Συνεχης ενημερωση

    Παρασκευή, 17-Ιαν-2020 00:03

    Ο Τζόκερ και τα παράσιτα

    • Εκτύπωση
    • Αποθήκευση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Του Ανδρέα Μήλιου

    Αν δεχθούμε τη θέση ότι στα πνευματικά και καλλιτεχνικά δημιουργήματα αντικατοπτρίζεται η πραγματικότητα της εποχής στην οποία γεννιούνται, τότε η εμπορική επιτυχία των  ταινιών "Τζόκερ" και "Παράσιτα" εξηγείται εύκολα. Και οι δύο ταινίες προβάλλουν κοινωνικές και πολιτικές διαστάσεις, οι οποίες αποτυπώνουν με ενάργεια την κατάσταση της σημερινής εποχής που χαρακτηρίζεται από αντισυστημικότητα, κοινωνική αντιπαλότητα, διογκωμένη ατομική ιδιοτέλεια, σουρεαλιστικό ναρκισσισμό και οξυμένη εχθρότητα για τις πολιτικο-οικονομικές δομές και τις ελίτ που τις συνθέτουν (πλουτοκρατία, πολιτικοί και ΜΜΕ).

    Αμφότερες οι ταινίες είναι κινηματογραφικά άρτιες, ίσως από τις καλύτερες που γυρίστηκαν τα τελευταία χρόνια. Οι ερμηνείες των πρωταγωνιστών είναι εξαιρετικές, τα σενάρια ιδιαίτερα εμπνευσμένα, και η φωτογραφία, τα ντεκόρ και η μουσική πολύ υψηλού επιπέδου. Η καλλιτεχνική τους ποιότητα επιβεβαιώνεται από τις ευάριθμες υποψηφιότητες που έλαβαν για τα όσκαρ, καθώς και από τις λοιπές βραβεύσεις σε διάφορα φεστιβάλ κινηματογράφου. Ωστόσο, οι υποψηφιότητες του "Τζοκερ" είναι υπερβολικά πολλές σε σχέση με αυτές των "Παράσιτων" που, κατά την άποψή μου, είναι το αριστούργημα της χρονιάς.

    Προσωπικά μπορώ να κατανοήσω τις αντιδράσεις και τις πράξεις ενός ψυχοδιανοητικά ασθενούς, τον οποίο ένα απάνθρωπο σύστημα υγείας, με αιτιολογία την περικοπή δαπανών, του στερεί την ψυχοθεραπευτική αγωγή, γεγονός που στην ουσία σημαίνει ότι τον ρίχνει στον Καιάδα για να αναμετρηθεί με τους δαίμονές του. Το σύστημα αυτό είναι κοινωνικά ανάλγητο και δεν διαθέτει ψήγματα οξυδέρκειας και διορατικότητας, ώστε να αντιληφθεί πως οι δαίμονες ενός ψυχικά ασθενούς εύκολα μετατρέπονται σε στρατιώτες αποφασισμένους να το πολεμήσουν μέχρι εξόντωσης, αφού δεν έχουν να χάσουν τίποτα. 

    Όμως, αδυνατώ να κατανοήσω, πως είναι δυνατόν να χειροκροτείται από τους θεατές σαν ήρωας ένα θύμα μιας τρομακτικής ασθένειας, που σκορπά τον θάνατο στο πέρασμά του. Έφτασαν οι δυτικές κοινωνίες σε σημείο αυτοδιάλυσης, όπου παραβατικές μειοψηφίες και ψυχικά ασθενείς θα τιμώνται ως  ήρωες για τις βίαιες και τις ειδεχθείς δολοφονικές  τους πράξεις; Μήπως αναγνωρίζοντας την αυτοδικία ως πρότυπο απόδοσης δικαιοσύνης ανοίγουμε τον ασκό του Αιόλου για περισσότερη κρατική βία; Μήπως οδεύουμε προς έναν δεύτερο μεσαίωνα, όπου θα κυριαρχεί η ισχύς των ισχυρών και θα απουσιάζουν το κράτος δικαίου και η κοινωνική δικαιοσύνη; Δεν πιστεύω ότι βρισκόμαστε τόσο κοντά σε ένα τόσο δυστοπικό μέλλον, ωστόσο αν οι δεσπόζουσες πολιτικές και οικονομικές ελίτ δεν φροντίσουν να αποκαταστήσουν τη διαρραγείσα, σε πολλές δυτικές χώρες, κοινωνική συνοχή, οι πράξεις βίας κατά του κατεστημένου θα αυξηθούν και οι διαλυτικές τάσεις θα λάβουν επικίνδυνες διαστάσεις.

    Μίλησα για δυτικές κοινωνίες αφενός επειδή η ταινία "Τζόκερ" σημείωσε τεράστια εμπορική επιτυχία σε όλες τις χώρες του Δυτικού Κόσμου αφετέρου επειδή το πνεύμα της ταινίας "Παράσιτα" κινείται σε τελείως διαφορετικό δίαυλο. Σε αντίθεση με το "Τζόκερ", όπου η ωμή βία ξεχειλίζει, στα   "Παράσιτα" του Κορεάτη Μπονγκ Τζουν-Χο σε κερδίζουν η εφευρετικότητα και οι ανθρώπινοι τόνοι. Οι κομπίνες που μετέρχεται η φτωχή τετραμελής οικογένεια των απόκληρων της ζωής για να εισβάλλει στην αποστειρωμένη ευδαιμονία μιας οικογένειας πλουσίων είναι ευρηματικές, διασκεδαστικές και πνευματώδεις και προκαλούν τη συμπάθεια των θεατών. 

    Η υψηλή ποιότητα των "Παράσιτων" αναδεικνύεται προφανώς και από το γεγονός ότι συμπυκνώνει με ιδανικό τρόπο στοιχεία κοινωνικής σάτιρας, πικρής κωμωδίας και ψυχολογικού θρίλερ. Και μπορεί η οικογένεια των απόκληρων της ζωής να παραβαίνει, χάριν της επιβίωσης, τις εντολές του "Οκταπλού Μονοπατιού" του Βουδισμού, σε καμία περίπτωση, όμως, δεν χρησιμοποιεί την τυφλή βία για να πετύχει τους σκοπούς της. Ο πολιτισμός της Άπω Ανατολής νικά κατά κράτος τον δυτικό πολιτισμό. Ο τρόπος σκέψης και οι αξίες του Βουδισμού φαίνεται να καταφέρνουν ισχυρό πλήγμα στο αξιακό υπόβαθρο των δυτικών κοινωνιών, στις οποίες πλέον κυριαρχούν η απουσία πολιτικών και κοινωνικών ιδεολογιών, η απαξίωση των ηθικών συλλογικών αξιών, η ναρκισσιστική ιδιοτέλεια και ο αγνωστικισμός. 

    Φοβάμαι πως το δημιουργικό μέλλον της ανθρωπότητας μέχρι τα μέσα του τρέχοντος αιώνα θα βρίσκεται στα χέρια της Άπω Ανατολής. Το τεχνολογικό μέλλον βρίσκεται ήδη εκεί. Αν ο δυτικός κόσμος θέλει να έχει ρόλο συμπρωταγωνιστή πρέπει να αρχίσει να ανασυντάσσεται από σήμερα.

    *Ο Ανδρέας Μήλιος είναι διδάκτωρ του πανεπιστημίου της Φρανκφούρτης, οικονομολόγος.
     

    Διαβάστε ακόμα για:

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

    Δειτε τα πρωτοσελιδα ολων των εφημεριδων