματα των οποίων θα είναι οι ίδιοι οι πράγματι αδικημένοι.

    Αν όχι, τότε η δικαιοσύνη του δρόμου θα πρέπει ν’ αποδοθεί από τους θεσμούς με την αλληλεγγύη της όλης κοινωνίας.

    Αν κάτι για το  οποίο είμαι βέβαιος είναι ότι η χώρα μας δεν έχει ανάγκη από ένθεν/κακείθεν φαινόμενα βίας και ανομίας, όποια δικαιολογία κι αν επινοούν οι ασκούντες. Και δεν μπορώ ακόμα να εξηγήσω ποιος και γιατί θα ήθελε και θα επεδίωκε νέο διχασμό.

    Ανεξάρτητα πάντως από τις όποιες πολιτικές εκτιμήσεις πρέπει να συμφωνήσουμε ότι σ’ένα Κράτος δικαίου τα δικαιώματα είναι αναφαίρετα και αφορούν κυρίως στους παραβάτες, τους εγκληματίες, τους "κακούς". Δεν νοείται κανένας συμψηφισμός "ειδεχθούς εγκληματία – κρατικής εκδίκησης", ούτε μονομαχία (μέχρι θανάτου;) των υπερασπιστών του νόμου με τους εχθρούς της νομιμότητας. Το καλό παράδειγμα του περιορισμένου (και στο μέτρο του αναγκαίου) καταναγκασμού οφείλουν πρώτοι να το δώσουν τα όργανα της τάξης, μη-υποκύπτοντας στις σειρήνες της (κατάχρησης) εξουσίας και της (ένοπλης) δύναμης.

    Η ανομία, η ατιμωρησία, η μη-ανάληψη προσωπικής ευθύνης, η διαφθορά είναι γενικευμένα χαρακτηριστικά στη μεταπολιτευτική Ελλάδα. Όταν όμως τα μετέρχονται, όχι μόνον οι παρανομούντες αλλά και οι δημόσιοι λειτουργοί, τότε πρέπει να αναζητήσουμε μια νέα δημοκρατική νομιμοποίηση και ένα νέο κοινωνικό συμβόλαιο.

    Κάλυψη και συγκάλυψη εγκλημάτων του Κράτους και των κρατικών λειτουργών δεν νοούνται στη δημοκρατία διότι τέτοιες αντιλήψεις και συμπεριφορές τρομάζουν περισσότερο τον πολίτη απ' ό,τι το ίδιο το έγκλημα. Αν είναι μία φορά καταδικαστέος εκείνος που παραβιάζει το νόμο (έστω στο όνομα  μιάς ιδεοληψίας), είναι δύο φορές καταδικαστέος ο νόμιμος φύλακας όταν γίνεται αυθαίρετος/αυταρχικός ‘τιμωρός’. Σε κάθε περίπτωση όποιος καταδικάζει τον πρώτον, οφείλει να καταδικάζει και τον δεύτερο κι όχι να κρύβονται, και οι μεν και οι δε, πίσω από σαθρά επιχειρήματα, τα οποία στο τέλος καταλήγουν οι μεν ν’ αθωώνουν τον πρώτο και οι δε ν’ αθωώνουν τον δεύτερο. Φαύλος κύκλος φόβου και υποκρισίας.

    Η κουλτούρα της βίαιης, εκτός νόμου, διαχείρισης των διαφωνιών, μπορεί να διατρέχει – για διάφορους ιστορικούς ή ιδεολογικούς λόγους – όλη την ελληνική κοινωνία αλλά αν την υιοθετούν τα όργανα του Κράτους ή την ανέχονται ορισμένα πολιτικά μορφώματα, τότε πρέπει όλοι να αρχίσουμε να ξεσκονίζουμε τα συνταγματικά και δημοκρατικά μας δικαιώματα,ώστε ν’αντισταθούμε και κατά των δύο μονομανών.

    ΥΓ.’’Η τυραννία 
    με πόσα ‘ν’
    γράφεται;’ (Κ.Κρεμμύδας)

     

    * Ο κ. Γιάννης Πανούσης είναι Καθηγητής Εγκληματολογίας, πρώην υπουργός Προστασίας του Πολίτη

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

    Δειτε τα πρωτοσελιδα ολων των εφημεριδων